Kampioenschap van Vlaanderen

Beginperiode

Op donderdag 17 september 1908 werd in het West-Vlaamse dorp Koolskamp voor het eerst een wielerwedstrijd onder de naam Kampioenschap van Vlaanderen georganiseerd. De wedstrijd bestond uit een aantal rondes over een omloop in en rond de dorpskern. De organisatoren werden voor de naam van hun wedstrijd geïnspireerd door de successen van de West-Vlaamse wielrenner Cyrille van Hauwaert (1883-1974), die als eerste Belg belangrijke buitenlandse wielerwedstrijden had gewonnen. Van Hauwaert kreeg al snel de bijnaam ‘Leeuw van Vlaanderen’ (zie Sport Sport Sport en Vlaamse beweging raakten in de loop van de 19de en 20ste eeuw steeds meer met elkaar verstrengeld. Niet alleen drukten de taalkwestie en de communautaire problematiek hun stempel... Lees meer ). De eerste winnaar van de wedstrijd in Koolskamp mocht na afloop een leeuwentrui aantrekken, een verwijzing naar de bijnaam van Van Hauwaert.

In 1912 greep de West-Vlaamse journalist Karel van Wijnendaele Steyaert, Karel (pseudoniem Karel van Wijnendaele) Karel Steyaert (1882-1961), ook wel bekend onder zijn pseudoniem Karel van Wijnendaele, was een Vlaamsgezind sportjournalist die onder meer hoofdredacteur was bij Sportwereld. Lees meer de vijfde editie van het Kampioenschap van Vlaanderen aan om de pas opgerichte Vlaamse sportkrant Sportwereld Sportwereld Sportwereld was een sportkrant, opgericht in 1912, die aanvankelijk vooral focuste op de wielersport en een gematigd flamingantische toon aansloeg. Vandaag verschijnt Sportwereld als spor... Lees meer op brede schaal in Koolskamp te verspreiden. Het sportblad werd op korte tijd bijzonder populair bij de Vlaamse sportliefhebbers.

Na de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer gaf de organisatie onder impuls van boegbeeld Raf de Jonghe (1894-1966) haar wedstrijd een uitgesproken Vlaamsgezind karakter. De traditie om een =leeuwentrui uit te reiken aan de winnaar werd voortgezet, net als het zingen van de Vlaamse Leeuw tijdens de podiumceremonie. In 1937 werd Koolskamp in Sportwereld omschreven als ‘bedevaart-oord der Vlaamsche wielerliefhebbers’ en ‘De feestdag van de sport in Vlaanderen.’

Van de Tweede Wereldoorlog tot vandaag

Na de Tweede Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer werden enkele bestuursleden verdacht van collaboratie Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer en nam een nieuw bestuur haar taken over. Van de pioniers van Koolskamp Koers moest vooral de secretaris, Raf de Jonghe, het na de bevrijding ontgelden. Als lid van het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders Verbond VOS (VOS) Het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders (VOS), opgericht in 1919, was een flamingantische vereniging voor oud-strijders van de Eerste Wereldoorlog, die in de loop van het interbellum tot ee... Lees meer  werd hij verdacht van collaboratie en een tijdlang opgesloten. Het nieuwe bestuur verving de traditionele geel-zwarte leeuwentrui door een ontwerp met gele fond en blauwwitte band, zonder leeuw. In 1960 vond opnieuw een bestuurswissel plaats en kwam de organisatie terug in handen van de oorspronkelijke inrichters. Dat bracht met zich mee dat de traditionele leeuwentrui opnieuw werd ingevoerd. Het Kampioenschap van Vlaanderen werd bekend als een van de belangrijkste wedstrijden in het genre van de zogenaamde kermiskoersen, wielerwedstrijden met een lokale inbedding die verreden worden in en rond een dorpskern.

Naar aanleiding van de 75ste editie werd in 1990 een monument Monumenten Voor de Vlaamse beweging monumenten oprichtte, ging België haar daarin reeds voor. Na de onafhankelijkheid van 1830 ontstond in België een uitgebreide en diverse historische cultuur, die ... Lees meer onthuld nabij de kerk van Koolskamp. Het uitgesproken Vlaamsgezinde karakter van de wedstrijd was dan al minder belangrijk geworden. In 2015 volgde een tweede monument naar aanleiding van de 100ste editie.

Gits

Ook in het nabijgelegen Gits werd een wedstrijd onder de naam Kampioenschap van Vlaanderen verreden. De eerste editie vond plaats in 1913. Anders dan in Koolskamp waren hier de zogenaamde onafhankelijken aan zet, een categorie net onder de beroepsrenners. Net als in Koolskamp kreeg de winnaar na afloop een leeuwentrui overhandigd en mocht hij zich een jaar lang kampioen van Vlaanderen noemen. Daarmee kreeg de wedstrijd van meet af aan een Vlaamsgezind karakter. Vanaf 1921 stond wielerclub KSV De Bie in voor de organisatie van deze wedstrijd.

In het interbellum ondervond het bestuur tegenkanting vanuit de Belgische Wielrijdersbond rond de naamgeving ‘Kampioenschap van Vlaanderen’. Een al te uitgesproken Vlaams karakter botste met het unitaire karakter van de Wielrijdersbond. De wedstrijd veranderde in die periode dan ook enkele keren noodgedwongen van naam. Het was dankzij de invloed van Karel van Wijnendaele dat de initiële naam uiteindelijk toch werd aanvaard.

De traditie van de overhandiging van de leeuwentrui aan de winnaar verdween in Gits in de eerste helft van de jaren 1990. Vanaf 2004 ging de wedstrijd verder onder de naam Trofee van Vlaanderen. In 2018 werd de laatste editie georganiseerd.