De Zwijger

Johan Anthierens Anthierens, Johan Johan Anthierens (1937-2000) was een journalist en publicist, die bekendheid verwierf door zijn originele schrijfstijl en dwarse persoonlijkheid. Lees meer , die naam had gemaakt als spraakmakende journalist en tv-figuur, wilde een variant van de Franse satirische weekbladen Charlie Hebdo en Le Canard Enchaîné op de Vlaamse markt brengen. Hij vond het directieduo Herman van Hove en Fons van de Putte van de financieel-economische uitgeverij Biblo bereid om dat initiatief te financieren en daartoe de uitgeverij De Vrije Pers op te richten. Meer dan twintigduizend Vlamingen die op 25 oktober 1981 deelnamen aan een Vredesbetoging in Brussel stuurden de toen uitgedeelde intekenbon terug voor het nieuwe weekblad dat De Zwijger was gedoopt en dat op 13 januari 1982 startte met een groots feest in de Brusselse Ancienne Belgique.

Het blad met de geuzennaam trachtte satire en onthullingsjournalistiek te combineren en stelde zich anarchistisch-links, antiklerikaal en progressief Vlaamsgezind op. Anthierens had op 1 maart 1981 al het eerste Vlaams Progressief Zangfeest Vlaamse Progressieve Zangfeesten Lees meer gepresenteerd en kon nu zijn blad inzetten om het tweede en meteen laatste, ook door hem gepresenteerde, VPZ op 7 maart 1982 te promoten. Er waren opstekers, waaronder de voorpublicatie van Hugo Claus Claus, Hugo Lees meer ’ roman Het verdriet van België, er verschenen onthullende artikels over onder meer lucratieve overheidscontracten, de farma-industrie en de banksector, en bijvoorbeeld de reportage over de met een Duitse staalhelm bekroonde toren van de Vlaams-nationalistische dokter Gerard Goessens in Zepperen maakte ophef. En er waren de bijdragen van Jacques Moeraert (cartoonist Zak), de medewerking van de twintigers Tom Lanoye Lanoye, Tom Tom Lanoye (1958) is sinds de jaren 1980 een van de meest spraakmakende en bestverkopende schrijvers van het land, actief in alle literaire genres en via een niet aflatende stroom columns... Lees meer en Herman Brusselmans en van journalisten van links-vrijzinnige signatuur. Omdat hoofdredacteur Anthierens de organisatorische en redactionele kanten van zijn onderneming niet kon beredderen, kwam zijn broer Karel over van Knack. Dat belette niet dat De Zwijger na zijn eerste jaargang moest bezuinigen en van twaalf naar acht pagina's afslanken.

Toen het blad het reilen en zeilen van uitgeverij Roularta, zakenpartner van Biblo, doorlichtte, hevelde Biblo De Zwijger eind 1983 over naar de Leuvense uitgeverij Kritak, die daartoe de persoonlijke vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Het Stille Water oprichtte. Maar al in juni 1984 moest een punt gezet worden achter het blad. Van de meer dan twintigduizend intekenaars eind 1981 restten half 1984 slechts een drieduizend abonnees en een drieduizend kopers van losse nummers. Anthierens zelf schoof de schuld van de mislukking van zijn blad eerst op Kritak-baas André van Halewyck en pas na verloop van jaren op zichzelf.