De Bondt, Ferdinand

Ferdinand de Bondt ging naar de Broederschool in Sint-Niklaas, waar hij onder meer met Jef Burm en Marcel Neels (ps. Marc Sleen) in de klas zat. Na zijn humaniorastudies behaalde hij in 1943 het diploma van wetenschappelijk regent aan de Vrije Normaalschool te Antwerpen. In 1956 behaalde hij het licentiaatsdiploma wiskunde aan de Rijksuniversiteit Gent en in 1957 het licentiaatsdiploma actuariële wetenschappen aan de Katholieke Universiteit Leuven In 1964 werd hij licentiaat economie met een eindverhandeling bij Johan van Waterschoot en Albert Coppé Coppé, Albert Albert Coppé (1911-1999) was hoogleraar Economie aan de KU Leuven. Ook was hij toppoliticus van de CVP en Europees commissaris. Hij was voorstander van een unionistisch federalisme. ... Lees meer aan de Katholieke Universiteit Leuven. Hij was wiskundeleraar in het middelbaar onderwijs bij de Broeders Hiëronymieten in Borgloon (1943-1945) en Sint-Niklaas (1945-1965) en in het Instituut Berkenboom en pedagogisch docent aan de Normaalschool van OLV Presentatie te Sint-Niklaas (1962-1978). In 1967-1968 maakte hij deel uit van het wetenschappelijk personeel van de KU Leuven.

Medeoprichter VVB

De Bondt was lid en troepleider in het Vlaams Verbond van Katholieke Scouts Vlaams Verbond van Katholieke Scouts (VVKS) Het Vlaams Verbond van Katholiek Scouts (1910) heet vandaag Scouts en Gidsen Vlaanderen. Het is de Vlaamse versie van de in 1907 door Baden Powell begonnen jeugdbeweging gericht op de zel... Lees meer (VVKS) te Sint-Niklaas. Daarna gaf hij tot 1950 vormingscursussen voor de leiders van de VVKS, waardoor hij nauw in contact was met Verbondscommissaris Maurits van Haegendoren Van Haegendoren, Maurits Maurits van Haegendoren (1903-1994) was een Vlaamse historicus, rijksarchivaris, politicus en publicist. Hij leidde vanuit een Vlaamsgezinde overtuiging het Vlaams Verbond van Katholieke ... Lees meer en Maurits Coppieters Coppieters, Maurits De progressieve Vlaams-nationalist en christelijke humanist Maurits Coppieters (1920-2005) was vanaf het midden van de jaren 1960 een van de boegbeelden van de Volksunie (VU). Lees meer . Hij was medeorganisator van het Paascongres der Vlaamse Jongeren (1948 e.v.) en in 1956 lag hij mee aan de basis van de Vlaamse Volksbeweging Vlaamse Volksbeweging (VVB) De Vlaamse Volksbeweging (VVB) was een Vlaams-nationalistische drukkingsgroep, die werd opgericht in 1956 en tot het begin van de jaren 1970 een breder publiek mobiliseerde voor Vlaamsge... Lees meer (VVB), waarin hij tot 1968 een bepalende rol speelde. Hij was ondervoorzitter, werd in 1965 in opvolging van Wilfried Martens hoofdredacteur van Doorbraak Doorbraak Doorbraak was vanaf 1962 het tijdschrift van de Vlaamse Volksbeweging (VVB). Aan het begin van de 21ste eeuw werd parallel een digitale output gelanceerd. In 2013-2014 koos de website Doo... Lees meer , het orgaan van de VVB (tot in 1966) en voorzitter van de algemene raad (tot in 1967), waarna hij opnieuw ondervoorzitter werd. Binnen de VVB focuste hij vooral op sociaaleconomische thema’s in functie van een federalistische staatshervorming Staatshervorming Tussen 1970 en vandaag werden zes staatshervormingen doorgevoerd die België omvormden van een unitaire in een federale staat met drie gewesten, het Vlaamse, het Waalse en het Brussels Hoo... Lees meer . In die zin hield hij talrijke voordrachten en tussenkomsten op studiedagen, bijeenkomsten en congressen van de organisatie. Samen met Wilfried Martens Martens, Wilfried Wilfried Martens (1936-2013) was een christendemocratisch partijvoorzitter, parlementslid en eerste minister van de regeringen die de staatshervormingen van 1980 en 1988 realiseerden. Als... Lees meer speelde hij begin jaren 1960 een bepalende rol in de organisatie van de Marsen op Brussel Marsen op Brussel De Mars(en) op Brussel waren twee flamingantische massabetogingen die in Brussel op 22 oktober 1961 en 14 oktober 1962 werden georganiseerd. Lees meer . Hij was tevens actief in het Regionaal Comité van de Stichting Lodewijk de Raet Stichting Lodewijk De Raet De Stichting Lodewijk de Raet is een vormingsinstelling die in 1952 werd opgericht vanuit een Vlaamse, democratische, emancipatorische en pluralistische maatschappijopvatting en die – zij... Lees meer , de Volkshogeschool en het Jong-Davidsfonds Jong-Davidsfonds (Jong-DF) Het Jong-Davidsfonds werd – na een moeilijke aanloop – opgericht in 1956 en kende zijn bloeitijd in de jaren 1960. Toenemende ideologische en organisatorische spanningen met de moederorga... Lees meer .

Senator en staatssecretaris voor de CVP

Hoewel De Bondt al sinds 1946 lid was van de Christelijke Volkspartij (CVP) maakte hij pas in 1967 de overstap naar de actieve politiek. Een jaar later werd hij door de CVP aangeduid als provinciaal senator voor Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen Dit artikel onderzoekt de vraag of en in welke mate de Vlaamse beweging in Oost-Vlaanderen een specifieke identiteit vertoonde. Lees meer . Vanaf 1970 werd hij ook gemeenteraadslid in Sint-Niklaas. De stap van De Bondt naar de CVP was een bewuste keuze voor een grote en machtige partij als meest geschikt instrument om zijn federalistische Federalisme Sinds het begin van de 20ste eeuw behoort federalisme tot het programma van eerst de Waalse en vervolgens ook de Vlaamse beweging. Vanaf 1970 is de transformatie van België van unitaire t... Lees meer ideeën te verwezenlijken. Anderzijds kreeg de CVP met de flamingant De Bondt de gelegenheid om in het Waasland tegenwicht te bieden aan de populaire voorman van de Volksunie Volksunie (VU) Tussen 1954 en 2001 bepaalde de Volksunie (VU) als Vlaams-nationalistische partij mee de politieke evolutie in België, van unitaire staat tot federaal koninkrijk. Ze groeide uit tot de tw... Lees meer , Maurits Coppieters. Binnen de CVP gold De Bondt als openbaarvervoer- en onderwijsspecialist en uitgesproken Vlaamsgezind.

In 1977 werd De Bondt staatssecretaris voor de Hervorming van de Instellingen in de regering Tindemans Tindemans, Leo De Vlaamse christendemocraat Leo Tindemans (1922-2014) leidde vier Belgische regeringen. Hij werd nadien CVP-voorzitter en later ook minister van Buitenlandse Zaken. Als minister van Geme... Lees meer IV (3 juni 1977 - 20 oktober 1978) en vervolgens in de overgangsregering Vanden Boeynants Vanden Boeynants, Paul De rechts-conservatieve christendemocraat Paul vanden Boeynants (1919-2001) werd twee keer premier, in 1966-1968 en in 1978-1979. Tegelijk drukte hij zijn stempel op het bestuur van de st... Lees meer II (20 oktober 1978 - 3 april 1979). Als staatssecretaris was De Bondt – samen met zijn Franstalige collega Jacques Hoyaux – belast met het omzetten van het Egmontpact Gemeenschapspact Het Egmontpact of Egmontakkoord maakt samen met de Stuyvenbergakkoorden deel uit van het zogenaamde Gemeenschapspact, dat de definitieve pacificatie van de communautaire problemen tot doe... Lees meer in wetteksten. Daarbij probeerde De Bondt systematisch om het pact in een voor Vlaanderen gunstige zin om te buigen. Hij ging uit van een ruime federalistische Federalisme Sinds het begin van de 20ste eeuw behoort federalisme tot het programma van eerst de Waalse en vervolgens ook de Vlaamse beweging. Vanaf 1970 is de transformatie van België van unitaire t... Lees meer interpretatie, wat vooral bij Franstalige regeringsleden kritiek uitlokte. Tevens wees hij op onvolledigheden in het Egmontpact en op volgens hem ongrondwettelijke passages in het wetsontwerp zoals het inschrijvingsrecht voor de Franstaligen die in Vlaamse gemeenten rond Brussel woonden (zie Vlaamse rand Vlaamse Rand De Vlaamse Rand omvat de negentien gemeenten grenzend aan Brussel of aan een faciliteitengemeente. De relatie tot Brussel leidt er tot specifieke uitdagingen. Lees meer ). Hij wees de subsidiëring door de Franse cultuurraad in Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant De naam van de provincie Brabant herinnert aan het vroegere gelijknamige hertogdom, dat tijdens de Middeleeuwen vorm had gekregen en waarvan het noordelijke deel een belangrijke rol speel... Lees meer af en verdedigde het recht van de Vlaamse instellingen om Brussel als Vlaamse hoofdstad te kiezen.

De immer kritische en hoogst consequente opstelling van De Bondt zorgde ook bij de Vlaamse ministers voor wrevel en leidde tot botsingen met CVP-partijvoorzitter en later premier Wilfried Martens Martens, Wilfried Wilfried Martens (1936-2013) was een christendemocratisch partijvoorzitter, parlementslid en eerste minister van de regeringen die de staatshervormingen van 1980 en 1988 realiseerden. Als... Lees meer . De toenemende spanningen en conflicten brachten uiteindelijk in oktober 1978 het ontslag van de regering Tindemans met zich mee. In de daaropvolgende regering Martens I werd de Bondt niet meer opgenomen. Hij kreeg ook geen plaats in de Senaatcommissie voor de Institutionele Hervormingen en evenmin in de afvaardiging van zijn fractie naar het partijbureau. Dat laatste was de druppel die de emmer deed overlopen en uit protest trok hij zich in april 1979 (tijdelijk) terug uit de CVP-senaatsfractie. Hij bleef wel lid van de partij.

Een jaar later, op 2 april 1980, stemde hij met vijf andere CVP-senatoren samen met de oppositie tegen de door de regering Martens II ingediende wetsontwerpen. Die legden de basis voor een drieledige gewestvorming die volgens De Bondt de rechten van de Vlamingen in de Rand rond Brussel uitholde. Dat betekende de val van de regering Martens II. De Bondt bleef nog senator voor de CVP tot in 1991.

Wase Stem

De Bondt was een voorvechter van de democratisering van het onderwijs Onderwijs Lees meer en van economische Economie Dit artikel gaat over de relatie tussen economie en Vlaamse beweging. Daarmee beoogt deze tekst geen economische geschiedenis te schetsen van wat we vandaag Vlaanderen noemen. Integendee... Lees meer streekontwikkeling. Met de Wase Vereniging ter Bevordering van de Deelname aan Hogere Studiën (1957) stimuleerde hij Wase jongeren om hogeschool- of universiteitsstudies aan te vatten. Met de oprichting van de Waaslandhuizen, eveneens in 1957, maakte hij het voor minder gefortuneerde studenten mogelijk om op kot te gaan en dus, om studies te kunnen aanvatten in Leuven.

In 1959 werd hij secretaris van het pas opgerichte Economisch Comité Waasland dat het Waasland als ‘ontwikkelingsgebied’ wilde laten erkennen en de industrialisatie en de verkeersontsluiting van deze regio wilde bevorderen. In die zin pleitte hij voor een snelle aanleg van de E3 (de huidige E17) en een nieuwe tunnel onder de Schelde die het Waasland met Antwerpen moest verbinden. Van 1968 tot 1993 leidde hij de CVP-Werkgroep Verkeer Land van Waas. Daarna nam hij als ere-senator samen met zijn vroegere medewerkers tot 2001 nog initiatieven met betrekking tot specifieke dossiers in verband met de spoorwegen, het stads- en het streekvervoer. Hij was ook actief in de Intercommunale Land van Waas en de Gewestelijke Economische Raad voor Vlaanderen Gewestelijke Economische Raad voor Vlaanderen (GERV) Lees meer (GERV).

Vanaf 1959 schreef hij in Het Vrije Waasland Het Vrije Waasland Het weekblad Het Vrije Waasland berichtte van 1944 tot 2001 over Sint-Niklaas en de omliggende regio. Lees meer over de thema’s die hem nauw aan het hart lagen: democratisering van het onderwijs, ruimtelijke ordening, openbaar vervoer, havenontwikkeling en industrialisering, Vlaamse beweging ... Samen met Willem Melis Melis, Willem Willem Melis (1907-1984) was een advocaat, ambtenaar en journalist, vooral bekend als Verdinaso-lid, als directeur van de Dienst pers en propaganda van de Nationale Landbouw en Voedingsco... Lees meer was hij jarenlang een van de voornaamste medewerkers van dit weekblad.

Doel 2020

De Bondt was een bepleiter van economische ontwikkeling en industrialisatie. Maar hij vond wel dat landbouw en bewoning daarbij maximaal gevrijwaard dienden te worden. In die zin verzette hij zich van in de jaren 1960 tegen een al te verregaande inname van gronden in de Wase poldergemeenten voor de uitbreiding van de haven van Antwerpen. Door zijn toedoen werd in het gewestplan van 1978 de zogenaamde ‘Lijn De Bondt’ vastgelegd. Die vormde een ‘harde’ grens tussen het feitelijke havengebied (de Waaslandhaven), ten zuiden van de Lijn De Bondt, en het noordelijk gebied dat het polderdorp Doel en de daarrond gelegen polders tot aan de Nederlandse grens omvat. Die bleven door de Lijn De Bondt respectievelijk woongebied en landbouwgebied.

Aan dat status quo kwam een einde toen vanaf 1995 plannen opdoken voor een containergetijdendok vlakbij Doel en waarbij opnieuw gesproken werd over de verdwijning van het dorp en het omliggende poldergebied. Die plannen leidden in 1997 tot de oprichting van het actiecomité Doel 2020, waarvan De Bondt de voornaamste inspirator werd. Toen in januari 1998 de Vlaamse Regering Vlaamse Regering De Vlaamse regering is de uitvoerende macht van de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaamse Gewest, geïnstalleerd na de staatshervorming van 1980 en aanvankelijk aangeduid met de term 'executie... Lees meer besliste tot de aanleg van het Deurganckdok én de verdwijning van Doel nam De Bondt definitief ontslag uit de CVP. De rest van zijn leven wijdde hij geheel aan de strijd van het actiecomité Doel 2020 voor het voortbestaan van het dorp Doel en de polders.