Cornette, Arthur

Persoon

Arthur Cornette (1852-1907) was een Vlaamsgezinde liberaal. Hij lag aan de basis van de loge Marnix van Sint-Aldegonde, waar het Nederlands vanaf het begin de voertaal was.

Volledige voornaam
Henri Arthur M.
Geboorte
Brugge, 27 maart 1852
Overlijden
Antwerpen (stad), 9 maart 1907
Suggestie
Citeren
Leestijd: 3 minuten

Arthur Cornette begon in 1869 aan zijn studies voor ingenieur aan de Gentse universiteit. Daar was Cornette actief in Vlaams-vrijzinnige kringen ( 't Zal wel gaan 't Zal Wel Gaan 't Zal Wel Gaan Taalminnend Studentengenootschap't Zal Wel Gaan is een Gentse Vlaamsgezinde en vrijzinnige studentenvereniging en de oudste nog bestaande studentenvereniging van Vlaanderen. Lees meer , het Liberaal Vlaamsch Studentengenootschap onder leiding van Julius Sabbe Sabbe, Julius Sabbe, Julius Lees meer , Alfons Prayon-van Zuylen Prayon-Van Zuylen, Alfons Prayon-Van Zuylen, Alfons Jurist en publicist Alfons Prayon-van Zuylen (1848-1916) was een vrijzinnige en progressieve flamingant, die zich zowel engageerde in het (Brusselse) liberale flamingantisme als in de sam... Lees meer en Julius Vuylsteke Vuylsteke, Julius Vuylsteke, Julius De Vlaamsgezinde advocaat, dichter en uitgever Julius Vuylsteke (1836-1903) was het boegbeeld van het Vlaamsgezinde liberalisme. Hij lag aan de basis van de Gentse studentenvereniging ’T ... Lees meer ). Hij onderbrak zijn studie, werd surveillant aan het atheneum in Aarlen (1874) en in februari 1875 korte tijd redacteur bij de Antwerpse krant De Koophandel De Koophandel van Antwerpen De Koophandel van Antwerpen Lees meer . In juli 1875 werd hij adjunct-archivaris van het stadsarchief, in december 1880 leraar Nederlands en wiskunde aan de Rijksnormaalschool en in 1888 aan de Stedelijke Muziekschool, telkens in Antwerpen.

In 1889 introduceerde hij in Vlaamse tijdschriften de biologisch-evolutionistische opvattingen van Herbert Spencer over de ontwikkeling der kunsten. Onder invloed van Comte en Spinoza verdedigde hij het vrijzinnig positivisme en de nood aan een positivistische moraal. Hij haakte dit meteen vast aan de Vlaamsgezindheid die hem door Gentse liberalen in zijn studententijd was bijgebracht.

Hij kon deze gecombineerde overtuiging van 1875 af uitleven als veelgevraagd Willemsfonds Willemsfonds (WF) Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer spreker en evenzeer in de vrijmetselarij Vrijmetselarij Lees meer , waarbinnen hij in de Antwerpse loge Les Elèves de Thémis vanaf 1876-1878 mee ijverde voor het behartigen van Vlaamse cultuur en voor de vernederlandsing van het onderwijs en van de pers. Les Elèves de Thémis was in 1876 al geen strikt Franstalig gezelschap meer en aan een evolutie richting tweetaligheid (feitelijk: Nederlandse eentaligheid) begonnen. Cornette kan bovendien worden beschouwd als de leider van de groep die in 1888 het initiatief nam tot de oprichting van de loge, Marnix van Sint-Aldegonde, waar het Nederlands vanaf het begin de voertaal was. Cornette werd er dan ook de eerste voorzitter van. Deze werkplaats sprak zich uit voor een eentalig Vlaanderen en was een tribune voor Nederlandstalige liberale politieke mandatarissen. Cornette vond een bijkomende spreekbuis in de Vlaamsgezinde liberale kranten De Vlaamsche Gazet (van 1879 af) en De Kleine Gazet De Kleine Gazet De Kleine Gazet (1874-1888) was een Antwerps liberaal, progressief en Vlaamsgezind dag- en weekblad. Het fungeerde als het orgaan van diverse organisaties. Lees meer (van 1880 af). Van 1888 tot 1889 zetelde hij als liberaal lid in de Antwerpse provincieraad; hier ijverde hij vooral voor het door zijn goede vriend Peter Benoit Benoit, Peter Benoit, Peter Peter Benoit (1834-1901) was een Vlaamsgezinde componist en muziekpedagoog. Lees meer ontworpen en in 1898 opgerichte Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium Koninklijk Vlaams Conservatorium Antwerpen Het Koninklijk Conservatorium Antwerpen is een onderwijsinstelling voor dans, drama en muziek. In 1898 was het de eerste Nederlandstalige instelling voor hoger onderwijs in België. ... Lees meer te Antwerpen. In 1896 stichtte hij de Zuidnederlandsche Tooneelbond Zuidnederlandsche Tooneelbond Zuidnederlandsche Tooneelbond De Zuidnederlandsche Toneelbond (1896) was een Antwerpse afdeling van het Nederlandsch Tooneelverbond. Het initiatief kwam nooit echt van de grond. Lees meer .

De zoon van Arthur Cornette, Arthur Henri Cornette (1880-1945), was kunsthistoricus, hoogleraar aan de Brusselse universiteit en van 1924 tot zijn dood (hoofd)conservator van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen.

Archief

Werken

– De vrijmetselarij en hare beschavende rol in de XIXe eeuw, 1878.
– Vrij denken, 1880.

Literatuur

– A.H. Cornette, Een levensbeeld, 1915.
– F. Smits, Vijftig jaar geschiedenis van de Achtb. L. Marnix van St. Aldegonde 1890-1940, z.j. (1940).
– J. Verschaeren, Cornette, H.A.M., in: NBW, dl. XII, 1987.
– J. Vlasselaers, Literair bewustzijn in Vlaanderen, 1840-1893, Leuven, 1985, pp. 89-90.
– L. Coenen, Arthur Cornette. Een vrijmetselaarsleven, Kalmthout, 1990.
– K. Wils, De omweg van de wetenschap. Het positivisme en de Belgische en Nederlandse intellectuele cultuur, 1845-1914, Amsterdam, 2005, pp. 165-168.
– J. Tyssens e.a., Mijn taal, mijn vrijheid! De Nederlandstalige vrijmetselarij in België, Brussel, 2022.
– G. Sels, KMSKA-hoofdconservator Arthur Cornette en de Entartete Kunst, in: WT, jg. 85, 2026.

Suggestie
Citeren

1973: Walter Prevenier (pdf)

1998: Walter Prevenier (pdf)

2024: Walter Prevenier

Databanken

Inhoudstafel