25-10-2026, De Standaard
De aangekondigde besparingen van de Vlaamse regering maakt het voortbestaan van de ‘Encyclopedie van de Vlaamse beweging’ onmogelijk, schrijft Bruno De Wever.
Het is de ironie van de geschiedenis dat het overlijden van Jozef Deleu samenvalt met het doodsvonnis van de digitale Encyclopedie van de Vlaamse beweging (DEVB). Ironie, want het was Deleu die eind jaren 60 mee het initiatief nam tot de publicatie van de eerste Encyclopedie van de Vlaamse beweging, die in 1973-1975 verscheen bij uitgeverij Lannoo. Een vernieuwde editie volgde in 1998 en in 2024 werd een digitale derde editie gepubliceerd: encyclopedievlaamsebeweging.be.
De DEVB is een van de meest geconsulteerde naslagwerken over Belgische en Vlaamse geschiedenis. Ze bevat meer dan 4.000 wetenschappelijk gevalideerde en ‘peerreviewde’ artikels over de geschiedenis van de Vlaamse beweging. Met gemiddeld 10.000 bezoekers per maand bereikt de (gratis raadpleegbare) Encyclopedie bovendien een veel breder publiek dan de meeste academische naslagwerken. Geen luxe in tijden van geschiedvervalsing en ander fake news.
De aangekondigde besparingen van de Vlaamse regering die in het bijzonder de Vlaamse archieven treffen, maken het voortbestaan van de DEVB onmogelijk. Een digitale encyclopedie sterft als ze niet meer kan worden aangevuld en gecorrigeerd. Honderden auteurs – ‘makers’, dus – doen dat vandaag kosteloos en vrijwillig. Maar hun werk kan alleen zijn weg vinden naar de DEVB dankzij de coördinatie en het redactiewerk van medewerkers van het Archief voor nationale bewegingen (ADVN), dat de DEVB host. Die instelling zal weldra, samen met twee derde van haar personeel, de redacteurs van de DEVB moeten ontslaan als gevolg van de besparingen die bevoegd minister Caroline Gennez (Vooruit) aankondigde.
Zo dooft de minister een product van de samenwerking tussen de landelijke Vlaamse archieven en culturele erfgoedinstellingen, die de historische documentatie en de knowhow leverden voor veel van de artikels van de DEVB. Dat is paradoxaal, want samenwerking bevorderen in die sector is precies het beleid van de minister. Een structurele samenwerking kan in de toekomst efficiëntiewinst en dus kostenbesparingen opleveren. Maar dat vergt overleg en een plan op de lange termijn. Door nu de sector dood te knijpen, maakt minister Gennez een ernstige fout.
Bruno De Wever vicehoofdredacteur van de EVB-editie 1998 (UGent).
Mede namens leden van de kernredactie van de DEVB: Marnix Beyen (UAntwerpen), Elke Brems (KULeuven), Chantal Kesteloot (Cegesoma), Dave Sinardet (VUB), Jo Tollebeek (KULeuven), Jeffrey Tyssens (VUB), Maarten Van Ginderachter (UAntwerpen), Antoon Vrints (UGent), Kaat Wils (KULeuven).