Bogaerts, Fred

Vóór 1914

Fred Bogaerts was de jongste van de twee zonen van een decoratie- en porseleinschilder en een kleermaakster voor de haute couture, van wie hij een kunstzinnige ingesteldheid meekreeg. In Lier, de stad waar hij op tweejarige leeftijd naartoe verhuisde, behaalde hij in 1903 het onderwijzersdiploma aan de Rijksnormaalschool Rijksnormaalschool van Lier De Rijksnormaalschool in Lier (1817-1830, 1844-2012) ging de concurrentie aan met de vrije normaalscholen en vormde meerdere generaties Nederlandstalige intellectuelen in Vlaanderen: ond... Lees meer . Tot 1916 werkte hij als onderwijzer in Sint-Pieters-Jette, waar hij elke dag naartoe pendelde vanuit Lier.

Bogaerts, die veel las en her en der kunsttentoonstellingen bezocht, was ondervoorzitter van de Lierse toneelkring Meibloem en kwam op die manier in contact met het Vlaamsgezinde en literair-artistieke milieu rond Felix Timmermans Timmermans, Felix Felix Timmermans (1886-1947) is de auteur van een omvangrijk en veelgelezen oeuvre. Tot zijn bekendste romans horen Pallieter (1916) en Boerenpsalm (1935). Tijdens de Eerste Wereldoorlog ... Lees meer , met onder meer Reimond Kimpe Kimpe, Reimond Reimond Kimpe (1885-1970) verhuisde na de Eerste Wereldoorlog naar Nederland om te ontsnappen aan gerechtelijke vervolging vanwege zijn activisme. Hij was er werkzaam in de huizen- en weg... Lees meer , Antoon Thiry Thiry, Antoon Antoon Thiry (1888-1954) schreef pittoresk-folkloristische verhalen en was de oprichter van de uitgeverij en boekengilde Die Poorte. Tijdens de Eerste Wereldoorlog engageerde hij zich in ... Lees meer , Flor van Reeth Van Reeth, Flor Lees meer en Renaat Veremans Veremans, Renaat Renaat Veremans (1894-1969) was een van de populairste componisten van zijn generatie. Hij trad op als dirigent gedurende vele Nationale Zangfeesten en IJzerbedevaarten. Lees meer . Hij was lid en later voorzitter van de in 1905 opgerichte plaatselijke afdeling van het Algemeen-Nederlands Verbond Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) Het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) werd in 1895 opgericht. Aanvankelijk behartigde het de belangen van de Nederlandse taal. Later en tot op de dag van vandaag ijvert het voor de brede ... Lees meer (ANV). In 1912 werden op zijn initiatief de Vlaamsgezinde krachten in de Netestad gebundeld in een zogenaamd ‘veem’, een min of meer geheim genootschap, zoals er toen ook elders in Vlaanderen een aantal bestonden. In 1914 tekende hij in op het radicaal-flamingantische weekblad De Bestuurlijke Scheiding De Bestuurlijke Scheiding Het Gentse weekblad De Bestuurlijke Scheiding pleitte tijdens zijn kortstondige bestaan in de maanden vóór het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog voor het federalisme en voor de opricht... Lees meer , waarvan onder meer de hem goede bekende Kimpe en Thiry tot de oprichters behoorden.

De Eerste Wereldoorlog

Tijdens de eerste oorlogsmaanden van 1914 nam Bogaerts in zijn woonplaats Lier het secretariaat op zich van een steuncomité, dat later uitgroeide tot de lokale poot van het plaatselijke Nationaal Hulp- en Voedingscomité.

In de lente van 1915 hervatte het Lierse ANV zijn werking, die al snel evolueerde in de richting van het activisme. Op 15 augustus van dat jaar zette Bogaerts zijn naam onder een brief aan gouverneur-generaal Moritz von Bissing Von Bissing, Moritz Moritz von Bissing (1844-1917) was van november 1914 tot aan zijn dood in april 1917 gouverneur-generaal van het bezette België. Lees meer van het Duitse bezettingsbestuur, waarin werd aangedrongen op een beter toezicht op de naleving van de taalwetten. Op 5 december 1915 tekende hij – net als onder anderen Kimpe, Thiry en Timmermans – de herziene beginselverklaring van de radicaal activistische groep Jong-Vlaanderen Jong-Vlaanderen (1914-1918) Jong-Vlaanderen (1914-1918) was een in Gent opgerichte activistische drukkingsgroep, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een radicaal Vlaams-nationalistisch en anti-Belgisch politiek progr... Lees meer . In 1916 richtte hij in Lier mee een afdeling van de activistische sociale organisatie Volksopbeuring Volksopbeuring Volksopbeuring (1916-1918) was een activistische caritatieve organisatie, die zich onder meer richtte op krijgsgevangen Vlamingen. Lees meer op. Datzelfde jaar werd hij aangesteld tot hoofdonderwijzer in de oefenschool van de Lierse Rijksnormaalschool. Op 4 februari 1917 nam Bogaerts in Brussel deel aan de Vlaams Nationale Landdag, die overging tot de oprichting van de Raad van Vlaanderen Raad van Vlaanderen (1917-1918) De Raad van Vlaanderen (1917-1918) was een activistisch marionettenparlement tijdens de Eerste Wereldoorlog, dat onderdeel was van de Duitse plannen om in Vlaanderen een blijvende invloed... Lees meer , waarvan hij lid werd.

Na 1918

Om aan gerechtelijke vervolging te ontsnappen, vluchtte Bogaerts op 9 november 1918 – twee dagen vóór de Wapenstilstand – naar Nederland, samen met Timmermans. Laatstgenoemde, tegen wie de Belgische justitie niet was opgetreden, kwam al in april 1920 terug naar Lier. Op zoek naar een geschikte woonst betrok hij daar enige tijd de woning van Bogaerts. Zelf bleef die – bij verstek veroordeeld tot 15 jaar gevangenis – in Nederland tot na de Uitdovingswet Uitdovingswet Lees meer van 1929 en woonde er in Den Haag en Scheveningen. Hij werkte achtereenvolgens als handelsbediende, ambulante boekverkoper en gerant van een antiekzaak.

In 1924 stuurde Bogaerts aan Timmermans, met wie hij uitvoerig correspondeerde, een tekening. De auteur zette hem aan om daarmee, ondanks zijn beperkte schoolse vorming in de beeldende kunst, verder te doen. Wat later begon Bogaerts via de bemiddeling van (vooral) Timmermans te tekenen voor De Groene Amsterdammer en De Haagsche Post, twee gerenommeerde Nederlandse weekbladen. In 1927 werd hij via publicaties van werk van hem en bijdragen over hem in het blad Hooger Leven Hooger Leven (1927-1938) Hooger Leven (1927-1938) was een algemeen katholiek Vlaams weekblad opgericht door Gerard Walschap. Nadat het blad initieel een politiek neutrale voer, steunde het de Katholieke Vlaamsche... Lees meer geïntroduceerd in Vlaanderen. Bogaerts illustreerde boeken van onder anderen Ernest Claes Claes, Ernest Ernest Claes (1885-1968) was een schrijver van volkse romans en verhalen en een leidend ambtenaar in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij vervolgd wege... Lees meer en Gerard Walschap Walschap, Gerard Gerard Walschap (1898-1989) was een Vlaamse auteur. Lees meer .

Na de Uitdovingswet van 1929 keerde Bogaerts terug naar België, waar hij in Antwerpen werkzaam was als secretaris van het Vlaams Geneesheren Verbond Vlaams Artsenverbond (VAV) Het Vlaams Geneesheren Verbond (1922) was de beroepsvereniging van de Vlaams geneesheren. Het ijverde voor de vernederlandsing van de geneeskunde in Vlaanderen. Later werd geijverd voor ... Lees meer (VGV) en Het Vlaamse Kruis Het Vlaamse Kruis (HVK) Lees meer . In 1929 werd het boek Het werk van Fred Bogaerts uitgebracht, met 32 tekeningen van zijn hand en een inleiding door Timmermans, met de bedoeling hem artistiek verder te lanceren. Van 1934 tot aan zijn pensioen in 1942 was Bogaerts onderwijzer in de Joodse school Tachemoni in Antwerpen. Datzelfde jaar exposeerde hij in de havenstad op initiatief van de provinciale afdeling van Winterhulp. Bij de vernissage werd de inleiding verzorgd door Ernest van der Hallen Van der Hallen, Ernest Ernest van der Hallen (1898-1948) was een romantische katholiek-Vlaamse auteur, redacteur van Boekengids en Lectuurrepertorium, later bibliotheekinspecteur. Hij was een mentor van de jeug... Lees meer , een Lierse bekende van Bogaerts.

Beeldend kunstenaar

Bogaerts tekende en schilderde met milde humor – zij het soms karikaturaal – volkstypes en folkloristische figuren en taferelen, soms uit de zelfkant van de samenleving. Zijn stijl vertoont gelijkenissen met die van de Nederlander Anton Pieck (1895-1987). De Lierse publicist Frans Verstreken (1923-2003) karakteriseerde het werk van Bogaerts naar aanleiding van de honderdste verjaardag van diens geboorte in de krant De Standaard De Standaard (1914-) Het eerste nummer van het dagblad De Standaard verscheen op 4 december 1918. De krant was gedurende vele decennia hét blad bij uitstek van de katholieke Vlaamse beweging in al haar varian... Lees meer als volgt:

'De kunstenaar bevolkte zijn wereldje met smulpapen en verschopten, kermisvierders, kreupele bedevaarders, herders, vechtende dronkelappen, kletskousen en pastoors met jeneverneuzen.'

Bogaerts, die sterk werd geïnspireerd door zowel het verleden als het heden van Lier, tekende en schilderde figuratief en had een afkeer van abstracte kunst, die hij ooit omschreef als absurde kunst.