Alberdingk Thijm, Paul

Pieter Paul Alberdingk Thijm werd geboren in een katholiek, oorspronkelijk uit Duitsland Duitsland & Vlaanderen Van de eerste helft van de 19de eeuw tot 1945 stond het Duitse beeld van Vlaanderen in het teken van etnisch-culturele verbondenheid. Die romantische perceptie leefde vooral bij een beper... Lees meer afkomstig, cultureel geïnteresseerd en vermogend handelaarsgezin. Na de middelbare school te hebben doorlopen, werkte hij als bediende in de zaak van zijn ouders. Pas vanaf 1849 studeerde hij eerst wiskunde (doctorandus in 1851) en later letteren (doctoraat in 1857) aan het Athenaeum lllustre in zijn geboortestad Amsterdam. Omdat deze hogeschool nog niet was erkend als een volwaardige academische instelling, legde hij zijn examens af aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Alberdingk Thijm zette zijn opleiding in 1858 verder in Bonn, München en Freiburg im Breisgau. Aan de universiteit van laatstgenoemde Duitse stad werd hij sterk beïnvloed door hoogleraar geschiedenis August-Friedrich Gfrörer (1803-1861). In 1859 trouwde hij met diens oudste dochter en in 1870 publiceerde hij een biografie over hem, De geschiedschrijver Gfrörer en zijn werken.

Hoogleraar in Leuven

Nadat Alberdingk Thijm kortstondig was teruggekeerd naar zijn geboortestad en een tijdlang in Roermond had gewoond, vestigde hij zich in 1860 in Leuven, waar hij in de universiteitsbibliotheek materiaal verzamelde voor een geschiedenis van de katholieke Kerk Kerk De verhouding tussen Kerk en Vlaamse beweging vertoont historisch een tweevoudig beeld. Enerzijds waren de godsdienstige en de Vlaamsgezinde overtuiging innig verstrengeld en vormde de cl... Lees meer in de Nederlanden. Ondertussen was hij in 1864 verhuisd naar Maastricht, waar hij werkzaam was als leraar in het middelbaar onderwijs. In 1870 werd Alberdingk Thijm aan de Leuvense universiteit benoemd tot hoogleraar Geschiedenis van de Nederlandse letterkunde, een vak dat eerder door Kanunnik Jan David David, Jan-Baptist Jan-Baptist David (1801-1866) was een katholiek priester, en vanaf 1834 hoogleraar nationale taal, letterkunde en geschiedenis aan de Katholieke Universiteit in Mechelen en Leuven. Hij sp... Lees meer en, na diens overlijden, gedurende enkele jaren door Pieter Willems Willems, Pieter Pieter Willems (1840-1898), hoogleraar klassieke filologie en bijzonder succesvol academicus, speelde een prominente rol in het letter- en taalkundige organisatieleven en was een van de s... Lees meer was gedoceerd. Later kreeg Thijm ook nog het vak Germaanse letterkunde op zijn naam.

In 1871 werd hij verkozen tot ondervoorzitter van het Vlaamsgezinde taal- en letterkundig studentengenootschap Met Tijd en Vlijt Met Tijd en Vlijt Met Tijd en Vlijt was een Vlaamsgezind Studentengenootschap dat in 1836 aan de Leuvense universiteit werd opgericht en bleef bestaan tot na de Tweede Wereldoorlog. Het speelde tot 1875 e... Lees meer , waarvan Willems, die intussen weer uitsluitend klassieke filologie doceerde, het voorzitterschap waarnam. Thijm droeg in die functie sterk bij tot de conservatieve koerswending die het Leuvense studentengenootschap sinds het begin van de jaren 1870 kenmerkte. Net zoals de aankomende blauwvoeters Blauwvoeterij Blauwvoeterij is de benaming voor de eerste fase van de katholieke Vlaamse studentenbeweging, vanaf de ‘Groote Stooringe’ in 1875 in het Klein Seminarie van Roeselare tot omstreeks 1880, ... Lees meer generatie was hij een bewonderaar van Guido Gezelle Gezelle, Guido Guido Gezelle (1830-1899) was een Vlaamse priester die de Vlaamse volkstaal verdedigde binnen het algemeen Nederlands. Hij verwierf grote bekendheid als lyrisch dichter van religieuze nat... Lees meer en beklemtoonde hij de nauwe verwevenheid tussen katholicisme en volks taal Taal De ontwikkeling van het Nederlands vormde tot diep in de 20ste eeuw een fundamenteel aandachtspunt in de Vlaamse beweging. De wijze waarop het geschreven en gesproken Nederlands gehanteer... Lees meer . Zijn college Nederlandse letterkunde werd vanaf 1876-1877 een gelijkwaardig keuzevak met de cursus Franse letterkunde aan de universiteit. Het kende daardoor een stijgend succes onder de Vlaamse studenten.

Spanningen rond het Davidsfonds en Met Tijd en Vlijt

Toen Met Tijd en Vlijt in 1875 het Davidsfonds Davidsfonds (DF) Het Davidsfonds is een katholieke Vlaamse cultuurvereniging, die werd opgericht in januari 1875. Lees meer tot stand bracht was Alberdingk Thijm een van de medestichters. Hij werd vervolgens de eerste voorzitter van de nieuwe katholieke cultuurvereniging. Onder zijn invloedrijk beleid breidde het fonds zich onmiddellijk sterk uit. Thijm verleende zijn volle steun en medewerking aan het initiatief van zijn beschermeling Albrecht Rodenbach Rodenbach, Albrecht Albrecht Rodenbach (1856-1880) was een West-Vlaams studentenleider en dichter, die een sleutelrol speelde in het ontstaan van de Blauwvoeterij en de katholieke Vlaamse studentenbeweging. ... Lees meer tot oprichting van een Studentenafdeling van het Davidsfonds. Toen het fonds na enkele jaren evenwel in een diepe organisatorische en financiële crisis belandde, werd voorzitter Alberdingk Thijm voor de malaise verantwoordelijk gesteld en scherp verweten dat hij zich ten koste van het fonds persoonlijk had verrijkt. Na zijn gedwongen ontslag in april 1878 werd zijn collega en rivaal Pieter Willems tot zijn opvolger verkozen. Die maakte van zijn nieuwe functie als voorzitter vrijwel onmiddellijk gebruik om de Studentenafdeling van het Davidsfonds af te schaffen.

Afgezien van de pijnlijke zogenoemde ‘professorentwist’ die ermee gepaard ging, veroorzaakten de gebeurtenissen een zware crisis in de ontluikende Vlaamse studentenbeweging in Leuven Studentenbeweging in Leuven De studentenbeweging in Leuven leverde een cruciale bijdrage aan de Vlaamse beweging, zowel via directe actie als door de vorming van toekomstige voormannen. De beweging had een grote aan... Lees meer . Ze leidden tot een vijandige kampvorming in Met Tijd en Vlijt met de Thijm-gezinde Albrecht Rodenbach Rodenbach, Albrecht Albrecht Rodenbach (1856-1880) was een West-Vlaams studentenleider en dichter, die een sleutelrol speelde in het ontstaan van de Blauwvoeterij en de katholieke Vlaamse studentenbeweging. ... Lees meer en de Willems-gezinde Pol de Mont De Mont, Pol Pol de Mont (1857-1931) was een dichter, essayist, folklorist, journalist, kunstcriticus en redenaar. In al zijn activiteiten gaf hij de Vlaamse strijd absolute prioriteit. Decennialang w... Lees meer als opponenten. Alberdingk Thijm zag zich ten gevolge van de spanningen ook in dit studentengenootschap genoopt om tijdelijk ontslag te nemen als ondervoorzitter. Vanaf 1898, na het overlijden van Pieter Willems, vervulde hij de rol van voorzitter van Met Tijd en Vlijt tot aan zijn dood. De erudiete professor was intussen ook sinds decennia permanent voorzitter van de Nederlandstalige studiekring aan de Leuvense universiteit die hij in 1883 zelf had opgericht: het Genootschap Dr. Constantius Buter voor ‘de beoefening der aloude vaderlandsche, christelijke beschavingsgeschiedenis’.

Publicist, academielid en tijdschriftredacteur

Alberdingk Thijm was lange tijd voorzitter van de Zuid-Nederlandse Maatschappij voor Taalkunde (de huidige Koninklijke Zuid-Nederlandse Maatschappij voor Taal- en Letterkunde en Geschiedenis) en van bij de oprichting in 1886 lid van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) De Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde (KANTL, 1886) is een instelling die zich in de loop van haar geschiedenis heeft ingezet zowel voor taalculturele, -wetenschappeli... Lees meer (nu Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde). Hij bracht diverse historische monografieën uit, onder meer over de humanist en buitenburgemeester van Antwerpen Philips van Marnix van Sint-Aldegonde (1540-1598) en over de liefdadigheidsinstellingen op het grondgebied van het huidige België België Geen Vlaamse beweging zonder België. Het is ook onmogelijk om België te begrijpen zonder de geschiedenis van de Vlaamse beweging erbij te betrekken. Tussen het ontstaan van een culturele ... Lees meer in de middeleeuwen. Zijn colleges over de geschiedenis van de Nederlandse letterkunde resulteerden in 1877 in het boek Spiegel van de Nederlandsche Letteren.

In 1888 nam Alberdingk Thijm de hoofdredactie over van het katholiek literair-cultureel tijdschrift Dietsche Warande Dietsche Warande Dietsche Warande was een Tijdschrift voor Kunst en Zedegeschiedenis, onder redactie van Pieter Paul Alberdingk Thijm. Het was de Vlaamse voortzetting van het Nederlandse tijdschrift De Di... Lees meer , dat zijn broer Jozef Alberdingk Thijm, Jozef Jozef Alberdingk Thijm (1820-1889) was voortrekker van de katholieke emancipatie in Nederland en een veelzijdig man: handelaar, uitgever, architectuur- en kunstcriticus, kenner van de mid... Lees meer in 1855 in Amsterdam had opgericht. In het blad, dat voortaan vanuit zijn woonplaats Leuven werd geleid, publiceerde hij tal van bijdragen over literatuur Literatuur De literatuur heeft een cruciale rol gespeeld in het ontstaan van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en ook in de daaropvolgende fasen van de Vlaamse natiewording zijn schrijvers vaak richting... Lees meer , geschiedenis, beeldende kunst Beeldende kunst De beeldende kunsten en de Vlaamse beweging onderhielden van 1830 tot vandaag een complexe en gelaagde relatie, die pendelde tussen gematigde sympathie, radicaal engagement en kritische a... Lees meer en muziek Muziek Lees meer .In 1900 smolt Dietsche Warande samen met het Gentse maandblad Het Belfort Het Belfort Het Belfort was een Vlaams katholiek tijdschrift ‘toegewijd aan Letteren, Wetenschap en Kunst’. Het verscheen van 1886 tot 1899. Lees meer tot Dietsche Warande en Belfort Dietsche Warande en Belfort Dietsche Warande en Belfort was een Vlaams tijdschrift voor literatuur- en geestesleven. Het ontstond in 1900 door de samensmelting van de tijdschriften Dietsche Warande en Het Belfort.... Lees meer , waarvan Alberdingk Thijm redactielid bleef.