De Vlaamse Linie

Het Nederlandse weekblad De Linie De Linie De Linie (1946-1963) was een van oorsprong Nederlands katholiek opinieblad, dat eerst via De Vlaamse Linie en daarna via De Linie een zusterblad kreeg in Vlaanderen. Lees meer had een katholieke signatuur. Het werd uitgegeven door de Nederlandse jezuïeten. Die wilden het blad ook inplanten in het Vlaamse perslandschap Pers Van bij het ontstaan van de Vlaamse beweging vervulde de Nederlandstalige pers een belangrijke rol als spreekbuis. De veelheid aan Vlaamse kranten en (week)bladen die in de 19de en 20ste ... Lees meer , en toen daarvoor de rubriek ‘Vlaanderen’ en de inzet van de Vlaamse pater Jozef Meeûs s.j. niet bleken te volstaan, startten ze met De Vlaamse Linie. Op de titelpagina ervan stond het monogram ‘IHS’ (Iesus Homo Salvator) en de leuze Leuzen Lees meer ‘Voor Outer en Heerd’, de oude Vlaamse wapenkreet die de strijdbaarheid van het blad voor het katholieke geloof moest uitdrukken.

Fel opinieblad

Aanvankelijk was Joseph Creyghton s.j. tegelijk hoofdredacteur-directeur van het Nederlandse en het Vlaamse weekblad. Zijn aanpak botste echter met die van Stefaan de Clippele s.j., de Vlaming die de bezieler was van de Bonden van het Heilig Hart en als waarnemend hoofdredacteur-directeur van De Vlaamse Linie was aangetrokken. Daarom werd in april 1948 een vereniging zonder winstoogmerk opgericht, De Vlaamse Linie Stichting, met kapitaal van zowel particulieren als van de generale jezuïetenorde.

In de adviesraad zetelden vertegenwoordigers van verscheidene Vlaamse katholieke organisaties. De algemene leiding van het blad was in handen van de hoofdredacteurs: na De Clippele waren dat achtereenvolgens de jezuïeten Karel van Isacker Van Isacker, Karel Karel van Isacker (1913-2010) was priester van de Sociëteit van Jezus, historicus, publicist, hoogleraar UFSIA, advocaat, volksvertegenwoordiger voor de katholieke partij (1919) en minist... Lees meer (vanaf september 1949), Albert van den Daele (vanaf juni 1950), Elias Vandenbussche (september 1953 - september 1962) en Frans van Bladel (1962-1964). De redacteurs van de pagina Jeugdlinie waren Maurits Coppieters Coppieters, Maurits De progressieve Vlaams-nationalist en christelijke humanist Maurits Coppieters (1920-2005) was vanaf het midden van de jaren 1960 een van de boegbeelden van de Volksunie (VU). Lees meer en pater Jos Burvenich. Jeugdlinie werd in 1952 een aparte bijlage en in 1962 volledig losgekoppeld van De Linie.

Overeenkomstig de ingesteldheid van de hoofdredacteur, al dan niet flamingantisch, conservatief of progressief, maakte De Linie een opmerkelijke ideologische evolutie door. Aanvankelijk had het opinieblad duidelijk een apostolisch doel, het uitdragen van de katholieke levensbeschouwing. Snel echter ging de nadruk liggen op meer politiek-culturele thema's, en werden de standpunten van de katholieke partij Katholieke partij De katholieke partij, later CVP (vanaf 1945) en CD&V (vanaf 2001) speelde een cruciale rol in de geschiedenis van de Vlaamse beweging. De partij had een belangrijk aandeel in onder m... Lees meer in de brede communautaire discussies verdedigd. Het blad verdedigde hevig Leopold III van Saksen-Coburg, Leopold III Leopold III (1901-1983) werd aan de vooravond van en tijdens de Tweede Wereldoorlog het boegbeeld van een autoritaire stroming in de Belgische politiek. Zijn controversiële houding en mee... Lees meer , gaf kritiek op de repressie Repressie Lees meer en voerde campagne voor amnestie Amnestie Lees meer , was zeer anticommunistisch en verdedigde tijdens de schoolstrijd fel het katholieke standpunt. Zo veroverde het een leidende positie in Vlaanderen inzake de verdediging van de rechtse katholieke waarden en standpunten tegen het linkse Franstalige vrijzinnige front.

Vlaams en katholiek

Hoofdredacteur Van Isacker schoof de Vlaamse strijd meer naar de voorgrond en pleitte voor structuurhervormingen in federalistische Federalisme Sinds het begin van de 20ste eeuw behoort federalisme tot het programma van eerst de Waalse en vervolgens ook de Vlaamse beweging. Vanaf 1970 is de transformatie van België van unitaire t... Lees meer zin. Hij verruimde de redactie met leken, onder wie de Vlaams-nationalistisch georiënteerde publicist en gewezen collaborateur Lode Claes Claes, Lode Lode Claes (1913-1997) was een Vlaams-nationalistisch politicus, publicist en zakenman die een Vlaamse elite wilde vormen om de Vlaamse demografische meerderheid de leiding te laten nemen... Lees meer . Het zinde de jezuïetenorde echter niet dat het blad een ‘zwart’ imago kreeg (en daardoor abonnees verloor). Van Isacker moest opstappen, zijn opvolger Van den Daele betoonde zich uitdrukkelijk CVP-gezind en diens opvolger Vandenbussche verkortte in 1954 de naam van het blad tot De Linie, omdat het voldoende duidelijk was dat het zich engageerde voor het ‘koninklijk-katholieke Vlaamse volk’. Het Vlaamse aspect bleef dus wel aanwezig en zo was De Linie een belangrijke factor in het ontstaan van de brede katholieke en Vlaamse frontvorming rond de Christelijke Vlaamse Volkspartij (CVP) in de jaren 1950 en 1960.

Onder invloed van het Vaticaans concilie (1962-1965) en de visie van hoofdredacteur Van Bladel sloeg De Linie een meer progressieve richting in. Met Mark Grammens Grammens, Mark Mark Grammens (1933-2017) was van het begin van de jaren 1960 tot enkele jaren vóór zijn overlijden een Vlaamsgezinde opiniemaker in Vlaanderen: aanvankelijk via het weekblad De Nieuwe, l... Lees meer , die begin 1962 werd aangeworven als politiek redacteur, kreeg de radicale, meer progressieve richting in de Vlaamse beweging ook een stem in het blad. Toen De Linie naar het Nederlandse voorbeeld in lekenhanden dreigde over te gaan, besloot de jezuïetenorde het blad op te heffen, officieel wegens financiële problemen (de gemiddelde oplage van 19.000 exemplaren in 1949 was gedaald tot 9.800 exemplaren in 1963). De beslissing stoelde ook op het argument dat de jezuïetenorde geen politiek blad moest uitgeven, al bleef ze eigenaar van De Vlaamse Linie Stichting vzw, om te beletten dat een nieuw initiatief met het opgedoekte blad en de jezuïeten zou geassocieerd worden.

Opvolger

Het laatste nummer van De Linie verscheen op 27 maart 1964 en precies een week later, op 3 april 1964, verscheen het eerste nummer van het weekblad De Nieuwe De Nieuwe De Nieuwe was een links flamingantisch weekblad dat werd uitgegeven van april 1964 tot augustus 1986. Mark Grammens was meestal - behalve tijdens enkele intermezzo’s in het midden van de... Lees meer , een uitgave van de al begin maart met voorbedachte rade opgerichte nv De Nieuwe Pers. Voortrekker van het initiatief en hoofdredacteur van het nieuwe blad was Grammens. Een schare redacteurs en medewerkers van De Linie, ook layoutman en tekenaar Gerard Alsteens Alsteens, Gerard Gerard Alsteens (1940), beter bekend als GAL, is cartoonist, politiek tekenaar en beeldend kunstenaar. Hij werd bekend als huistekenaar van De Nieuwe en Knack. Gedebuteerd in 1963 geldt h... Lees meer (alias GAL), waren hem gevolgd. In het eerste hoofdartikel, ‘De Linie is dood, leve De Nieuwe’ presenteerde het nieuwe blad zich als de opvolger van het jezuïetenblad, waarvan Grammens de open houding huldigde die het de laatste twee jaar had aangenomen in kerkelijke, culturele, sociaaleconomische en politieke controversen.