Kenis, Paul

Paul Kenis studeerde Letteren en Wijsbegeerte aan de Gentse Rijksuniversiteit en was lid van Ter Waarheid Ter Waarheid (1921-1924) Ter Waarheid was een tijdschrift dat in 1921 werd opgericht door Joris van Severen en Achilles Mussche. Het zocht aansluiting bij het humanitaire expressionisme. Humanitaire en pacifistis... Lees meer , een afsplitsing van de vrijzinnige studentenvereniging 't Zal wel gaan 't Zal Wel Gaan Taalminnend Studentengenootschap't Zal Wel Gaan is een Gentse Vlaamsgezinde en vrijzinnige studentenvereniging en de oudste nog bestaande studentenvereniging van Vlaanderen. Lees meer .

1906-1914: Tussen Vlaanderen en Parijs

Kenis trok in 1906 naar Parijs, waar hij een leven in de bohème leidde. Hij verwerkte deze avonturen en indrukken in De roman van een jeugd. Een ondergang in Parijs (1914) en De kleine Mademoiselle Cérisette (1921), romans die weinig succes kenden. In 1907 verbleef hij een vijftal maanden in de anarchistische kolonie van Aiglemont in de Franse Ardennen, wat hem in de jaren 1920 de roman De Kommunisten opleverde (in 1930 bij de socialistische uitgeverij De Wilde Roos gepubliceerd als De apostels van het nieuwe rijk).

Kenis was redacteur van De Boomgaard De Boomgaard De Boomgaard was een ‘Algemeen geïllustreerd maandschrift voor literatuur en kunst’ (1909-1911). Het verscheen in Antwerpen onder redactie van André de Ridder, Edmond van Offel, Hugo van ... Lees meer . In 1911 maakte hij deel uit van de redactie van het pluralistische tijdschrift De Vlaamsche Blok De Vlaamsche Blok Lees meer , dat Alfons Stevens in Gent had opgericht en ijverde voor de onmiddellijke en volledige realisatie van alle Vlaamse taaleisen. In dezelfde periode schreef hij voor De Blauwvoet De Blauwvoet (1910-1911) De Blauwvoet (1910-1911) was een vrijzinnig letterkundig maandblad, orgaan van de oud-leerlingenbond van school 14 te Antwerpen, uitgegeven in Borgerhout. De doelstelling van De Blauwvoet... Lees meer (1910-1911), een flamingantisch jongerentijdschrift waar onder anderen ook André de Ridder De Ridder, André André de Ridder (1888-1961) was hoogleraar statistiek en financiële wetenschappen, romanschrijver en een invloedrijk kunstcriticus en -promotor. Lees meer aan meewerkte, gedichten en het prozastuk Vóór den muur over de bloedige afloop van de Parijse Commune in mei 1871.

Als dichter, romancier, criticus en journalist werkte Kenis ook nog onder meer mee aan Nieuw leven (1907-1910), Ontwaking Ontwaking Ontwaking (1896-1910) was een anarchistisch tijdschrift dat sympathiseerde met de Vlaamse beweging. Het blad kwam op voor de Vlaamse taal en de ‘in het volk gewortelde’ Vlaamse literatuur... Lees meer , De Witte Kaproen Witte Kaproen De Witte Kaproen was een flamingantisch strijdblad dat van 1910 tot 1921 in Gent werd uitgegeven door Alfons Sevens. Tijdens de Eerste Wereldoorlog verscheen het niet. Van 1918 tot 1921 n... Lees meer , Carolus Carolus Carolus, ‘het weekblad van de Vlamingen’, verscheen in Antwerpen van 5 januari 1911 tot 10 september 1914. Het werd uitgegeven en gedrukt door Edward Secelle (1876-1961), boek- en papierh... Lees meer , Vlaamsche Arbeid Vlaamsche Arbeid Vlaamsche Arbeid was een katholiek en Vlaamsgezind literair tijdschrift dat in Antwerpen verscheen van 1905 tot 1914 en van 1919 tot 1930. Het was het geesteskind van Karel van den Oever ... Lees meer en Het Roode Zeil (1920).

Eerste Wereldoorlog en nasleep

Als vertaler bij het Ministerie van Oorlog volgde Kenis tijdens de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer de Belgische regering in ballingschap naar Sainte-Adresse bij Le Havre. Hij werkte er voor De Legerbode en Ons Vaderland Ons Vaderland (1914-1922) De krant Ons Vaderland startte eind 1914 als een algemeen Vlaams blad achter het IJzerfront. Vanaf midden 1915 was het de spreekbuis van de Frontbeweging en na de Eerste Wereldoorlog, tot... Lees meer (1914-1922), waarvoor hij als redacteur fungeerde, hield een oorlogsdagboek en hekelde de belgicistische en francofone reactie in de roman Le Hâvre de grâce, het land van smeerbuiken en franskiljons. Ook zijn schelmenroman De wonderlijke avonturen van Cies Slameur kan gelezen worden als een uiting van Kenis’ antibelgicisme.

Na de oorlog was hij een tijdlang secretaris van de Vereniging van Vlaamse Letterkundigen Vereniging van Vlaamse Letterkundigen (VVL) De Vereniging van Vlaamse Letterkundigen, opgericht in 1907, stelt zich tot doel de Vlaamse schrijvers te verenigen in één auteursorganisatie en hun belangen te behartigen. Lees meer . Daarnaast sympathiseerde hij in 1921 korte tijd met de katholieke Vlaams-nationalist Joris van Severen Van Severen, Joris Joris van Severen (1894-1940) is vooral bekend als de oprichter en leider van het fascistisch geïnspireerde Verdinaso (Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen). Medio jaren 1930 verru... Lees meer , die net het tijdschrift Ter Waarheid Ter Waarheid (1921-1924) Ter Waarheid was een tijdschrift dat in 1921 werd opgericht door Joris van Severen en Achilles Mussche. Het zocht aansluiting bij het humanitaire expressionisme. Humanitaire en pacifistis... Lees meer had gesticht. Kenis associeerde zich in deze periode echter vooral met een pacifistisch georiënteerd links-radicalisme Links-radicalisme De verhouding tussen de radicale linkerzijde in Vlaanderen en de Vlaamse beweging werd nauwelijks bestudeerd. De marginaliteit van deze linkerzijde is hier natuurlijk niet vreemd aan, maa... Lees meer . In 1919 stichtte hij in Antwerpen mee de Universeele Humanistische Vereeniging, de Vlaamse afdeling van de door de Franse schrijver Henri Barbusse geïnspireerde Clarté Clarté-groep De Clarté-groep (1919-1921) was een internationale groepering van pacifistische intellectuelen, die ook in Vlaanderen een afdeling had. In haar tijdschrift De Nieuwe Wereldorde werden uit... Lees meer -beweging. Kenis ondertekende het Manifest aan de Vlaamsche Intellektueelen, waarmee het eerste nummer van het tijdschrift van deze groep opende. In 1920 richtte hij samen met Hendrik Tanrez Tanrez, Hendrik Hendrik Tanrez (1894-1963) was tijdens WOI betrokken bij het activisme in Brussel. Daarna was hij actief in de Frontpartij, nog later in de collaboratie en in de Vlaamse Concentratie. ... Lees meer de Brusselse Clarté-groep Opstanding op. Het communisme dat in deze kringen werd beleden, was voor de stilaan gedesillusioneerde Kenis nooit een optie. Wel sloot hij zich aan bij de socialisten van de Belgische Werkliedenpartij Socialistische partij De socialistische partij werd in België in 1885 opgericht als de Belgische Werkliedenpartij (BWP), veranderde in 1945 haar naam in Belgische Socialistische Partij (BSP) en viel in 1978 u... Lees meer , wat onder meer blijkt uit de hagiografie van Edward Anseele Anseele, Edward Edward Anseele (1856-1938) was een Gents socialist en lag in 1885 mee aan de basis van de Belgische Werkliedenpartij. Hij was decennialang een van de tenoren van het socialisme in België.... Lees meer die hij in de jaren 1920 schreef en in 1948 postuum werd gepubliceerd.

Ideologische spreidstand

In een brief aan Paul van Ostaijen Van Ostaijen, Paul Paul van Ostaijen (1896-1928) was een schrijver die met zijn poëzie, proza en kritische werk grote invloed heeft uitgeoefend op de Nederlandstalige literatuur. Zijn zoektocht naar een nie... Lees meer had hij al in 1920 afstand genomen van de ‘dilettanterige anarchie’ waaraan hij als jongeman had meegedaan. Ideologisch bevond de auteur zich in een levenslange spreidstand tussen anarchisme, socialisme, kosmopolitisme, Belgisch patriottisme en flamingantisme. De literatuurhistoricus Matthijs de Ridder typeerde Kenis als een intellectueel die een tweesporenbeleid voerde: ‘Op het ene spoor snelde de Oriënt Express van de fijnbesnaarde kosmopolitische dandyeske artiest en op het andere spoor stoempte de bonkige locomotief van de volksverbonden flamingant.’

In zijn artistieke werk was Kenis aanvankelijk sterk Frans georiënteerd: als dichter dweepte hij met de Parnassiens en als neoromantisch novellist met de Franse 18de-eeuwse galanterie, die hij ook bij de libertijn Casanova terugvond (Fêtes galantes (1924) en het nooit in boekvorm gepubliceerde Het leven van Casanova). Het belette hem niet om ook beschouwingen over de Vlaamse letteren Literatuur De literatuur heeft een cruciale rol gespeeld in het ontstaan van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en ook in de daaropvolgende fasen van de Vlaamse natiewording zijn schrijvers vaak richting... Lees meer te publiceren. Zo belichtte Kenis in Een overzicht van De Vlaamsche letterkunde na 'Van nu en straks' (1930) een generatie van (volgens de auteur) miskende Vlaamse auteurs zoals Paul-Gustave van Hecke Van Hecke, Paul-Gustave Paul-Gustave van Hecke (1887-1967) was een Vlaamse schrijver, couturier en galeriehouder. Tijdens de Eerste Wereldoorlog flirtte hij met het activisme. Hij is vooral bekend als promotor v... Lees meer , Fritz Francken Francken, Fritz Fritz Francken (1893-1969) was een Antwerps dichter en prozaschrijver. Hij was, samen met Daan Boens en August van Cauwelaert, een van de spilfiguren van de generatie frontdichters uit de... Lees meer of Alice Nahon Nahon, Alice Alice Nahon (1896-1933) was een populaire Vlaamse dichteres. Lees meer .