Meert, Leo

Leo Meert was afkomstig uit een vrijzinnig-liberaal fabrikantenmilieu. Hij volgde middelbaar onderwijs aan de rijksmiddelbare jongensschool in zijn geboortestad Sint-Niklaas en aan het koninklijk atheneum van Doornik. In laatstgenoemde school werd zijn belangstelling voor de Vlaamse beweging gestimuleerd door leraar Omer Wattez Wattez, Omer Lees meer . Vervolgens leidde hij mee de breigoedfirma van zijn vader in Sint-Niklaas. Later startte hij in deze stad met een eigen textielbedrijf.

Meert was vóór de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer actief in het Vlaamsgezinde verenigingsleven in Sint-Niklaas, waar hij onder andere secretaris was van het Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer . Toen in 1909 in deze stad een afdeling werd opgericht van het Algemeen-Nederlands Verbond Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) Het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) werd in 1895 opgericht. Aanvankelijk behartigde het de belangen van de Nederlandse taal. Later en tot op de dag van vandaag ijvert het voor de brede ... Lees meer (ANV), werd hij verkozen tot covoorzitter, naast de in het Davidsfonds Davidsfonds (DF) Het Davidsfonds is een katholieke Vlaamse cultuurvereniging, die werd opgericht in januari 1875. Lees meer actieve Karel Heynderickx Heynderickx, Karel Karel Heynderickx (1875-1962), die zich tijdens zijn rechtenstudie aan de Leuvense universiteit bijzonder actief betoonde in de katholieke flamingantische studentenbeweging, was vanaf 190... Lees meer .

In 1905 debuteerde Meert als literator. Met onderbrekingen zou hij tot de jaren 1950 novelles en romans uitbrengen.

In 1906 hield Meert tijdens het Nederlandsch Taal- en Letterkundig Congres Nederlandse Congressen De Nederlandse Congressen waren gemeenschappelijke (culturele) ontmoetingen van Vlamingen en Nederlanders in Vlaanderen en Nederland die met onderbrekingen werden georganiseerd sinds 1849... Lees meer in Brussel een pleidooi voor de vernederlandsing van het bedrijfsleven Bedrijfsleven Onder impuls van intellectuelen, ondernemers en gesalarieerde kaders verkreeg de Vlaamse beweging een economische oriëntatie. De uitbouw van een Vlaams bedrijfsleven behelsde een politiek... Lees meer in Vlaanderen. Daaruit groeide het idee om een drukkingsgroep op te richten die Vlaamsgezinde bedrijfsleiders en handelaars groepeerde. Uiteindelijk resulteerde dat in de oprichtingsvergadering van het Vlaamsch Handelsverbond Vlaamsch Handelsverbond Het Vlaamsch Handelsverbond (1908) was een belangengroep voor het bedrijfsleven. Het ijverde voor de vernederlandsing en de verspreiding van het Nederlands in de handelswereld. Na WOI ve... Lees meer in Antwerpen op 13 december 1908. Meert werd aangesteld als voorzitter,  Lieven Gevaert Gevaert, Lieven (1868-1935) Lieven Gevaert was een Vlaamsgezind ondernemer. Hij richtte in Mortsel een bedrijf op gespecialiseerd in fotopapier. Zijn leven lang zette hij zich in voor Vlaamse rechten en onderwijs, o... Lees meer als penningmeester en later ondervoorzitter. Een van de eerste grote initiatieven van deze organisatie was de actie om het Nederlands een volwaardige plaats te geven op de Gentse wereldtentoonstelling van 1913.

Politieke radicalisering in Nederland

Meert vestigde zich in januari 1915, enkele maanden na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer , in Den Haag. Vanaf begin 1916 propageerde hij in Nederland Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer met publicaties en lezingen het activisme Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer . Zo sprak hij op 5 februari en 18 maart 1916 in zijn woonplaats voor het ANV over ‘De bestuurlijke scheidingsgedachte in het België van vóór den oorlog en in dat van thans’. Op 22 mei verzorgde hij er voor dezelfde organisatie een lezing over ‘Vlaamsche en Belgische belangen’.

Op 20 juni 1916 had Meert in Den Haag, mede in naam van een aantal andere Vlaamsgezinden, een onderhoud met de Belgische minister Prosper Poullet Poullet, Prosper Hoewel hij afkomstig was uit een Franstalig aristocratisch milieu, realiseerde de katholieke burggraaf Prosper Poullet (1886-1937) mee de eentaligheid van Vlaanderen en leidde hij de eers... Lees meer . Toen die zich er niet schriftelijk toe wilde verbinden om de Gentse universiteit Hoger onderwijs in Gent Met de vernederlandsing in 1930 als hoogtepunt is de Gentse universiteit een belangrijk strijdpunt geweest in de Vlaamse beweging. Van het Latijn uit 1817 tot het Engels van vandaag: het ... Lees meer na afloop van de oorlog te zullen vernederlandsen, sloot Meert zich aan bij de activistische campagne om die hervorming te laten doorvoeren door de Duitse bezetter. Later dat jaar bracht hij de brochure Holland en het Vlaamsch activisme uit.

Meert werkte van bij de oprichting in juni 1916 mee aan het Groot-Nederlandse Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer activistische maandblad De Toorts De Toorts De Toorts verscheen tussen 1916 en 1921 en werd uitgegeven in Utrecht. De ondertitel van het tijdschrift luidde: Staat- en Letterkundig weekblad voor Holland, Vlaanderen en Zuid-Afrika on... Lees meer en hield in de eerste helft van 1917 in enkele Nederlandse steden vanuit een activistisch perspectief lezingen over de Vlaamse beweging.

Leidende rol in het activisme

In juni 1917 keerde hij terug naar België. Hij werd er lid van de Raad van Vlaanderen Raad van Vlaanderen (1917-1918) De Raad van Vlaanderen (1917-1918) was een activistisch marionettenparlement tijdens de Eerste Wereldoorlog, dat onderdeel was van de Duitse plannen om in Vlaanderen een blijvende invloed... Lees meer en van de Commissie van Gevolmachtigden Commissie van Gevolmachtigden De Commissie van Gevolmachtigden was in 1918 het uitvoerende orgaan van de Raad van Vlaanderen. De elf gevolmachtigden in de Commissie waren belast met de leiding en vertegenwoordiging va... Lees meer , die later werd omgezet in de Commissie van Zaakgelastigden Commissie van zaakgelastigden De Commissie van Zaakgelastigden (1918) was een activistisch bestuursorgaan dat de Duitse bezetter adviseerde. De commissie werd in de zomer van 1918 ingesteld, ter vervanging van de afge... Lees meer . In beide bestuurscolleges beheerde hij het departement financiën.

Tegelijk stond hij aan het hoofd van Kolenverdeeling voor Vlaanderen Koolenverdeling voor Vlaanderen Kolenverdeeling voor Vlaanderen (1917-1918) was een activistische organisatie die tijdens de Eerste Wereldoorlog met Duitse steun steenkool verdeelde onder de bevolking. Ondanks felle teg... Lees meer . Door het monopolie dat de Duitse bezetter haar toekende, slaagde Meert erin om via deze organisatie meer mensen bij het activisme te betrekken en tegelijk winsten te boeken die konden worden gebruikt voor propaganda voor en uitbouw van het activisme. Volksopbeuring Volksopbeuring Volksopbeuring (1916-1918) was een activistische caritatieve organisatie, die zich onder meer richtte op krijgsgevangen Vlamingen. Lees meer , waaronder Kolenverdeeling voor Vlaanderen ressorteerde, werd eveneens door Meert geleid en functioneerde op dezelfde manier. Tijdens zijn verblijf in Nederland had hij samen met Leo Simons Simons, Leo De Nederlandse uitgever en journalist-publicist Leo Simons (1862-1932) zette zich gedurende bijna een halve eeuw op diverse manieren in voor de Vlaamse en de Groot-Nederlandse beweging.... Lees meer al het Nederlandsch Comité voor Volksopbeuring opgericht.

Volksopbeuring en Kolenverdeling voor Vlaanderen fungeerden - naast de sociaaleconomische dienstverlening en ondersteuning die zij boden - als instrumenten voor de opbouw van een activistische machtsbasis. In het verlengde daarvan lobbyde Meert bij de Duitse bezettingsautoriteiten om zoveel mogelijk gemeentebesturen in activistische handen te doen overgaan en om leidinggevende posities voor activisten te verwerven op andere bestuurlijke en administratieve echelons. Hij aarzelde zelfs niet om er bij de Duitse bezetter voor te pleiten om politieke tegenstanders te deporteren. Meert, die aanleunde bij de zogeheten unionisten Unionisten Activisten, binnen en buiten de Raad van Vlaanderen, die ervoor opteerden om België na de beëindiging van de Eerste Wereldoorlog opnieuw in te richten als een federale staat, werden union... Lees meer en geregeld botste met de Jong-Vlamingen Jong-Vlaanderen (1914-1918) Jong-Vlaanderen (1914-1918) was een in Gent opgerichte activistische drukkingsgroep, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een radicaal Vlaams-nationalistisch en anti-Belgisch politiek progr... Lees meer , publiceerde in de activistische kranten De Eendracht De Eendracht De Eendracht was een activistisch weekblad dat van september 1916 tot oktober 1918 werd uitgegeven door een redactie die banden had met het Katholieke Oud-Hoogstudentenverbond en de Bond ... Lees meer en Het Vlaamsche Nieuws Het Vlaamsche Nieuws Het Vlaamsche Nieuws was een Antwerps Duits-activistisch persorgaan, dat eerst onder de naam Vlaamsche Gazet – Het Laatste Nieuws verscheen. Het werd het belangrijkste activistische perso... Lees meer . In maart 1918 maakte hij een rondreis door Duitsland om er zijn visie op de samenwerking met de bezetter te propageren.

Toen later dat jaar duidelijk werd dat Duitsland en zijn bondgenoten de oorlog zouden verliezen, hoopte Meert even dat er een samenwerkingsverband tot stand zou worden gebracht tussen activisten, leden van de Frontbeweging Frontbeweging Aan het IJzerfront manifesteerde zich tijdens de Eerste Wereldoorlog flamingantisch verzet tegen de taaltoestanden in het leger. Naarmate het zich meer en meer organiseerde en groeide, vo... Lees meer en in de periode 1914-1918 buiten de collaboratie Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer gebleven flaminganten ( passivisme Passivisme Het begrip ‘passivisme’ verwijst naar de Vlaamsgezinden die tijdens de Eerste Wereldoorlog verdere pogingen om de Vlaamse eisen te realiseren tot na het einde van het politiek-militair co... Lees meer ). Zo’n brede Vlaamsgezinde coalitie was in de gegeven omstandigheden echter volkomen illusoir.

In de herfst van 1918 publiceerde Meert de brochure Over het activisme in Vlaanderen, een apologie over de beweging waarvan hij een van de leidende figuren was. Verder suggereerde hij de omvorming van het unitaire België tot een Vlaams-Waalse statenbond. In de Duitse vertaling die tegelijk verscheen, Ueber den Aktivismus in Flandern, omschreef hij Vlaanderen - in overeenstemming met de intenties van het Duitse imperialisme en de Flamenpolitik - als ‘die breite Strasse im Westen nach dem offnen Meer’ (de Noordzee) en typeerde hij de regio als ‘germanisch bis aufs Blut’. 

Na 1918

In november 1918 week Meert opnieuw uit naar Den Haag. Als lid van het Vlaamsch Comité Vlaamsch Comité Het Vlaamsch Comité (1918-1919) werd opgericht om enerzijds de gemeenschappelijke politieke doeleinden van het activisme op het internationale forum aan bod te brengen en anderzijds de ma... Lees meer zorgde hij, zolang er (vanuit Duitsland) middelen beschikbaar werden gesteld, voor betalingen aan uitgeweken activisten. Tegelijk onderhield hij contacten met de Frontpartij Het Vlaamsche Front (Frontpartij) Het Vlaamsche Front was een Vlaams-nationalistische partij, die werd opgericht in 1919 en ook bekend stond onder de couranter gebruikte officieuze benaming Frontpartij. Gesticht als een ... Lees meer en andere Vlaams-nationalistische organisaties, die zich al snel solidariseerden met het activisme. Zo nam hij in Nederland deel aan enkele vergaderingen met Fronters en uitgeweken activisten over de financiering en de redactionele koers van de Vlaams-nationalistische krant Ons Vaderland Ons Vaderland (1914-1922) De krant Ons Vaderland startte eind 1914 als een algemeen Vlaams blad achter het IJzerfront. Vanaf midden 1915 was het de spreekbuis van de Frontbeweging en na de Eerste Wereldoorlog, tot... Lees meer .

Meert, die inmiddels door de Belgische justitie tot levenslang was veroordeeld, vestigde zich begin 1920 in het Duitse Fasendorf. In 1925 verhuisde hij naar Dresden en was er opnieuw actief in de textielsector.

In 1925 publiceerde Meert de anti-Belgische roman De nood van 't land, een triptiek over de Vlaamse beweging kort vóór de Eerste Wereldoorlog, het activisme en het milieu van de activistische ballingen in Duitsland en Nederland na 1918. Meert hoopte met het boek ‘een zoo groot mogelijken propagandistischen uitslag te bereiken tot heil van het zelfstandige Vlaanderen der dichte toekomst’. Om dat te bereiken was Duitsland de voor de hand liggende bondgenoot bij een gewelddadige opstand tegen België in het kader van een door hem verhoopte toekomstige Europese oorlog. Pogingen om er een Duitstalige vertaling van uit te brengen liepen op niets uit. Gelijkaardige revanchistische denkbeelden vertolkte Meert onder meer in De Voorpost De Voorpost (1922-1932) Het weekblad De Voorpost werd van 1922 tot 1932 uitgegeven in Gent. Gedurende de eerste vier jaargangen was het tijdschrift de officiële spreekbuis van de Frontpartij in de regio. Lees meer .

Tijdens de Tweede Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer woonde Meert in Bad Godesberg en hield hij zich buiten de collaboratie Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer . In 1950 keerde hij terug naar België en vestigde zich in Antwerpen. In 1956-1957 schreef hij een korte autobiografie, waarvan het manuscript wordt bewaard in het Letterenhuis Letterenhuis Het Letterenhuis in Antwerpen werd in 1933 opgericht en is verantwoordelijk voor het conserveren en ontsluiten van het literaire erfgoed in Vlaanderen. Het archiveert literaire nalatensch... Lees meer .