De Langhe, Jef
Mijningenieur Jozef (Jef) de Langhe (1907-1998) ontwikkelde zich tijdens het interbellum tot een ideoloog van het antisemitisme, het biologisch racisme en het nationaalsocialisme in Vlaanderen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stapte hij voluit in de collaboratie.
Nico Van Campenhout (2026), Nico Van Campenhout (2024). De Langhe, Jef. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2026. https://devb.be/id/per-003576.
Jef de Langhe, zoon van de hoofdonderwijzer van de gemeenteschool in het West-Vlaamse kustdorp Westkapelle, volgde lager en middelbaar onderwijs aan het Klein Seminarie van Roeselare
Klein Seminarie van Roeselaere In het Klein Seminarie van Roeselare, opgericht in 1806, liepen tal van belangrijke figuren uit de Vlaamse beweging school of gaven er les (Gezelle, Verriest, Rodenbach). In 1875 ontstond... Lees meer . Hij was er actief in het Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond
Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond (AKVS) Het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond (1903-1935) was de organisatorische vormgeving van de katholieke Vlaamse studentenbeweging: een jeugdbeweging met plaatselijke bonden van ka... Lees meer (AKVS). Het laatste jaar van de humaniora doorliep hij - met het oog op een universitaire studie in de natuurwetenschappen - in het Brugse Sint-Lodewijkscollege.
Leuvense studietijd
Vervolgens studeerde De Langhe aan de Leuvense universiteit, waar hij de diploma’s van burgerlijk mijningenieur en baccalaureus in de thomistische filosofie behaalde.
Tijdens zijn Leuvense periode was hij in het academiejaar 1926-1927 secretaris van het West-Vlaamse gouwbestuur van het AKVS en later afgevaardigde voor West-Vlaanderen in het hoofdbestuur van deze Vlaamsgezinde scholieren- en studentenorganisatie. Tijdens het academiejaar 1928-1929 was De Langhe voorzitter van de Vlaamse Toeristenbond voor Hoogstudenten. Hij nam toen ook het ondervoorzitterschap op zich van de regionale Mandelclub (die studenten uit Roeselare en omgeving groepeerde) en zetelde als afgevaardigde van de West-Vlaamse Gilde (waaronder de Mandelclub ressorteerde) in het bestuur van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) Lees meer (KVHV). Daarnaast was De Langhe een tijdlang voorzitter van de Vlaamse Technische Kring (VTK), de vereniging van de studenten burgerlijk ingenieur aan de Leuvense universiteit. Tijdens zijn studententijd schreef De Langhe, die zich had ontwikkeld tot een radicale Vlaams-nationalist van extreemrechtse signatuur, in Jong Dietschland Jong Dietschland (1926-1933) Jong Dietschland (1926-1933) was een radicaal Vlaamsgezind en Groot-Nederlands weekblad met veel interesse voor kunst en literatuur en met aandacht voor de Nieuwe Orde-stromingen. Het bla... Lees meer en maakte hij deel uit van de redactie van het rabiaat anti-Belgische en revanchistische weekblad Vlaanderen
Vlaanderen (1922-1933) Vlaanderen was een radicaal Vlaams-nationalistisch weekblad dat verscheen tussen 1922 en 1933. Het stond voor het grootste deel onder leiding van Robrecht de Smet en Josué de Decker. Het ... Lees meer .
De bijdragen over toponymie die De Langhe van 1926 tot 1939 - in het voetspoor van zijn vader - schreef voor het Brugse tijdschrift Biekorf
Biekorf Biekorf is een West-Vlaams tijdschrift dat in 1890 werd opgericht door flaminganten uit het milieu van Dietsche Biehalle. In het begin was het een leesblad gericht op taal. Biekorf bestee... Lees meer werden in laatstgenoemd jaar gebundeld in het boek De oorsprong der Vlaamsche kustvlakte. Tot het eind van zijn leven publiceerde hij in dat blad, dat hem bij zijn overlijden kritiekloos memoreerde, tientallen bijdragen over plaatsnaamkunde, fauna en flora van het Belgische kustgebied.
Beroepsleven
In 1930, het jaar dat hij in Leuven met briljante resultaten afstudeerde, postuleerde De Langhe er op vraag van de vereniging Vlaamse Leergangen Vlaamse Leergangen te Leuven Vlaamse Leergangen was een vereniging die gesticht werd in 1924 en een historische rol speelde in de vernederlandsing van het onderwijs en onderzoek aan de Leuvense universiteit. Lees meer voor een hoogleraarschap. Naar hij toen en later verklaarde, werd hij mede vanwege zijn Vlaams-nationalistische engagement niet aangesteld in die academische functie. Tijdens de zomer van 1930 volgde hij cursussen in het Duitse Marburg en daarna gedurende enkele maanden colleges fysische chemie en theoretische fysica aan de Universiteit Leiden, hoewel hij eigenlijk in Berlijn had willen verder studeren. Hij nam in Nederland ook deel aan de Dietsche Academische Leergangen
Dietsche Academische Leergangen De Dietsche Academische Leergangen (1927-1934) waren vier bijeenkomsten die door het Dietsch Studentenverbond (DSV) werden georganiseerd op verschillende locaties in Nederland. Lees meer .
In oktober 1930 ging De Langhe werken bij de firma voor fotografieproducten Gevaert
Gevaert, Lieven (1868-1935) Lieven Gevaert was een Vlaamsgezind ondernemer. Hij richtte in Mortsel een bedrijf op gespecialiseerd in fotopapier. Zijn leven lang zette hij zich in voor Vlaamse rechten en onderwijs, o... Lees meer Photo-Production in Mortsel, waar hij tot het einde van de Tweede Wereldoorlog in dienst zou blijven. Hij vestigde zich in Antwerpen, waar hij cursussen over natuurwetenschappen verzorgde voor de Volksuniversiteit Herman van den Reeck
Volksuniversiteit Herman Van den Reeck Volksuniversiteit Herman van den Reeck (1928-1940) was een in Antwerpen en Mechelen gevestigde Vlaams-nationalistische organisatie die voordrachten en filmavonden inrichtte en brochures p... Lees meer . In 1935 bracht hij het boek De Grondslagen der Photographie uit.
Kort na de oprichting van het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen
Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) Het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) (1931-1941) was een fascistisch geïnspireerde beweging onder leiding van Joris van Severen, die een staats- en maatschappijherv... Lees meer (Verdinaso) in 1931 sloot hij zich aan bij de beweging van Joris van Severen
Van Severen, Joris Joris van Severen (1894-1940) is vooral bekend als de oprichter en leider van het fascistisch geïnspireerde Verdinaso (Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen). Medio jaren 1930 verru... Lees meer en werd hij lid van de paramilitaire Dinaso Militanten Orde
Dinaso Militanten Orde (DMO) Lees meer .
Antisemitisch en nationaalsocialistisch ideoloog
De Langhe ontpopte zich als een van de ideologen van het Verdinaso, wat in 1933 resulteerde in zijn door deze antidemocratische en rechts-autoritaire beweging uitgegeven brochure De grondbeginselen van het Dietsche Nationaalsolidarisme. Daarin presenteerde hij op basis van zijn filosofische en natuurwetenschappelijke academische opleiding voor het eerst een synthese van zijn ‘biologische wereldbeschouwing’. Ondertussen reisde hij in opdracht van de firma Gevaert Photo-Production geregeld naar Duitsland. Hij maakte er verder kennis met het nationaalsocialisme, het racisme Racisme Lees meer en het antisemitisme
Antisemitisme Lees meer . De Langhe kwam in die periode onder de invloed van Duitse nationaalsocialisten zoals de virulente antisemiet Julius Streicher (1885-1946), die in november 1923 in München mee had gedaan met de mislukte ‘Bierkellerputsch’ van Adolf Hitler (1889-1945), de eugentische theoreticus Hans Günther (1891-1965), de racistische antropoloog Egon von Eickstedt (1892-1965) en nazi-ideoloog bij uitstek Alfred Rosenberg (1893-1946).
De Langhe publiceerde in 1933 en 1934 diverse bijdragen over ‘het rassenvraagstuk’ in Hier Dinaso!
Hier Dinaso! Lees meer en Dietbrand
Dietbrand Dietbrand (1932-1939) was een Groot-Nederlandsgezind tijdschrift gesticht door Wies Moens. Tot 1934 steunde het blad het Verdinaso. Na de Nieuwe Marsrichting stelde de redactie zich onafh... Lees meer . Het zogenoemde Dietse Diets Het woord ‘Diets’ stamt uit het Middelnederlands. In de context van de Vlaamse beweging dook deze term voor het eerst op in de loop van de 19de eeuw, meestal als equivalent voor Nederlan... Lees meer volk behoorde tot het superieur geachte, zogeheten Noordse ras, dat alleen kon overleven als ‘de zuivere raskern’ onvermengd bleef. Joden konden niet worden opgenomen en geïntegreerd in de zogenaamde ‘Dietsche volksgemeenschap’: ze zouden altijd ‘vreemdelingen’ moeten blijven en dienden te worden uitgesloten van overheids-, onderwijs- en politieke functies. Zijn antisemitisme bracht De Langhe ertoe om in het midden van de jaren 1930 het katholicisme waarin hij was opgevoed, maar dat hij intussen omschreef als ‘een tweede joods verschijnsel’, de rug toe te keren en het nazistische heidendom te omarmen.
De Langhe onderhield goede contacten met Volksverwering
Volksverwering Volksverwering was een Vlaamse – vooral Antwerpse – antisemitische en nationaalsocialistische organisatie, die bestond van 1937 tot 1944. Lees meer . Zijn huisarts, rastheoreticus Jan de Roeck
De Roeck, Jan De Antwerpse arts Jan de Roeck (1892-1961) maakte in de jaren 1930 naam als Vlaams-nationalistisch rassentheoreticus en onderhield als drijvende kracht achter het antisemitische Volksverw... Lees meer , was een van de intellectuele sterkhouders van deze begin 1937 opgerichte en in Antwerpen sterk ingeplante, antisemitische en nationaalsocialistische organisatie. Op 11 mei 1937 sprak De Langhe in Antwerpen voor Volksverwering over ‘Het jodengevaar: de verderfelijke invloed der joden op onze gemeenschap’.
Na de landdag van 29 augustus 1937 stapte De Langhe uit het Verdinaso, omdat de loyaal-Belgische richting die de beweging van Van Severen sinds de Nieuwe Marsrichting van 1934 was ingeslagen niet strookte met zijn eigen ‘völkische’ ideologie, die het volk boven de staat stelde.
De Tweede Wereldoorlog
Bij het begin van de Duitse bezetting publiceerde De Langhe in juni 1940 een manifest waarin het vertrouwen van de Vlamingen in Hitler en de wens om een sterke Vlaamse nationaalsocialistische beweging te vormen, werden uitgesproken. Eind november van dat jaar richtte hij mee de Algemeene-SS Vlaanderen
Algemeene-SS Vlaanderen (ASSV) De SS-Vlaanderen was een collaborerende militie tijdens de Tweede Wereldoorlog, die deel uitmaakte van de Duitse SS. Ze ijverde voor de aanhechting van Vlaanderen bij Duitsland. Lees meer op, waar hij kortstondig fungeerde als vormingsleider met de rang van Hauptsturmführer of kapitein. Op 14 december 1940 sprak hij een nationaalsocialistische geloofsbelijdenis uit, die onder de titel De leerstellige Grondslagen van het Nationaal-Socialisme werd gepubliceerd in het tijdschrift De SS-Man van 27 december daaropvolgend. Over Adolf Hitler verklaarde hij dat ‘in zijn genie de synthese wordt voltrokken van de volkomen visionair en de volkomen daadmensch’. De Langhe schreef in totaal een twintigtal bijdragen voor dat blad.
Toen René Lagrou
Lagrou, René René Lagrou (1904-1969) was een Vlaams-nationalistisch politicus. Lagrou had contacten met het naziregime, stichtte in 1940 de Algemeene-SS Vlaanderen waar hij de eerste leider van werd e... Lees meer op 16 februari 1941 naar het opleidingscentrum van de Waffen-SS in Duitsland vertrok, volgde De Langhe zijn boezemvriend sinds hun Leuvense jaren en politiek-ideologische gelijkgezinde tot eind augustus van dat jaar op als algemene leider van de Vlaamse SS. Hij werkte in die periode met racistische, antisemitische en nationaalsocialistische bijdragen mee aan de Scholingsbrief der Algemeene-SS Vlaanderen en De SS-Man.
De Langhe trad tegelijk toe tot de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap
Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) De Duitsch-Vlaamsche Arbeidersgemeenschap (DeVlag) (1935-1945) was vóór de Tweede Wereldoorlog een organisatie van Vlaamse en Duitse studenten. Tijdens de oorlog ontpopte de DeVlag zich ... Lees meer (DeVlag),verzorgde lessen voor deze Groot-Germaanse en nazistisch geïnspireerde organisatie, verleende zijn medewerking aan de bladen Westland
Westland Westland (1942-1944) was een cultureel en letterkundig tijdschrift onder leiding van Filip de Pillecyn, dat ondanks zijn verklaring dat het zich onafhankelijk zou opstellen pro-Duitse bij... Lees meer en De Vlag
De Vlag (1936-1944) De Vlag (1936-1938; 1940-1944) was het maandblad van de gelijknamige Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag). Lees meer en publiceerde in de Odal-Reeks van de door Jef van de Wiele
Van de Wiele, Jef Jef van de Wiele (1903-1979) was een leraar, schrijver en leider van de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap. Hij trad tijdens de Tweede Wereldoorlog in de culturele en politieke collabor... Lees meer geleide organisatie in 1944 de brochure Inleiding tot de erfelijkheidsleer en de raskunde.
De Langhe’s artikel met als titel Wat is ras? in het februarinummer van 1944 van het maandblad De Vlag had tot doel ‘de nationaalsocialistische ras- en bevolkingspolitiek ten overvloede te rechtvaardigen’. “Er zijn lagere en hoogere rassen’, zo schreef hij in deze vulgariserende synthese van zijn onversneden racistische en Groot-Germaanse wereldbeeld, ‘en die rangordening is niet relatief maar absoluut. De Noordsche mensch is biologisch meer waard dan de Bosjesman of de Patagoniër of de Tasmaniër. Hij staat op een hoogeren trap van ontwikkeling. (…) Binnen het menschdom staat de Noordmensch aan de spits. Dat geeft hem het recht op heerschappij, maar legt hem tevens den plicht op al het andere en bovenal zichzelf te eerbiedigen (…) Deze plicht gebiedt hem zijn bloed rein te houden en de goddelijke wet der kosmische wording in hem voort in vervulling te laten gaan’.
De Langhe hield tijdens de oorlogsjaren een aantal lezingen voor de Zender Brussel
Zender Brussel Zender Brussel (1940-1944) was een collaborerend Vlaams Radio-instituut tijdens de Tweede Wereldoorlog. Lees meer en was ook betrokken bij het Duitse, onder de SS ressorterende onderzoekscentrum Ahnenerbe, dat racistische theorieën wetenschappelijk probeerde te onderbouwen en promootte.
Na 1944
Bij de bevrijding in september 1944 vluchtte De Langhe naar Duitsland, waar hij werkte bij het optisch en fotografiebedrijf Voigtländer in Braunschweig. Nadat hij was opgepakt, werd hij door de Belgische militaire justitie berecht en in dat proces verdedigd door de Vlaamsgezinde advocaat Walter Opsomer
Opsomer, Walter Jurist Walter Opsomer (1904-1987) was in de jaren 1950 en 1960 actief in het niet partijpolitiek gebonden flamingantische middenveld. Lees meer . Op 12 juli 1945 werd hij veroordeeld tot de doodstraf. De Langhe ging in beroep, maar dat leverde niets op. Via de bemiddeling van onder meer oud-stadssecretaris van Mechelen en kabinetsmedewerker Louis Ryckeboer
Ryckeboer, Louis De Vlaamsgezinde katholiek en jurist Louis Ryckeboer (1900-1975) was vanaf 1932 stadssecretaris van Mechelen. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij uit die functie geschorst en ontslagen. La... Lees meer en senator en voormalig minister August de Boodt
De Boodt, August August de Boodt (1895-1986) was landbouwingenieur. Als Vlaamsgezind katholiek senator stelde hij de uitwassen van de repressie aan de kaak. Verder was hij lid van een groep CVP-parlements... Lees meer verleende de christendemocratische minister van Justitie Ludovic Moyersoen Moyersoen, Ludovic Ludovic Moyersoen (1904-1992) was een Vlaamsgezinde en Belgisch-loyale CVP-politicus, die onder andere Kamerlid was en verschillende ministerposten bekleedde. Lees meer in november 1950 strafvermindering aan De Langhe. Uiteindelijk mocht hij de gevangenis verlaten in 1951.
De Langhe werkte sindsdien als zelfstandig adviserend ingenieur in verband met zijn wetenschappelijke specialisme, de fotochemie. Van 1975 tot 1986 was hij aan de Universitaire Instelling Antwerpen
Hoger onderwijs in Antwerpen In Antwerpen klonk vanaf de tweede helft van de 19de eeuw herhaaldelijk de eis om een Vlaamse universiteit. In de jaren 1950 herwon dit pleidooi aan kracht, wat leidde tot de stichting va... Lees meer (UIA) bovendien hoogleraar botanische systematiek, een vakgebied waarover hij in zowel binnen- als buitenlandse tijdschriften zeer actief en uitvoerig was blijven publiceren.
Hoewel hij zich van politieke activiteiten onthield, bleef De Langhe vasthouden aan zijn tijdens het interbellum en de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde zogeheten ‘biologische wereldbeschouwing’. Hij bleef tot op hoge leeftijd in lezingen ageren tegen wat hij aanduidde als ‘de gelijkheidswaanzin die het mensdom vandaag koestert’. Tegelijk waarschuwde hij, zowel vanuit zijn liefde voor de natuur als vanuit zijn persoonlijke en wetenschappelijke kennis ervan, vanaf de vroege jaren 1970 voor de toenemende milieuvervuiling
Natuur, milieu en landschap Tot de Tweede Wereldoorlog bestond er een band tussen de Vlaamse beweging en de natuurverenigingen in Vlaanderen. Een gevoeligheid en zorgzaamheid voor het landschap en de schoonheid van... Lees meer , een probleem waarvan de Westerse maatschappij zich toen vrij algemeen bewust begon te worden.
Archief
– ADVN | archief voor nationale bewegingen: Archief Jozef De Langhe [BE ADVN AC506]
Literatuur
— Krijgsraad te Antwerpen. De zaak van “De SS-Man”, in: Gazet van Antwerpen, 6, 13 en 14 juli 1945.
— R. Seys, Jozef-Edgard de Langhe, in: Lexicon van West-Vlaamse schrijvers, dl. 3, 1986.
— L. Saerens, Het Verdinaso en de Joden (1931-1940), in: WT, jg. 46, 1987, nrs. 3-4, pp. 155-180 en pp. 241-254.
— De Langhe, Jozef, in: R. Decan (red.), Wie is wie in Vlaanderen. 1989-1993. Biografische Encyclopedie, 1989.
— M. Beyen, "Vlaamsch zijn in het bloed en niet alleen in de hersenen". Het Vlaamse volk tussen ras en cultuur (1919-1939), in: M. Beyen en G. Vanpaemel (red.), Rasechte wetenschap? Het rasbegrip tussen wetenschap en politiek vóór de Tweede Wereldoorlog, 1998, pp. 173-202.
— L. van Acker, In memoriam J. de Langhe en K. de Buschere, in: Biekorf, 1998, pp. 392-393.
— L. Saerens, Vreemdelingen in een wereldstad; Een geschiedenis van Antwerpen en zijn joodse bevolking (1880-1944), 2000.
— B. de Wever, De Vlaamse beweging en de Antwerpse joden (1880-1940), in: Wetenschappelijke Tijdingen, 2001, nr. 2, pp. 114-123.
— Lijkrede voor Jozef de Langhe, [1998], [exemplaar in ADVN | archief voor nationale bewegingen, Antwerpen]
Nico Van Campenhout (2026), Nico Van Campenhout (2024). De Langhe, Jef. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2026. https://devb.be/id/per-003576.