Haller von Ziegesar, Jozef
Jozef Haller von Ziegesar (1864-1945) was een pan-Germanistische en Vlaamsgezinde medewerker van het door de Alduitsers gestichte tijdschrift Germania. Tijdens de Eerste Wereldoorlog engageerde Haller zich in het activisme, later zette hij zijn Vlaams-nationalistische en Alduitse activiteiten voort in Duitsland.
Winfried Dolderer (2025), Winfried Dolderer (1998). Haller von Ziegesar, Jozef. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2025. https://devb.be/id/per-006677.
Jozef Haller von Ziegesar werd bij zijn geboorte in de burgerlijke stand ingeschreven onder de naam van zijn moeder, Haller. Zijn natuurlijke vader was L. Voghelaere. Deze kwam later in dienst bij baron Adolf von Ziegesar Von Ziegesar, Adolf Baron Adolf von Ziegesar (1849-1901) was een Alduitse ‘Vlamingenvriend’ en hoofdredacteur van het tijdschrift Germania. Lees meer , die vanaf 1878 in Brussel woonde. De baron en zijn vrouw interesseerden zich voor de jonge Haller en steunden zijn studie aan het atheneum in Gent, waar hij voorzitter werd van het Taalminnend Leerlingengenootschap De Heremans' Zonen
Heremans' zonen De Heremans’ Zonen was van bij de oprichting in 1884 tot haar wegdeemsteren in de late jaren 1930 een vereniging die leerlingen van het Gentse atheneum en later ook andere scholieren lite... Lees meer , en aan de universiteit in Luik.
Van Germania tot de Vlaamsche Volkspartij
Haller groeide op onder de geestelijke invloed van zijn pleegvader. Von Ziegesar erkende hem op 10 april 1895 als zijn eigen zoon. De baron behoorde tot het Alldeutscher Verband
Alldeutscher Verband Het Alldeutscher Verband (1891 - 1939) was een imperialistische drukkingsgroep in het Duitse keizerrijk die de Vlaamse beweging hoopte in te schakelen in een Duits expansiebeleid.Na 1918 ... Lees meer en was in 1898 betrokken bij de stichting van het tijdschrift Germania
Germania Germania (1898-1905) was een tweetalig Duits-Vlaams tijdschrift, opgericht en gefinancierd door Alduitsers. Lees meer . Tot aan zijn dood in 1901 fungeerde hij als de eerste hoofdredacteur ervan. Ook Haller werkte eraan mee en nam na het overlijden van de baron het hoofdredacteurschap van zijn pleegvader over. Tot 1904 was de redactie van het maandblad bij Haller in Sleidinge gevestigd. Met de geldschieter van Germania, Theodor Reismann-Grone
Reismann-Grone, Theodor Theodor Reismann-Grone (1863-1949) was een vooraanstaande Alduitse Vlaanderen-deskundige, initiatiefnemer en geldschieter van het tijdschrift Germania, vanaf het begin van de Eerste Werel... Lees meer , bleef Haller ook na de verdwijning van het tijdschrift in contact.
Van 1890 tot 1905 was Haller leraar aardrijkskunde en geschiedenis in Gent, daarna in Brussel, waar hij Frans Reinhard
Reinhard, Frans Frans Reinhard (1850-1912) was een progressief-liberale en vrijzinnige Brusselse flamingant, die zich tijdens het laatste kwart van de 19de eeuw sterk engageerde in diverse initiatieven o... Lees meer en Maurits Josson
Josson, Maurits Maurits Josson (1855-1926) was een liberale Brusselse jurist die ijverde voor de vernederlandsing van het openbare leven. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vervulde hij een trekkersrol binne... Lees meer vervoegde in de leiding van het Nationaal Vlaamsch Verbond Nationaal Vlaamsch Verbond (NVV) Het Nationaal Vlaamsch Verbond was een vereniging waarin vrijzinnige en katholieke flaminganten van 1891 tot 1914 samenwerkten. Lees meer (NVV), de Vlaamsche Volksraad Vlaamsche Volksraad De Vlaamsche Volksraad bestond van 1892 tot 1914 en probeerde Vlaamsgezinden van uiteenlopende ideologische signatuur samen te brengen. Lees meer en de Vlaamsche Volkspartij Vlaamsche Volkspartij (VVP) De Vlaamsche Volkspartij (1892) was een Brusselse progressieve en liberale partij. Ze streefde naar vervlaamsing en democratisering van het openbare leven. Electoraal bleef het succes uit... Lees meer . Toen laatstgenoemde partij in 1906 in Brussel deelnam aan de Kamerverkiezingen, stond Hallers naam bovenaan op de kandidatenlijst.
Oorlog en activisme
Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog
Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer vertoefde Haller in Amsterdam. Op 8 november 1914 was hij terug in Brussel en stapte samen met Frans Bogaerts Bogaerts, Frans De Brusselse advocaat Frans Bogaerts (1869-1926) was in de verkenningsfase van de Flamenpolitik eind 1914 betrokken bij de eerste contacten met vertegenwoordigers van het Duitse bezetting... Lees meer en Josson resoluut in het activisme
Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer . Vanaf eind 1914 was hij de Vlaamse vertrouwensman in Brussel van gouverneur-generaal Moritz von Bissing
Von Bissing, Moritz Moritz von Bissing (1844-1917) was van november 1914 tot aan zijn dood in april 1917 gouverneur-generaal van het bezette België. Lees meer , met wie hij regelmatig besprekingen voerde. In juni 1915 stelde hij samen met de Duitse kapitein Paul Simons Simons, Paul Paul Simons (1862-1919) behoorde reeds in de jaren 1890 tot de kring van Vlaanderen-deskundigen binnen het Alldeutscher Verband en was tijdens de Eerste Wereldoorlog betrokken bij de Flam... Lees meer een ontwerp op voor het programma van de Brusselse activistische Vereeniging van Vrienden der Vlaamsche Zaak
Vereeniging van Vrienden der Vlaamsche Zaak De Vereeniging van Vrienden der Vlaamsche zaak was een besloten groep van een beperkt aantal Vlaamsgezinden, die, zonder in de openbaarheid te treden, het activisme in Brussel hebben geve... Lees meer . Hij poneerde daarin onder meer de eis dat de Vlamingen niet alleen Vlaanderen, maar ook Wallonië moesten vernederlandsen, een gedachte die afkomstig was van Alduitse theoretici en door de Vereeniging werd afgekeurd. Gedurende het Duitse bewind was Haller betrokken bij de uitvoering van de vernederlandsing van het onderwijs Onderwijs Lees meer en tijdelijk ook lid van de commissie tot voorbereiding van de vernederlandsing van de Gentse universiteit
Hoger onderwijs in Gent Met de vernederlandsing in 1930 als hoogtepunt is de Gentse universiteit een belangrijk strijdpunt geweest in de Vlaamse beweging. Van het Latijn uit 1817 tot het Engels van vandaag: het ... Lees meer (zie Flamenpolitik
Flamenpolitik Met het begrip ‘Flamenpolitik’ wordt verwezen naar de politiek die de Duitse bezetter voerde ten aanzien van de Vlaamse beweging tijdens de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. Sommige aute... Lees meer ). Bij de splitsing van het ministerie van wetenschappen en kunsten in oktober 1916 werd hij benoemd tot algemeen bestuurder van de afdeling Kunsten van het Vlaamse ministerie.
Toen in juni 1916 uit het vooroorlogse NVV de Vlaamsche Landsbond Vlaamsche Landsbond De Vlaamsche Landsbond (1916-1918) was tijdens WOI een activistische vereniging in Brussel. De activiteiten zijn steeds beperkt gebleven. Lees meer groeide, werd Haller ondervoorzitter van de nieuwe organisatie. Bij de stichting van de Raad van Vlaanderen
Raad van Vlaanderen (1917-1918) De Raad van Vlaanderen (1917-1918) was een activistisch marionettenparlement tijdens de Eerste Wereldoorlog, dat onderdeel was van de Duitse plannen om in Vlaanderen een blijvende invloed... Lees meer in februari 1917 behoorde Haller tot de eerste leden.
Hoogleraar en publicist in Berlijn
In november 1918 week hij uit naar Duitsland
Duitsland & Vlaanderen Van de eerste helft van de 19de eeuw tot 1945 stond het Duitse beeld van Vlaanderen in het teken van etnisch-culturele verbondenheid. Die romantische perceptie leefde vooral bij een beper... Lees meer en vestigde zich in Berlijn, waar hij hoogleraar werd. Hij toonde zich in die tijd ontvankelijk voor een Groot-Nederlandse
Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer visie, maar zocht tegelijk opnieuw aansluiting bij het Alldeutscher Verband, waar Vlamingen en Nederlanders nog steeds als 'Duitsers' werden beschouwd. In het verbondsblad publiceerde hij tussen 1925 en 1939 onder de schuilnaam ‘Vlaming’ 39 artikels over de Vlaamse actualiteit. In 1937 verscheen zijn boekje over de 'duizendjarige' Vlaamse strijd.
Werken
— Artikelen in onder meer Germania en Alldeutsche Blätter.
— Rollo van Moerlande, 1899.
— Auf deutschem Vorposten. 1000 Jahre im Kampf für eigenes Wesen (Das ABC des NBD, nr. 7, 1937).
Literatuur
— H.J. Elias, 25 jaar Vlaamse Beweging 1914-1939, 1969, dl. 1.
— L. Buning, Meer licht op de von Ziegesars, in: WT, jg. 32, 1973, nr. 6, pp. 303-330.
— L. Buning, Von Ziegesar, Joseph, in: NBW, 1974, dl. 6.
— L. Wils, Flamenpolitik en activisme, 1974.
— B. de Corte, Het tijdschrift Germania in het kader van de Vlaams-Duitse betrekkingen, KUL, onuitgegeven licentiaatsverhandeling, 1982.
— W. Dolderer, De nieuwe Duits-Vlaamse toenadering na de Eerste Wereldoorlog, in: WT, jg. 47, 1988, nr. 2, pp. 109-128.
— B. Yammine, Drang nach Westen. De fundamenten van de Duitse Flamenpolitik, 2011.
Winfried Dolderer (2025), Winfried Dolderer (1998). Haller von Ziegesar, Jozef. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2025. https://devb.be/id/per-006677.