AKVS-Schriften

AKVS-schriften was een Vlaams-nationalistisch zesmaandelijks tijdschrift, dat verscheen van november 1980 tot april 1999. De ondertitel was ‘Mededelingen van de stuurgroep van de Oud-AKVS'ers’.

Doel en ontstaan

Het doel van het tijdschrift was een bijdrage te leveren tot de geschiedschrijving van het vooroorlogse Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond (AKVS) Het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond (1903-1935) was de organisatorische vormgeving van de katholieke Vlaamse studentenbeweging: een jeugdbeweging met plaatselijke bonden van ka... Lees meer (AKVS). Daarom riep de redactie nog levende getuigen op hun verhalen en/of bronnenmateriaal voor publicatie in te zenden. De achterliggende bedoeling was – naast het levend houden van de herinnering aan het AKVS – de ‘huidige’ Vlaams-nationalistische jeugdverenigingen kennis te laten nemen van de door het AKVS uitgedragen idealen. Aanleidingen voor het opstarten van het tijdschrift waren enerzijds de bijeenkomst van oud-AKVS'ers in de Sint-Pietersabdij van Steenbrugge (5 mei 1979) onder impuls van Dis Fagot Fagot, Dis Dis Fagot (1914-1980) was actief in Vlaams-nationale jeugdbewegingen, leerkracht en bestuurslid bij het Verbond van Vlaamse Academici (VVA). Lees meer en anderzijds de toenemende historische aandacht voor het AKVS op het einde van de jaren 1970, met vooral het doctoraal proefschrift van Louis Vos (zie Historiografie Historiografie Lees meer ). Na het overlijden van Fagot in 1980 nam Paul Meulemans Meulemans, Paul Ingenieur Paul Meulemans (1917-1998) stichtte het Oud-AKVS. Daarnaast was hij actief in tal van andere Vlaamsgezinde verenigingen. Lees meer de fakkel over. Meulemans werd de drijvende kracht van een stuurgroep van voormalige AKVS’ers met als spilfiguren in de jaren 1980 de priester Elias Dupon Dupon, Elias Elias Dupon (1910-1993) was een Vlaams-nationalistische priester die als jongeman actief in het Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond. Na de Tweede Wereldoorlog engageerde hij zich... Lees meer , Jef Olaerts Olaerts, Jozef Jozef Olaerts (1914-1990) was een Vlaams-nationalistisch politicus uit Limburg. Hij trad op als VNV-oorlogsburgemeester van Genk (1942-1944), VU-volksvertegenwoordiger voor het arrondiss... Lees meer en Leo Wouters Wouters, Leo Leo Wouters (1902-1987) was een radicaal Groot-Nederlandse VNV-politicus, die na de Tweede Wereldoorlog voor de Volksunie in Gent tot volksvertegenwoordiger (1961-1971) en senator (1971-1... Lees meer . Zij organiseerden jaarlijks een landdag in de Abdij van Averbode. De oorspronkelijke redactieraad bestond uit Dupon, Meulemans, Jan de Vaster, Wouters en later Olaerts.

Geschiedschrijving van het AKVS en landdagen

De eerste betrachting van het tijdschrift was het publiceren van bronnen en bijdragen over de geschiedenis van het AKVS. Ook de verslagen van de landdagen en de referaten van de sprekers verschenen in de Schriften. Tijdens de jaren 1980 konden de landdagen doorgaans op een honderdtal aanwezigen rekenen. Als sprekers traden onder meer op: Louis Vos, Romain Vanlandschoot Vanlandschoot, Romain Romain Vanlandschoot (1933) verwierf bekendheid als auteur van door de historische wereld sterk gewaardeerde biografieën van Albrecht Rodenbach, Hugo Verriest en Cyriel Verschaeve. ... Lees meer , Max Wildiers Wildiers, Max Max Wildiers (1904-1996) was theoloog en publicist. Hij engageerde zich in diverse Vlaamsgezinden (studenten)bewegingen en kringen. Lees meer , Michiel Vandekerckhove Vandekerckhove, Michiel Michiel Vandekerckhove (1909-2003) was een advocaat uit Moeskroen, die daar de gevolgen van de als anti-Vlaams ervaren talentelling van 1930 bestreed. Hij stond mee aan de wieg van de Chr... Lees meer , Paul Daels Daels, Paul Paul Daels (1921-1989) werd na de Tweede Wereldoorlog voorzitter van de Vlaamse Volksbeweging en van het IJzerbedevaartcomité. Ook was hij medeoprichter van het Overlegcentrum van Vlaamse... Lees meer , Remi Piryns Piryns, Remi Jurist, boekhandelaar en ondernemer Remi Piryns (1920-2004) was als nationalistische jeugdleider betrokken bij zowel de jeugdcollaboratie als het interne, Diets geïnspireerde protest binn... Lees meer , Erik Verstraete, Michiel de Bruyne en Robrecht Boudens.

Vos’ proefschrift over de geschiedenis van het AKVS werd aanvankelijk met enthousiasme onthaald. Toen in de zomer van 1982 zijn doctoraatsonderzoek in boekvorm verscheen, barstte de kritiek echter los. Dat Vos naast het kerkelijk ingrijpen ook andere factoren, zoals de keuze voor een anti-Belgisch Vlaams-nationalisme en ideologische verdeeldheid, aanhaalde als oorzaken voor de ondergang van de beweging, werd door nogal wat oud-AKVS’ers aangevoeld als een afzwakken van de ‘schuld’ van de bisschoppen. Zij waren de enige ‘moordenaars’ van het AKVS, aldus Marcel Decubber Decubber, Marcel Marcel Decubber (1913-1991) was een Vlaamsgezinde priester, die zich inzette voor de katholieke Vlaamse jeugdbeweging, in het bijzonder het Jong-Davidsfonds. Lees meer in een discussie met Vos op de landdag van 1983. De polemiek die volgde beheerste de jaargangen 1982 tot 1984, waarbij vooral redacteur Jan Brans Brans, Jan Jan Brans (1908-1986) was een Vlaams-nationalistische journalist en publicist, die tijdens de oorlog collaboreerde als hoofdredacteur van Volk en Staat. Decennia later lag hij mee aan de ... Lees meer agressief uit de hoek kwam. Na 1984 ebde de polemiek weg en keerde de positieve appreciatie van Vos’ boek terug. In 2015 verwerkte Vos de nieuwe historische gegevens en de kritiek die in de AKVS-schriften waren verschenen in een syntheseartikel, gewijd aan de vraag ‘Waarom het AKVS ten onder ging?’.

Algemeen Nederlands Jeugdoverleg

Een bijkomende bedoeling van de AKVS-Schriften was aan jongeren ‘de zuivere ideologie en de nationalistische oogmerken van het AKVS’ mee te geven. De stuurgroep probeerde de Vlaams-nationalistische jeugd- en studentenverenigingen tot samenwerking te brengen. Op de landdag van 1984 kwamen tien verenigingen zich voorstellen, onder hen het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) Lees meer (KVHV), het Vlaams Nationaal Jeugdverbond Vlaams Nationaal Jeugdverbond (VNJ) Het Vlaams Nationaal Jeugdverbond is een Vlaams-nationalistische jeugdbeweging, die in 1960 werd opgericht door Jaak van Haerenborgh. Ze werd al snel de leidende en na verloop van tijd de... Lees meer (VNJ), Oranjejeugd Oranjejeugd (OJ) Oranjejeugd (1982-1999) was een heel-Nederlandse jongerengroep met sterke sympathieën voor het Dinaso-gedachtengoed. Lees meer , de Nationalistische Studentenvereniging Nationalistische Studentenvereniging (NSV) De Nationalistische Studentenvereniging is een uiterst-rechtse Vlaams-nationale studentenvereniging, opgericht in 1976, met afdelingen in Leuven, Gent, Antwerpen, Brussel, Hasselt, Mechel... Lees meer (NSV) en de Kempische Rodenbachbonden Kempische Rodenbachbonden (KRB) De Kempische Rodenbachbonden was een organisatie die in 1954 werd gesticht ter overkoepeling van de nog bestaande of weer opgerichte scholieren- en studentenbonden in de Antwerpse Kempen... Lees meer . Hieruit ontstond het Algemeen Nederlands Jeugdoverleg (ANJ) dat een zestal jaarlijkse themadagen zou organiseren. De ene na de andere organisatie haakte echter af totdat hoofdzakelijk (ouderen van) VNJ en NSV overbleven. Na 1992 vertoonde het ANJ geen teken van leven meer. De Nederlandse Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer gedachte was overigens ook een thema dat regelmatig in de Schriften opdook. De landdag van 1995 stond in het teken van het ‘heroverwegen van onze heel-Nederlandse jeugd-overtuiging’.

Meer aandacht voor de Vlaamse actualiteit

Na 1991 besloot de redactie onder druk van de lezers naast het historische aspect ook meer aandacht te besteden aan de actualiteit. Vanaf 1993 was er zelfs een meerderheid van de bijdragen aan gewijd. Zo verschenen artikelen over de Sint-Michielsakkoorden Sint-Michielsakkoord Het Sint-Michielsakkoord (1992) was een regeerakkoord rond de vierde fase van de federale staatshervorming. Het vormde België om tot een federale staat. Lees meer , de kwestie Brussel en de splitsing van de sociale zekerheid. Auteurs/sprekers op de landdag waren onder meer Mark Grammens Grammens, Mark Mark Grammens (1933-2017) was van het begin van de jaren 1960 tot enkele jaren vóór zijn overlijden een Vlaamsgezinde opiniemaker in Vlaanderen: aanvankelijk via het weekblad De Nieuwe, l... Lees meer , Eric Ponette Ponette, Eric De geneesheer Eric Ponette (1937) was hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Leuven. Hij was actief binnen diverse Vlaamse verenigingen, waaronder het Vlaams Geneesherenverbond, en ple... Lees meer , Jan Jambon Jambon, Jan Jan Jambon (1960), informaticus, brak in 1988 met de VU en werd een prominente figuur in de Vlaamse Volksbeweging. Hij pleitte voor een onafhankelijk Vlaanderen in de EU. In 2006 trad hi... Lees meer , Jaak Peeters Peeters, Jaak Jaak Peeters was politiek actief bij achtereenvolgens het Vlaams Blok en de Volksunie. In 2001 stond hij mee aan de wieg van de Nieuw-Vlaamse Alliantie, waar hij tot zijn politiek pensioe... Lees meer , Frans Crols en Geert Wouters.

Verjonging, toekomstplannen en einde van het tijdschrift

Vanaf midden jaren 1990 ging het aantal aanwezigen op de landdagen gestaag achteruit. Verscheidene leden van de stuurgroep en heel wat medewerkers uit de beginjaren waren inmiddels overleden. Vanaf 1996 werden er ‘jongeren’ in de redactie opgenomen. In november 1998 sprak de redactie over een verdere verruiming van de onderwerpen. Er werden toekomstplannen gemaakt voor een driemaandelijks blad dat ‘het moderne nationalisme in zijn vele facetten zou belichten’. Het overlijden op korte tijd van vier leden van de stuurgroep, waaronder Paul Meulemans Meulemans, Paul Ingenieur Paul Meulemans (1917-1998) stichtte het Oud-AKVS. Daarnaast was hij actief in tal van andere Vlaamsgezinde verenigingen. Lees meer die twintig jaar lang de spilfiguur was geweest, betekende echter het einde van het tijdschrift. In het laatste nummer in april 1999 luidde het: ‘Het heeft geen zin een organisatie voort te zetten, een AKVS-Schrift uit te geven waar (weldra) geen enkele AKVS’er meer in is’. Tot de stuurgroep behoorden toen: de oud-AKVS’ers Marcel Beerten Beerten, Marcel Marcel Beerten (1919-2004) trok tijdens de Tweede Wereldoorlog met het Vlaamsch Legioen naar het Oostfront. Na de oorlog engageerde hij zich in het Vlaamse boekbedrijf en publiceerde hij ... Lees meer , Paul Clijsters, Ernest Reypens, Fernand Roose, Frans Wagemans en Albert Wieërs; en de ‘jongeren’: Karl Drabbe Drabbe, Karl Karl Drabbe (1973) is een Vlaamse activist, journalist en uitgever. Hij werkt(e) mee aan Taktivist en Doorbraak, en richtte in 2021 de non-fictie uitgeverij Ertsberg op. Lees meer , Frank Judo en Gui Van Gorp. De redactieraad bestond uit die drie jongeren, Roose en Jaak Peeters.