Gunzburg, Nico

Biografie en historische context

Nico Gunzburg werd op 2 september 1882 geboren in een Joods gezin in Riga. Onder druk van pogroms verliet zijn vader Salomon Gunzburg in 1885 Letland. Hij vestigde zich met zijn gezin in Antwerpen en liet zich naturaliseren tot Belg. Zoon Nico werkte zijn humaniorastudies af aan het Koninklijk Atheneum in Antwerpen en studeerde rechten aan de Université libre de Bruxelles (ULB). Na een studieverblijf in Rome vestigde hij zich te Antwerpen als advocaat en bouwde hij er een bloeiende praktijk uit.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer was Gunzburg onder meer gezantschapsraad in Le Havre. In 1923 kreeg hij leeropdrachten aan de Gentse Rijksuniversiteit. Hij legde zich vooral toe op de criminologie, onder meer de studie van de misdadige en verwaarloosde jeugd, en richtte in 1938 de School voor Criminologie op.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer week Gunzburg via Frankrijk Frankrijk & Vlaanderen De verhouding tussen Vlaanderen en Frankrijk werd altijd gekenmerkt door een aanzienlijke dubbelzinnigheid. Hoewel er lange tijd een grote affiniteit met de Franse cultuur bestond, werd d... Lees meer uit naar de Verenigde Staten. Hij werkte er, na een tussenstop in Brazilië, aan de Vlaamse afdeling van het Office of War Information en doceerde aan de Syracuse University. Op verzoek van president Franklin D. Roosevelt (1882-1945) werkte hij aan de voorbereiding van de Nürnberger-processen. Na de bevrijding liet hij zich ook in het kader van de United Nations Organisation in met de displaced persons, waarna hij weer naar België terugkeerde.

Na zijn emeritaat als hoogleraar in 1952 engageerde hij zich in het pas onafhankelijke Indonesië. Hij doceerde er criminologie, werkte mee aan de hervorming van de Indonesische politie, werd raadgever van de eerste minister en geraakte ook bevriend met president Soekarno. In 1956 keerde Gunzburg voorgoed terug naar Antwerpen, waar hij nog vele jaren actief bleef als advocaat en als voorzitter van joodse caritatieve instellingen. Hij werd bijna 102 jaar oud; op zijn 91ste publiceerde hij nog enthousiaste stukken over de beloften van databanken en informatietechnologie voor de juridische wereld. Hij overleed op 5 maart 1984.

Kommissie ter Vervlaamsching der Gentsche Hoogeschool

Deze veelzijdige Gunzburg was ook vrijmetselaar en een markante flamingant. Zijn Vlaamsgezindheid ontsproot aan een uitgesproken sociaal engagement. De discriminatie en de vervolging van zijn familie in Letland versterkten bij de jonge Nico het humanistisch-sociale gedachtegoed dat hij al van zijn ouders meekreeg. Zijn atheneumleraar Nederlands, Pol de Mont De Mont, Pol Pol de Mont (1857-1931) was een dichter, essayist, folklorist, journalist, kunstcriticus en redenaar. In al zijn activiteiten gaf hij de Vlaamse strijd absolute prioriteit. Decennialang w... Lees meer , leerde hem de Vlaamse beweging kennen, en gaf hem ook de liefde mee voor een mooie Nederlandse taal Taal De ontwikkeling van het Nederlands vormde tot diep in de 20ste eeuw een fundamenteel aandachtspunt in de Vlaamse beweging. De wijze waarop het geschreven en gesproken Nederlands gehanteer... Lees meer .

Aan de ULB werd Gunzburg in 1905 voorzitter van de Vlaamse liberale studentenkring Geen Taal Geen Vrijheid Geen Taal Geen Vrijheid Geen Taal Geen Vrijheid is de kenspreuk en tot einde van de jaren 1940 de roepnaam van de Vlaamse studentenkring van de Brusselse universiteit. Lees meer . Als pas afgestudeerde publiceerde hij zijn eerste wetenschappelijke artikels in het Nederlands. Hij engageerde zich ook meteen in de Bond der Vlaamsche Rechtsgeleerden Bond der Vlaamsche Rechtsgeleerden De Bond der Vlaamsche Rechtsgeleerden (1885-…) werd opgericht als een overkoepelende vereniging van Vlaamsgezinde juristen uit alle disciplines. De vereniging zette zich in voor de verned... Lees meer en in de Vlaamsche Rechtskundige Congressen. Daarmee behoort Gunzburg tot de pioniers van de Vlaamse rechtsgeleerdheid.

Rond 1910 al zette Gunzburg zich in voor de vernederlandsing van de Gentse Rijksuniversiteit, als derde secretaris van de toenmalige Vlaamsche Hoogeschoolcommissie (zie Hoger onderwijs Gent Hoger onderwijs in Gent Met de vernederlandsing in 1930 als hoogtepunt is de Gentse universiteit een belangrijk strijdpunt geweest in de Vlaamse beweging. Van het Latijn uit 1817 tot het Engels van vandaag: het ... Lees meer ). Na de Eerste Wereldoorlog was het Gunzburg die als man achter de schermen het eerste initiatief nam tot de oprichting van een nieuwe Kommissie ter Vervlaamsching der Gentsche Hoogeschool. Hij klopte aan bij August Vermeylen en overhaalde hem om het voorzitterschap te aanvaarden, waarna andere prominente Vlamingen uit de drie traditionele partijen volgden. Gunzburg slaagde er ook in de Fronter Edmond Picard Picard, Edmond Edmond Picard (1836-1924) was een belangrijk jurist en publicist. Hij publiceerde over de Belgische wetgeving en kunst, maar ook over wat hij zag als de Belgische ziel. Lees meer als lid te doen aanvaarden, zodat er een brug werd geslagen met de 'overzijde' van de Vlaamse beweging. Hij zorgde ten slotte ook voor financiering van de activiteiten van deze commissie, die in december 1919 officieel werd opgericht. Ze verdedigde het in 1911 ingediende wetsvoorstel van Louis Franck Franck, Louis De inzet van Louis Franck (1868-1937) voor de vernederlandsing van het middelbaar onderwijs en de Gentse universiteit bracht hem rond 1910 op het hoogtepunt van zijn Vlaams-liberale roem.... Lees meer , Frans van Cauwelaert Van Cauwelaert, Frans Frans van Cauwelaert (1880-1961) was een Vlaamsgezinde katholieke politicus, die een hoofdrol speelde in de vernederlandsing van het openbare leven in Vlaanderen. Van Cauwelaert lag in 19... Lees meer en Edward Anseele Anseele, Edward Edward Anseele (1856-1938) was een Gents socialist en lag in 1885 mee aan de basis van de Belgische Werkliedenpartij. Hij was decennialang een van de tenoren van het socialisme in België.... Lees meer , dat eentaligheid na een jarenlange overgangsregeling beoogde (zie Drie kraaiende hanen Drie Kraaiende Hanen De ‘drie kraaiende hanen’ was de benaming voor de drie volksvertegenwoordigers die in 1910-1911 over de partijgrenzen heen een campagne voor de vernederlandsing van de Rijksuniversiteit G... Lees meer ). Gunzburg werd de algemene secretaris ervan.

De Kommissie stelde in 1920 een ruim verspreide, tweetalige brochure op, La flamandisation de l'université de Gand/De Vervlaamsching der Gentsche Hoogeschool. In 1923 was Gunzburg dan weer nauw betrokken bij het opstellen van het wetsontwerp-Nolf. In dat jaar werd hij eveneens benoemd aan de vernederlandste Gentse universiteit. Hij doceerde er onder meer de Nederlandstalige cursus Burgerlijk Recht.

Na 1923

Na 1923 was Gunzburg niet meer echt actief in de Vlaamse beweging. Toen Louis Franck, die de Vlaamse beweging feitelijk vaarwel had gezegd, in 1927 vervangen werd als voorzitter van de door hem geïmmobiliseerde Bond der Vlaamsche Rechtsgeleerden, keerde ook Gunzburg de Bond de rug toe, waarvan hij tot dan secretaris was.

Toch zou Gunzburg nog vele jaren actief blijven als Vlaamse rechtsgeleerde. Zo publiceerde hij in 1927 het eerste Nederlandstalige handboek over het huwelijkscontract, en ook was hij vele jaren werkzaam in de Commissie Van Dievoet Commissie-Van Dievoet De Commissie-Van Dievoet was de commissie die de Nederlandse tekst voorbereidde van de Grondwet en de belangrijkste wetten, waarna deze, na goedkeuring door het parlement, dezelfde rechts... Lees meer . Hij zetelde ook in de redactie van het Rechtskundig Tijdschrift Rechtskundig Tijdschrift Het Rechtskundig Tijdschrift (voor Vlaamsch-België) (1897-1964) evolueerde van een gematigd Vlaamsgezind juridisch blad naar een apolitiek vakblad. Tijdens de Tweede Wereldoorlog sympathi... Lees meer en was een regelmatig medewerker van De Vlaamse Gids De Vlaamse Gids (met) Boek & Biliotheek De Vlaamse Gids (1905-2000) was een flamingantisch en liberaal tijdschrift. Het werd gesticht door Max Rooses, met medewerking van Paul Fredericq en Jozef Vercoullie. Het blad was feiteli... Lees meer .

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog behoorde Gunzburg, onder meer samen met Vermeylen, tot de negen ‘ongewenschte professoren’ die onder druk van de bezetter door het ministerie van Onderwijs werden geschorst. De emigratie Emigratie De Vlaamse migratie was een tweezijdig proces tussen ontvangst- en oorsprongsregio's, beïnvloed door sociale, economische en politieke factoren. Vooral regio's als Oost- en West-Vlaander... Lees meer onder oorlogsdruk werd de start van een tweede, internationale carrière. Gunzburgs archief en bibliotheek werden samen met persoonlijke en kunstvoorwerpen geroofd door de bezetter (in concreto de Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg) en belandden uiteindelijk in Moskou. Sinds 2002 berust het in het Maçoniek Studie- en Documentatiecentrum in Brussel.