Happart, José

José Happart komt uit een familie van Waalse landbouwers die zich in 1964 in Sint-Pietersvoeren vestigde. Hij was actief in de Waalse landbouworganisatie Unions professionnelles agricoles (UPA) en haar jongerenwerking Jeunes Alliances Paysannes (JAP). Op basis van zijn in het landbouwsyndicalisme opgebouwde reputatie namen Franstalige ouders uit Voeren contact met hem op en vroegen hem zich bij hun zaak aan te sluiten. Vanaf dan engageerde Happart zich in de Association des Parents francophones die gelden inzamelde voor de Franstalige scholen van de gemeente. Uit deze Association zou later de Action fouronnaise voortkomen waarvan Happart in november 1976 voorzitter werd. In 1977 organiseerde de Action fouronnaise het eerste feest van de Voerense bevolking. Ter gelegenheid daarvan werd de groep Hérisson opgericht met als doel het verenigen van de jonge militanten.

Politieke radicalisering en de burgemeesterskwestie

Op het einde van de jaren 1970 verhardde het Voerense klimaat en namen de 'wandelingen' en andere flamingantische manifestaties toe. De strijd van Happart nam langzamerhand steeds meer een politieke wending, terwijl de Voerense kwestie niet ophield het nationale politieke leven te beroeren. Deze verharding had eveneens gevolgen bij de Voerense francofonen. De radicale strekking van Happart en de groep Hérisson sloeg snel over op de gematigden van de Action fouronnaise, waarvan Happart de leider werd.

Tijdens de gemeenteverkiezingen van 1982 was hij kandidaat op de lijst ‘Retour à Liège’ en behaalde het grootste aantal voorkeurstemmen. Hij werd voorgesteld voor een benoeming tot burgemeester, maar zijn kennis van het Nederlands werd ter discussie gesteld. Dat was het begin van een carrousel die draaide op het ritme van de opeenvolgende uitspraken van de Raad van State (Vlaamse Kamer). Deze was van mening dat de Nederlandse taalkennis bij Happart ontoereikend was om het burgemeestersambt uit te oefenen. De betrokkene meende geen bewijs van zijn kennis van het Nederlands te moeten leveren en in staat te zijn de gemeente te besturen tot voldoening van haar inwoners, iets wat door de Raad van State en de gehele politieke klasse in Vlaanderen werd betwist. De polemiek duurde zeven jaar, tot Nico Droeven op 1 januari 1989 tot burgemeester werd benoemd. Van 1989 tot 1998 was José Happart eerste wethouder van de gemeente Fouron.

Intussen had zijn politieke strijd de Voerense grenzen ruimschoots overschreden. Happart was een symbool geworden, het symbool van Wallonië dat 'nee' zegt tegen Vlaanderen enerzijds en het symbool van de Franstalige die arrogant weigert Nederlands te leren anderzijds.

Europa en ministerschap

In 1984 werd Happart verkozen voor het Europees Parlement als onafhankelijke kandidaat op de lijsten van de Socialistische Partij Socialistische partij De socialistische partij werd in België in 1885 opgericht als de Belgische Werkliedenpartij (BWP), veranderde in 1945 haar naam in Belgische Socialistische Partij (BSP) en viel in 1978 u... Lees meer , met 234.996 stemmen voor. Drie maanden later werd hij lid van deze partij. In 1989 en 1994 werd hij herkozen als lid van het Europees Parlement waar hij onder meer een machtsverschuiving van de natiestaat naar de regio’s bepleitte (Europa van de regio’s). In de tussenliggende jaren (1986) richtte Happart de beweging Wallonie Région d'Europe op, een organisatie die de Waalse militanten 'oude stijl' en afgevaardigden uit het geheel van politieke formaties hergroepeerde. De beweging kende een veelbelovende start en droeg bij tot de hernieuwing van de Waalse beweging Waalse beweging De Waalse beweging ontstond op het einde van de 19e eeuw en heeft zijn wortels in een culturele, politieke en taalkundige dimensie. Ze was verdeeld in verschillende stromingen, waarvan de... Lees meer . Daarbij werd sterk ingezet op het verdiepen van de regionalisering, met een beoogde overheveling van de bevoegdheden van de Franse Gemeenschap naar het Waals Gewest. Deze mobilisatie was echter moeilijk vol te houden en leidde tot hevige debatten binnen de Parti Socialiste.

In 1999 werd Happart Waals parlementslid en was hij in de Waalse regering minister van Landbouw en Plattelandsontwikkeling (1999-2004).

21ste eeuw

In 2004 werd Happart benoemd tot voorzitter van het Waals parlement, een functie die hij bekleedde tot 2009. Als voorzitter diende hij in mei 2006, samen met vijf andere parlementsleden van de PS, een voorstel tot bijzonder decreet in ter instelling van een Waalse grondwet. Het voorstel werd echter niet in overweging genomen. Verder was Happart ook van 2001 tot 2012 gemeenteraadslid in Luik. Na dit mandaat keerde hij in 2012 terug naar Voeren.

In 2020 trad hij af als voorzitter van de Luikse luchthaven, een functie die hij bijna 26 jaar bekleedde. Hij werd beschuldigd van onder meer corruptie, belangenvermenging en het ongeoorloofd beïnvloeden bij aanbestedingen. In mei 2020 werd hij veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van 8 maanden en een geldboete. Het vonnis verviel echter nadat de zaak in beroep verjaard werd verklaard.

Bovenal blijft Happarts naam verbonden aan de strijd in (en om) Voeren. De kwestie-Voeren woog zwaar op de nationale politiek vanaf november 1963 – toen de Voerstreek bij de provincie Limburg werden gevoegd – tot januari 1989, toen Nico Droeven burgemeester werd.