Malou, Jean-Baptiste

Studies, professoraat en kerkelijke eretitels

Jean-Baptiste Malou werd geboren als oudste zoon in een welstellende, voorname familie uit Ieper. Van 1819 tot 1828 studeerde hij aan het kleinseminarie in Saint-Acheul, nabij Amiens. In 1831 vertrok hij naar Rome waar hij zijn studies theologie aanving. Op 2 november 1834 werd hij er tot priester gewijd. Op 29 april 1835 behaalde hij aan de pauselijke universiteit Gregoriana de graad van doctor in de theologie.

Vanaf oktober 1835 verbleef Malou in Brugge, als vrije student aan het Grootseminarie. In 1837 werd hij benoemd tot buitengewoon leraar, en in 1843 tot hoogleraar aan de faculteit godgeleerdheid aan de Katholieke Universiteit Leuven, waar hij eerst fundamentele dogmatiek en later bijzondere dogmatiek doceerde. Hij was van 1838 tot 1848 tevens bibliothecaris van de universiteitsbibliotheek van Leuven. Op 9 september 1840 werd hij benoemd tot erekanunnik van het Sint-Salvatorskapittel te Brugge. Als voorstander van het pauselijke primaat ontving hij in 1854 de titel van huisprelaat van Zijne Heiligheid.

Bisschop van Brugge

Op 5 oktober 1847 werd Malou door de bisschop van Brugge, Mgr. Frans René Boussen Boussen, Frans Frans Boussen (1774-1848) was de eerste bisschop van het heropgerichte bisdom Brugge (1834-1864). Onder zijn beleid voltrok zich een snel verfransings-proces in de West-Vlaamse colleges. ... Lees meer (1834-1848) bij paus Pius IX voorgedragen als hulpbisschop met recht van opvolging (coadjutor). Tegen die mogelijke bisschopsbenoeming ontstond echter algauw weerstand. Malou had zich al in Leuven bekend gemaakt als aanhanger van het ultramontanisme en sympathisant van de Jezuïeten. Zowel de liberale Regering-Rogier I als een aantal hoge geestelijken, waaronder aartsbisschop Engelbert Sterckx Sterckx, Engelbert Engelbert Sterckx (1792-1867) was een priester, later aartsbisschop van Mechelen. Lees meer , waren gekant tegen zijn kandidatuur. Dankzij onder meer tussenkomsten van koning Leopold I van Saksen-Coburg, Leopold I Leopold I (1790-1865) was de eerste koning der Belgen. Hij werd als prins uit het hertogelijk huis van Saksen-Coburg-Gotha in 1831 vanwege zijn uitgebreid Europees netwerk tot de Belgisch... Lees meer en Mgr. Fornari, de nuntius te Parijs, werd Malou op 11 december 1848 tot bisschop van Brugge benoemd. Hij nam bezit van de bisschopszetel op 31 maart 1849 en werd op 1 mei 1849 in Brugge tot bisschop gewijd. Zijn bisschopsleuze luidde ‘In cruce salus’ (‘In het kruis ligt heil’).

Als bisschop bleef Malou wantrouwen koesteren tegenover nieuwe stromingen en uitte hij zich als een fervent tegenstander van het liberalisme. Hij besteedde veel zorg aan het middelbaar onderwijs en kantte zich onder meer fel tegen een wetsontwerp dat voorzag in de oprichting van een net van staatsmiddelbare scholen waarbinnen de kerkelijke overheid geen gezag zou hebben. Als exegeet publiceerde Malou tal van theologische en spirituele werken. Hij lag ook mee aan de basis van de dogmaverklaring van de Onbevlekte Ontvangenis in 1854. Als verwoed boekenliefhebber verrijkte hij de bibliotheekcollectie van het bisdom Brugge met tal van publicaties, handschriften en oude drukken.

Malou en de Vlaamse beweging

Ondanks het wantrouwen dat hij als ultramontaan koesterde jegens nieuwe stromingen, toonde Malou sympathie voor de Vlaamse beweging van zijn tijd. In 1840 ondertekende hij het petitionnement Petitionnement Het Vlaams petitionnement (1840) was een politieke actie waarbij taalminnaars uit Antwerpen, Gent en Leuven voor de eerste maal een ‘Vlaams’ eisenprogramma formuleerden. Dit petitionnemen... Lees meer . Hij hechtte vooral belang aan de Nederlandstalige literaire studie en moedigde priester-leraars aan die zich hiermee bezighielden. Zo steunde Malou Guido Gezelle Gezelle, Guido Guido Gezelle (1830-1899) was een Vlaamse priester die de Vlaamse volkstaal verdedigde binnen het algemeen Nederlands. Hij verwierf grote bekendheid als lyrisch dichter van religieuze nat... Lees meer en complimenteerde hij deze met zijn werk Vlaemsche Dichtoefeningen (1858). Bovendien nam hij in de jaren 1850-1860 het initiatief tot de oprichting van verschillende lettergilden aan West-Vlaamse colleges en speelde hij zo een belangrijke rol in het ontstaan van de West-Vlaamse school binnen de Vlaamse beweging. Daarnaast voerde hij in de colleges ook de commissiespelling in, stelde hij kennis van het Nederlands als voorwaarde voor een priesteropleiding en voerde hij het Nederlands in bij de intercollegiale wedstrijden.

Toch moet de aanmoedigende houding van Malou tegenover de Vlaamse volkstaal enigszins genuanceerd worden. Hij wilde door het ondersteunen van de Vlaamse taal vooral de katholieke moraliserende literatuur bevorderen en christelijke deugden bij het gewone volk behoeden. Zo poogde hij het gebruik van de Latijnse omgangstaal in colleges te stimuleren en toonde hij zich geen voorstander van Vlaamse romantiekschrijvers zoals Hendrik Conscience Conscience, Hendrik Hendrik Conscience (1812-1883) was de eerste auteur die het in België aandurfde een roman in het Nederlands te schrijven en te publiceren. Zijn oeuvre van zo’n 65 romans, dat ook een bred... Lees meer .