Custers, Jos
De katholieke Vlaamsgezinde advocaat en politicus Jos Custers (1904-1982) was tijdens de Tweede Wereldoorlog waarnemend commissaris-generaal voor wederopbouw, waarvoor hij nadien werd vervolgd, maar niet veroordeeld. Na de oorlog werd hij minister van volksgezondheid voor de CVP en legde hij mee de fundamenten van de staatshervorming van 1970.
Denzel Vingerhoed (2024), Jean-Marie Lermyte / Gaston Durnez (1998). Custers, Jos. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2024. https://devb.be/id/per-002516.
Jos Custers promoveerde tot doctor in de rechten en licentiaat in de wijsbegeerte en letteren (Germaanse filologie) aan de Katholieke Universiteit Leuven. Custers was van 1929 tot 1940 advocaat bij het Hof van Beroep in Brussel.
Aan de Leuvense universiteit speelde Custers een rol in de katholieke Vlaamse studentenbeweging Katholieke Vlaamse studentenbeweging De Katholieke Vlaamse Studentenbeweging was de georganiseerde deelname van de katholieke studerende jeugd aan de Vlaamse beweging. Ze leverde daartoe met haar grote aanhang van ca. 1875 t... Lees meer . Hij werd voorzitter van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) Lees meer en ondertekende de bekende huldeaffiche voor de activist
Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer August Borms
Borms, August August Borms (1878-1946) speelde een prominente rol in de activistische collaboratie tijdens de Eerste Wereldoorlog en groeide nadien uit tot hét symbool van de amnestiebeweging, die een ... Lees meer bij het begin van diens tiende jaar in de gevangenis (zie Amnestie Amnestie Lees meer ). In het begin van de jaren 1930 was hij betrokken bij de herstructurering van het Algemeen Vlaamsch Hoogstudentenverbond
Algemeen Vlaamsch Hoogstudentenverbond (AVHV) Het Algemeen Vlaamsch Hoogstudentenverbond (AVHV) was een overkoepeling voor Vlaamsgezinde studentenverenigingen van verschillende universiteiten, gesticht door Leuvense en Gentse Vlaamse... Lees meer . Hij versterkte de banden met afgestudeerde leden, die toetraden tot het bestuur. Custers behoorde niet tot de ‘ Dietse Diets Het woord ‘Diets’ stamt uit het Middelnederlands. In de context van de Vlaamse beweging dook deze term voor het eerst op in de loop van de 19de eeuw, meestal als equivalent voor Nederlan... Lees meer richting’ in het Vlaamsgezinde studentenmilieu en werd gedurende zijn voorzitterschap geregeld door deze strekking bekritiseerd. Van 1929 tot 1940 was hij advocaat bij het hof van beroep in Brussel. Custers, die daarnaast onder meer deel uitmaakte van de raad van bestuur van Het Nationaal Vlaamsch Volkstooneel
Het Nationaal Vlaamsch Tooneel (NVT) Het Nationaal Vlaamsch Tooneel was een rondreizend theatergezelschap, geleid door Staf Bruggen, dat de traditie van het Vlaamsche Volkstoneel voortzette in de periode 1924-1940. Lees meer , ijverde als advocaat bij het Hof van Beroep voor de vernederlandsing van het gerecht Gerecht Lees meer . Hij werd tevens secretaris van het weekblad Nieuw Vlaanderen
Nieuw Vlaanderen (1934-1944) Nieuw Vlaanderen (1934-1944) had als uitgangspunt de eentaligheid van Vlaanderen. Door zijn federalistische stellingname midden jaren 1930 was het blad radicaler dan de katholieke partij ... Lees meer , dat tot de nationalistische rechterzijde van de katholieke partij
Katholieke partij De katholieke partij, later CVP (vanaf 1945) en CD&V (vanaf 2001) speelde een cruciale rol in de geschiedenis van de Vlaamse beweging. De partij had een belangrijk aandeel in onder m... Lees meer behoorde en een belangrijke spreekbuis was voor voorstanders van de Vlaamse Concentratie-gedachte. Vanaf 1937 propageerden de auteurs van dit blad ook steeds meer een autoritair en corporatistisch staatsmodel.
Tijdens de bezetting werd Custers in juni 1940 lid van het oorlogsbestuur, meer bepaald als kabinetschef van de commissaris-generaal voor wederopbouw, Carlos Verwilghen. Na het ontslag van Verwilghen in 1942 werd Custers waarnemend commissaris-generaal. Als kabinetschef van Verwilghen was hij mede verantwoordelijk voor de Vrijwillige Arbeidsdienst voor Vlaanderen
Vrijwillige Arbeidsdienst voor Vlaanderen (VAVV) Vrijwillige Arbeidsdienst voor Vlaanderen (VAVV) was een organisatie tijdens de Tweede Wereldoorlog van jonge mannen en vrouwen die vrijwillige arbeid verrichtten voornamelijk door het ... Lees meer , een organisatie die vanaf het begin Nieuwe-Orde-ideeën zoals staats corporatisme Corporatisme Het corporatisme was in het interbellum, vooral in de crisisjaren 1930, een wijdverspreid, maar tegelijk vaag alternatief maatschappelijk en politiek model. Na de Tweede Wereldoorlog zou ... Lees meer aanhing. In 1943 trad Custers toe tot het Vlaamsch Nationaal Verbond
Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer (VNV).
Na de Tweede Wereldoorlog
Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer werd Custers vervolgd vanwege zijn lidmaatschap van het VNV en zijn rol in het oorlogsbestuur. In september 1944 werd hij gearresteerd en bleef in voorlopige hechtenis tot oktober 1945. In mei 1947 kreeg hij officieel ontslag van rechtsvervolging. Dit betekende echter niet het einde van zijn politieke carrière. In het kader van de verruimingspolitiek van de Christelijke Volkspartij Christelijke Volkspartij (CVP) Lees meer (CVP) werd zijn eerherstel bezegeld. Custers kreeg, net als de eveneens vanwege collaboratie
Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer vervolgde Victor Leemans
Leemans, Victor Victor Leemans (1901-1971) was een politiek en sociaaleconomisch theoreticus, die het gedachtegoed van de revolutie van rechts introduceerde in de Vlaamse beweging. Tijdens de Tweede Were... Lees meer en Emiel de Winter, een zetel in de Senaat. Van 1949 tot 1968 was hij provinciaal senator voor Limburg
Limburg Lees meer namens de CVP, en in 1968 werd hij gecoöpteerd senator.
Custers sprong herhaaldelijk in de bres voor de Vlaamsgezinden. Zo eiste hij bij de derde staatshervorming
Staatshervorming Tussen 1970 en vandaag werden zes staatshervormingen doorgevoerd die België omvormden van een unitaire in een federale staat met drie gewesten, het Vlaamse, het Waalse en het Brussels Hoo... Lees meer dat artikel 38bis, de alarmbelprocedure, ook van toepassing zou zijn op de Vlaamse minderheid in Brussel Brussel In de geschiedenis van de Vlaamse beweging speelde Brussel een unieke rol vanwege haar hoofdstedelijke functies, economische aantrekkingskracht en als symbool van verfransing, die zich v... Lees meer . Zijn invloed in de Vlaamse vleugel van de CVP was onder meer merkbaar bij de totstandkoming van de taalwetten Taalpolitiek en -wetgeving Situaties van taalonderdrukking vindt men wereldwijd. Daarom besteedt deze bijdrage eerst aandacht aan gehanteerde taalpolitieke strategieën. Ook in België verzette een gedomineerde taalg... Lees meer in 1963. Ook zetelde hij in de commissie voor grondwetsherziening in de jaren 1960. Van april 1961 tot mei 1965 was Custers minister van Volksgezondheid en Gezin. Van 1972 tot 1978 vertegenwoordigde hij België in de Europese Commissie voor de Rechten van de Mens.
Werken
– Juridische beschouwingen in verband met 's lands wederopbouw, in: Het Juristenblad, 1941, pp. 114-139.
– Enkele rechtsbeschouwingen in verband met stedebouw, in: Het Juristenblad, 1942, pp. 1057-1074.
– Het probleem van de Vlaams-Waalse verhoudingen. Voor een politiek van normalisering, in: Tijdschrift voor Politiek, 1953, pp. 611-625.
– B. Herman., et al. Les Wallons Et Les Flamands Devant Les Problèmes Culturels, 1958.
– De Belgische grondwetsherziening. Opzet en verloop, in: Rechtskundig Weekblad, 1970, pp. 489-500.
– De taalregeling voor de Brusselse agglomeratie, in: Rechtskundig Weekblad, 1955, pp. 867-870.
– Toepassing der wet van 15 juni 1935 op de vervlaamsing van het rechtswezen, in: Rechtskundig Weekblad, 1965, p. 1435.
Literatuur
– Ook eerherstel voor Mr. J.L. Custers, in: De Standaard, 18 mei 1947.
– X, Nadere kennismaking. Joz L. Custers, in: De Vlaamse Linie, 12 mei 1950.
– H.J. Elias, 25 jaar Vlaamse Beweging 1914-1939, 1969, dln. II-III.
– Jos Custers, in: H. Gaus, Politiek Biografisch Lexicon : Belgische Ministers En Staatssecretarissen 1960-1980, 1989.
– G. Durnez, De Standaard. Het levensverhaal van een Vlaamse krant, II, 1993.
Denzel Vingerhoed (2024), Jean-Marie Lermyte / Gaston Durnez (1998). Custers, Jos. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2024. https://devb.be/id/per-002516.