Bruning, Henri

Persoon
Jan Creve / Ruud Bruijns (2023, herwerking), Pieter Van Hees (1998, aanvulling)

Henri Bruning was in de jaren 1930 een toonaangevende katholieke auteur in Nederland en vanaf 1934 Verdinaso-lid. Zijn NSB-lidmaatschap en collaboratie tijdens de oorlog maakten een einde aan zijn literaire prominentie.

Geboorte
Amsterdam, 10 juli 1900
Overlijden
Nijmegen, 17 december 1983
Suggestie
Citeren
Leestijd: 6 minuten

Henri Bruning was de jongere broer van de vroeg overleden katholieke dichter en essayist Gerard Bruning. Hij bezocht het katholieke Sint-Dominicuscollege in Nijmegen en volgde daarna in Tilburg de Rooms-Katholieke leergangen van de Nederlandse katholieke inspirator en onderwijskundige Hendrik Moller Moller, Hendrik Hendrik Moller (1896-1940) was tussen 1900 en 1940 een van de voornaamste culturele voormannen in het katholieke volksdeel van Nederland. Via onderwijsvernieuwing, studentenverenigingen ... Lees meer . Van die tijd dateerde zijn vriendschap met Ernest Michel Michel, Ernest Lees meer en Ernst Voorhoeve Voorhoeve, Ernst Voorhoeve, Ernst Lees meer , met wie hij later een bepalende rol speelde in kringen van geradicaliseerde katholieke jongeren en – vanaf 1934 – in (de Nederlandse afdeling van) het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) Het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) (1931-1941) was een fascistisch geïnspireerde beweging onder leiding van Joris van Severen, die een staats- en maatschappijherv... Lees meer (Verdinaso).

Opgang als publicist en literator

Vanaf 1920 werkte Bruning als journalist en vervolgens als zelfstandig literator en vertaler. In 1922 debuteerde hij in het door Moller opgerichte blad Roeping Roeping Roeping Roeping (1923-1975) was een Nederlands katholiek tijdschrift. Vanaf 1962 heette het Raam. Het blad toonde grote belangstelling voor de Vlaamse Beweging en telde meerdere Vlamingen in de ... Lees meer , dat zowel katholiek als Groot-Nederlands Groot-Nederland Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer was van inspiratie. Hij bleef er ook in de daaropvolgende jaren in publiceren. Daarnaast werd hij beïnvloed door de in België wegens desertie ter dood veroordeelde pater Carlos van Sante Van Sante, Carlos Carlos van Sante (1896-1947) was een Vlaamse dominicaan, die deel uitmaakte van het radicaal Vlaamsgezinde en pro-activistische milieu rond kapelaan Cyriel Verschaeve. Tijdens de Eerste ... Lees meer , die een grote invloed verwierf onder katholieke jongeren in Nederland.

In 1924 debuteerde Bruning als dichter met de bundel De Sirkel. In 1926 verscheen De Tocht en in de jaren 1930 volgden nog de dichtbundels Het Verbond (1931) en Fuga (1937). Behalve aan Roeping leverde hij bijdragen aan katholieke tijdschriften als Pogen, De Opgang, De Tijd en was hij verbonden aan de Kunst- en Letterenrubriek van het katholieke dagblad De Morgen. Bruning lag mee aan de basis van verschillende radicaal katholieke integristische bladen. Samen met zijn broer Gerard stichtte hij De Valbijl (1924), samen met journalist Ton Kerssemakers, Michel en Voorhoeve De Paal (1930), en samen met Voorhoeve en Michel De Christofore (vanaf juli 1933).

Bij Verdinaso-Nederland

Vanaf 1930 ontwikkelde Bruning een toenemende belangstelling voor het fascisme en werkte hij mee aan Aristo Aristo Aristo Aristo (1930-1964) was een conservatief-katholiek Nederlands maandblad, dat sympathiseerde met het Verdinaso en het Italiaanse fascisme. Lees meer , het blad van de fascistische priester Wouter Lutkie Lutkie, Wouter Wouter Lutkie (1887-1968) was een Noord-Brabantse katholieke priester die de Groot-Nederlandse gedachte verdedigde en voorstander was van het corporatisme en Italiaanse fascisme. Lees meer .

Naar aanleiding van een lezing van Wies Moens Moens, Wies Moens, Wies Lees meer in Nederland, einde 1933, werd Bruning samen met Voorhoeve en Michel lid van het Verdinaso. Na de rondreis van Van Severen in Nederland, begin 1934, werd het drietal actief lid. In een laatste nummer van de Christophore, op 28 februari 1934, kondigden ze hun overstap aan. In tegenstelling tot Voorhoeve en Michel nam Bruning geen leidende functie op in het Verdinaso-Nederland. Hij speelde een belangrijke rol voor de uitstraling van het Verdinaso-Nederland, maar hield tegelijk steeds wat afstand. Wel schreef Bruning bijdragen voor Hier Dinaso! Hier Dinaso! Hier Dinaso! Lees meer en De Dinaso-Student De Dinaso-student De Dinaso-student De Dinaso Student (1934-1936) was het maandblad van het Verbond van Dinaso Studenten, de studentenorganisatie van het Verdinaso. Lees meer en trad hij op als spreker voor het Verdinaso, zowel in Vlaanderen als Nederland.

Ondertussen ontwikkelde Bruning zich in de jaren 1930 tot een van de toonaangevende schrijvers onder de jongere katholieke auteurs. Vooral zijn essays Subjectieve normen (1936) en Verworpen christendom (1938), waarin hij pleitte voor een puur en allesomvattend, maar persoonlijk christendom, hadden een grote invloed onder katholieke jongeren in Nederland.

Bruning zette zich tijdens zijn Verdinaso-periode steeds scherp af tegen de Nationaal-Socialistische Beweging Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) De Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) was een Nederlandse politieke partij, op 14 december 1931 opgericht en geleid door Anton Mussert. Lees meer (NSB) van Anton Mussert Mussert, Anton Mussert, Anton Anton Mussert (1894-1946) was een Nederlandse politicus. Hij was de oprichter en leider van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB). Lees meer , die hij omschreef als ‘een bende’ of ‘goedkope opera-fascisten’.

Nationaalsocialist tijdens de Tweede Wereldoorlog

In november 1940 trad Bruning met wat restte van het Verdinaso-Nederland toe tot de Nationaal-Socialistische Beweging Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) De Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) was een Nederlandse politieke partij, op 14 december 1931 opgericht en geleid door Anton Mussert. Lees meer (NSB) van Anton Mussert Mussert, Anton Mussert, Anton Anton Mussert (1894-1946) was een Nederlandse politicus. Hij was de oprichter en leider van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB). Lees meer . Achteraf verantwoordde hij deze keuze als een poging om met het Dinaso-gedachtegoed de nodige invloed uit te oefenen binnen de NSB en de Nederlandse zelfstandigheid te vrijwaren. Van januari tot juni 1942 was hij eindredacteur van De Schouw, het orgaan van de Nederlandsche Kultuurkamer. Daarin publiceerde hij in april 1942 en artikel over de noodzaak van de ‘Dietse eenheid’. In het blad nam hij het ook op voor de anti-nationaalsocialistische schrijver Simon Vestdijk. Dat leidde tot de nodige controverse met radicale nationaalsocialisten zoals George Kettmann en zorgde voor een voortijdig ontslag als eindredacteur. Bruning bleef echter publiceren in nationaalsocialistische bladen zoals De Waag en het NSB-blad, Volk en Vaderland, en schoof naar het einde van de oorlog zelfs op in SS-richting.

Gedurende de oorlogsjaren kende Bruning een grote productiviteit. Van zijn hand verschenen: Voorspel (1943), Vluchtige vertoogen (1943), Heilig verbond (1943). Elias van Cortona (1943), Ezechiël en andere misdadigers (1943) en Nieuwe verten (1943). In 1944 was er de bloemlezing Gelaat der dichters. Een keuze uit de hedendaagsche revolutionaire poëzie in Noord- en Zuid-Nederland, met werk van nationaalsocialistische dichters.

Na de Tweede Wereldoorlog

Met het einde van de oorlog werd Bruning geïnterneerd en tot twee jaar en drie maanden veroordeeld. Hij kreeg tevens een publicatieverbod van tien jaar opgelegd. Daartegen werd bij de zogenoemde Centrale Ereraad geprotesteerd door onder anderen Anton van Duinkerken Asselbergs, Willem (pseudoniem Anton van Duinkerken) Asselbergs, Willem (pseudoniem Anton van Duinkerken) Willem Asselberghs (1903-1968), ook bekend onder zijn pseudoniem Anton van Duinkerken, was een Nederlandse hoogleraar, dichter, essayist en kunsthistoricus, die ijverde voor de culturele ... Lees meer , Pieter van der Meer de Walcheren, Henriëtte Roland Holst en Simon Vestdijk.

In 1954 nam het literaire maandblad Maatstaf een gedicht op van Bruning en in datzelfde tijdschrift publiceerde hij ‘Een ander spoor?...’, waarin hij – op vraag van uitgever Bert Bakker - rekenschap aflegde voor zijn keuzes. Uitgever Bert Bakker gaf bovendien zijn boek Gezelle, de andere uit. De publicaties zorgden in Nederland voor controverse en riepen weerstand op. Bruning kwam daarna niet meer aan bod in gevestigde literaire kringen. In 1961 gaf hij in eigen beheer – in het verlengde van Subjectieve Normen en Verworpen Christendom –Vormkracht en onmacht der religie. Missionair christendom uit. Daarin pleitte Bruning voor een ‘oecumene van wereldreligies’ en wees met het kolonialisme verbonden bekeringsacitviteiten af. In de jaren 1950 en 1960 leverde hij opnieuw bijdragen voor Roeping en Aristo en schreef hij voor Dietse Warande en Belfort Dietsche Warande en Belfort Dietsche Warande en Belfort Dietsche Warande en Belfort was een Vlaams tijdschrift voor literatuur- en geestesleven. Het ontstond in 1900 door de samensmelting van de tijdschriften Dietsche Warande en Het Belfort.... Lees meer , Kultuurleven en De Standaard De Standaard (1914-) De Standaard (1914-) Het eerste nummer van het dagblad De Standaard verscheen op 4 december 1918. De krant was gedurende vele decennia hét blad bij uitstek van de katholieke Vlaamse beweging in al haar varian... Lees meer .

Werken

– Artikelen in Roeping, De Valbijl, De Paal, De Christophore, Aristo, De Dinaso-Student, Hier Dinaso!, De Schouw, De Waag, Kultuurleven.
– De Sirkel, 1924.
– De Tocht, 1926.
– Het Verbond, 1931.
– Fuga, 1937.
– Subjectieve normen, 1936.
– Verworpen christendom, 1938.
– Voorspel, 1943.
– Vluchtige vertoogen, 1943.
– Heilig verbond, 1943.
– Elias van Cortona,1943.
– Ezechiël en andere misdadigers, 1943.
– Nieuwe verten,1943.
– Gelaat der dichters. Een keuze uit de hedendaagsche revolutionaire poëzie in Noord- en Zuid-Nederland, 1944.
– Een ander spoor..?, in: Maatstaf, september 1954, pp. 419-443.
– Gezelle, de andere, Bert Bakker, 1954.
– Verworpen Christendom - Vormkracht en onmacht der religie. Missionair christendom, eigen beheer, 1961.

Literatuur

– L.M.H. Joosten, Katholieken en fascisme in Nederland 1920-1940, 1964.
– A.A. de Jonge, Crisis en critiek der democratie, 1968.
– J.J. Kelder, Schrijven voor de Nieuwe Orde, 1983.
– id. (e.a.), De Nieuwe Orde en de Nederlandse letterkunde 1940-1945, 1985.
– H. van Gelre, Henri Bruning ten onrechte vergeten, in: De Standaard, 14 juli 1984.
– J. J. Kelder, Henri Bruning en het nationaal-socialisme, in: Ons Erfdeel, jg. 29, 1986, nr. 1, januari-februari, pp. 399-403.
– A. Venema, Schrijvers, uitgevers en hun collaboratie, 1988-1992, 4 dln., 5 bdn.
– H. Bruning, Een ander spoor...? Een getuigenis!, in: Jaarboek Joris van Severen 14, 2010, pp. 195-205.
– S. Remmerswaal, Van Katholiek literator tot geëngageerd solidarist, in: Jaarboek Joris van Severen 16, 2012, pp. 163-188.
– M. Wallaard, In de ban van Joris van Severen. Ernest Michel, Henri Bruning en Ernst Voorhoeve – drie katholieke kunstenaars en hun passie voor een Vlaamse Fascistenleider, in: Jaarboek Joris van Severen 20, 2016, pp. 73-141.
– R. Bruning, “Einen andauerenden Kampf gegen die Deutschen...” Commentaar op de scriptie van M. Wallaard in jaarboek 20, in: Jaarboek Joris van Severen 21, 2017, pp. 5-20.

Suggestie
Citeren

1973: Anthonius A. De Jonge (pdf)

1998: Pieter Van Hees (pdf)

2023: Jan Creve / Ruud Bruijns

Databanken

Inhoudstafel