Den Vaderlander

Den Vaderlander verscheen eerst twee-, daarna driemaal per week van 16 oktober 1829 tot 8 december 1854 en gold als de Nederlandstalige, volkse uitgave van het Frantalige katholieke Gentse blad Le Catholique des Pays-Bas. Het blad werd aanvankelijk uitgegeven door Jean-Baptiste de Neve De Neve, Jan-Baptist Jan-Baptist de Neve (1870-1942) was betrokken bij de daensistische beweging. In Aalst was hij tijdens het interbellum gemeenteraadslid en schepen. Voor het VNV was hij senator. Lees meer . Medewerkers waren onder anderen J.L. de Clercq (hoofdredacteur), A. Bartels, F. de Pachtere, Pieter de Baets De Baets, Pieter De Gentse jurist Pieter de Baets (1825-1875) was een volksvertegenwoordiger van de katholieke partij, die opkwam voor de Vlaamse kwestie. Lees meer , V.J. du Moulin en O.J. Eekma.

Den Vaderlander hechtte veel belang aan de onderwijs- en godsdienstvrijheden en verweet de overheid van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden een antikatholiek beleid te voeren. Den Vaderlander verscheen onder het motto: ‘De Belgen zyn getrouwe onderdaenen, maar zy verdragen geen slaverny’ (Karel V) en voerde oppositie tegen de taalpolitiek van koning Willem I der Nederlanden, Willem I Willem I (1772-1843) was koning der Nederlanden van 1815 tot 1840, en dus ook tussen 1815 en 1830 (de jure tot 1839) van het zuidelijke deel daarvan. Zijn beleid inzake de nationale taal ... Lees meer . Het blad sloot zich aan bij de liberale eis voor persvrijheid, die het als een voorwaarde voor godsdienstvrijheid beschouwde. In de lijn van de petitiebeweging, die sinds het einde van de 18de eeuw opgeld deed in verschillende Europese landen (zie Internationaal-comparatief Vlaamse beweging in internationaal-comparatief perspectief De Vlaamse beweging heeft zich altijd internationaal georiënteerd. Niet alleen vertoonde ze opvallende gelijkenissen met andere nationale bewegingen in Europa en elders, ze maakte geregel... Lees meer ), formuleerde Den Vaderlander in dit verband verschillende verzoekschriften aan de regering.

Het proces van zes

In februari 1830 werd De Neve er samen met vijf andere figuren uit de oppositie pers Pers Van bij het ontstaan van de Vlaamse beweging vervulde de Nederlandstalige pers een belangrijke rol als spreekbuis. De veelheid aan Vlaamse kranten en (week)bladen die in de 19de en 20ste ... Lees meer van beschuldigd de burgerij tot complot en aanslag aan te zetten, met het doel om ‘de regering van het land te vernietigen.’ De Neve had een open brief van de redacteur van de Courrier des Pays-Bas Louis de Potter aan Willem I overgenomen, waarin De Potter eiste om de grondwettelijke vrijheden te herstellen en zo een scheiding tussen Noord en Zuid te vermijden. Het assisenhof van Brussel veroordeelde De Neef tot vijf jaar verbanning.

Dit ‘proces van zes’ veroorzaakte grote beroering in de oppositiepers, waarin onder meer verzoekschriften verschenen om de veroordeelden gratie te verlenen. De regering reageerde door kranten op te kopen, verdoken financiële steun te verlenen aan regeringsgetrouwe kranten via een ‘Geheimfonds’ en eigen concurrerende initiatieven te lanceren in gebieden waar de oppositiepers overheerste. In Gent moest vanaf 1828 De Landmansvriend tegenwicht bieden aan Den Vaderlander.

De Belgische Revolutie

Tijdens de Belgische Revolutie Belgische Revolutie De Belgische Revolutie is de naam van de opstand van 1830-1831 in de zuidelijke provincies van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden van koning Willem I. De opstand leidde tot de splits... Lees meer nam het blad aanvankelijk een afwachtende houding aan. Pas op 10 september 1830 bepleitte Den Vaderlander voor het eerst de scheiding tussen Noord en Zuid. Vanaf 24 september 1830, toen prins Frederik de beschieting van Brussel beval, keerde het blad zich resoluut tegen het huis van Oranje. Het maakte zich sterk voor een onafhankelijke republiek België België Geen Vlaamse beweging zonder België. Het is ook onmogelijk om België te begrijpen zonder de geschiedenis van de Vlaamse beweging erbij te betrekken. Tussen het ontstaan van een culturele ... Lees meer en protesteerde tegen een eventuele troonsbestijging van Leopold van Saksen-Coburg van Saksen-Coburg, Leopold I Leopold I (1790-1865) was de eerste koning der Belgen. Hij werd als prins uit het hertogelijk huis van Saksen-Coburg-Gotha in 1831 vanwege zijn uitgebreid Europees netwerk tot de Belgisch... Lees meer , vanwege diens protestantse geloof én omdat het blad hem als een kandidaat van de grote Europese mogendheden beschouwde.

Den Vaderlander verzette zich verder hevig tegen het verdrag der XXIV Artikelen van 1831, het tweede staatkundige verdrag na de Belgische Revolutie dat bepaalde dat Maastricht en Limburg over de Maas Nederlands werden en dat enkel het Waalse gedeelte van Luxemburg Belgisch bleef. Toen Willem I in 1838 aankondigde het verdrag te zullen ondertekenen, hekelde het blad het feit dat deze overwegend katholieke provincies werden afgestaan aan de protestantse ‘dwingeland’.

Evoluerend ideologisch profiel

Na de onafhankelijkheid veranderde Den Vaderlander geleidelijk van strekking. Tijdens het bewind van de Gentse bisschop Jan Frans van de Velde (1829-1838) onderhield het blad een goede verstandhouding met de clerus, maar onder zijn opvolger Lodewijk-Jozef Delebecque (1838-1864) kwam het tot een breuk. De conservatieve Delebecque verbood in december 1838 om de liberaal-katholieke periodieken Den Vaderlander en de Journal des Flandres te lezen of eraan mee te werken. In de context van die clash met het kerkelijke gezag maakte de katholieke overtuiging van het blad plaats voor een republikeinse, liberale gezindheid. Vanaf 1839 zocht het zelfs toenadering tot de Gentse orangisten Orangisme Het orangisme is de verzamelterm voor het verzet tegen de Belgische afsplitsing van het Koninkrijk der Nederland onder leiding van Willem I van Oranje. Lees meer , die het voordien hardnekkig had bestreden. Als liberaal opinieblad bracht Den Vaderlander polemische artikels waarin de Franstalige overheersing in Vlaanderen op de korrel werd genomen. Hoewel het blad zich aanvankelijk achter de taalparticularisten schaarde, nam het onder invloed van de Gentse vereniging De Tael is gan(t)sch het Volk De Tael is gansch het Volk De Tael is gansch het Volk (1836) was een Gents letterkundig genootschap, dat een prominente rol speelde in de literaire Vlaamse beweging van de 19de eeuw. Eind jaren 1860 ging De Tael ge... Lees meer een voorzichtiger houding aan. In 1840 stond Den Vaderlander pal achter het petitionnement Petitionnement Lees meer . Toen het blad in 1852 eigendom werd van de gebroeders Vergauwen, uitgevers van Le Bien Public Le Bien Public Le Bien Public (1853-1940) was een Gents ultramontaans dagblad. Het blad had sympathie voor de volkstaal in zoverre die volkstaal kon bijdragen tot de verspreiding van de godsdienst. Het ... Lees meer , werd het opnieuw katholiek van strekking. Op 8 december 1854 werd het herdoopt in Het Vaderland.