Panis, Armand

Armand Panis groeide op in een katholieke en Vlaamsgezinde familie in Antwerpen Antwerpen (stad) Lees meer . Hij was de jongste van drie kinderen en had een zwakke gezondheid. Zijn vader baatte een slagerszaak uit. Tijdens de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer vluchtte het gezin naar Nederland en verbleef in Middelburg. Na de oorlog volgde Panis middelbaar onderwijs aan het Klein Seminarie van Hoogstraten Klein Seminarie van Hoogstraten Het Klein Seminarie van Hoogstraten (1835) kende tot na de Tweede Wereldoorlog een prominente Vlaamsgezinde scholierenbeweging. Lees meer . Als tekenaar was hij autodidact.

Beginjaren

Panis begon zijn carrière als reclametekenaar en illustrator van brochures, tijdschriften (onder andere Duivensport, De Volksmissionaris en Radio Magazine) en publicaties van de Antwerpse uitgeverijen Piet Vink en Jos. Janssens. Ook ontwierp hij verschillende glasramen, onder meer voor de kerk Heilige Drievuldigheid in Berchem en de kerk van het Limburgse Budingen. In 1934 ging Panis als losse medewerker aan de slag bij het Vlaams-nationalistische dagblad De Schelde De Schelde (1919-1936) Lees meer , de voorloper van het in 1936 opgerichte VNV Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer -dagblad Volk en Staat Volk en Staat Volk en staat (15 november 1936 - 3 september 1944) was een Vlaams-nationalistisch dagblad en orgaan van het Vlaamsch Nationaal Verbond. Het blad verscheen als opvolger van De Schelde (1... Lees meer . Onder het pseudoniem van Pik leverde hij spotprenten en propagandistische tekeningen. Vanaf 1936 verscheen zijn tekenwerk ook in het VNV-weekblad Strijd Strijd Strijd was het weekblad van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). Het werd van 14 december 1935 tot mei 1940 uitgegeven door de Aalsterse drukkerij-uitgeverij Samenwerkende Vennootschap D... Lees meer en het Vlaams-nationalistisch georiënteerde dagblad De Dag De Dag De Dag (1934-1944) was een Vlaams-nationalistisch georiënteerd dagblad, dat zich in zijn sensationele stijl schatplichtig toonde aan de Amerikaanse tabloidpers. Tijdens de Tweede Wereldoo... Lees meer . Voor het Vlaamsch Nationaal Zangfeest Vlaams Nationale Zangfeesten Het Vlaams Nationaal Zangfeest is een Vlaams-nationalistische bijeenkomst die sinds 1933 jaarlijks wordt georganiseerd door het Vlaams Nationaal Zangverbond, later Algemeen Nederlands Zan... Lees meer ontwierp hij diverse affiches Affichekunst Van aankondigingen van Rodenbach- of Consciencevieringen over verkiezingsaffiches tot propagandabiljetten voor Vlaamse onafhankelijkheid: affichekunst speelde in de loop van de 20ste eeu... Lees meer (1937, 1939, 1941) en brochures.

Als medewerker van Volk en Staat en Strijd groeide Panis gaandeweg uit tot de facto huistekenaar van het VNV. Zijn prenten werden veelvuldig gebruikt in verkiezingspropaganda en hij illustreerde tal van brochures en publicaties. Ook de affiche van de VNV- landdag Landdagbeweging De Landdagbeweging, die zich ontwikkelde vanaf de vroege jaren 1860, vormde tot aan de Eerste Wereldoorlog de aanzet tot een reeks al dan niet succesvolle initiatieven tot samenwerking va... Lees meer (1938) in Gent was van zijn hand. De figuur van Tijl Uilenspiegel Tijl Uilenspiegel Tijl Uilenspiegel is een personage uit een laatmiddeleeuws Duits volksboek, dat van de 19de eeuw tot diep in de 20ste eeuw door uiteenlopende politieke bewegingen in België en Vlaanderen ... Lees meer kreeg vaak een hoofdrol in de prenten van Panis, soms verbeeld als onverschrokken heroïsch personage, dan weer als guitig lachende schalk die op komische wijze afrekende met het ‘oude regime’ en de drie ‘kleurpartijen’.

Op 30 april 1940 trad Panis in het huwelijk met Maria Schietaert, die als secretaresse eveneens werkzaam was voor Volk en Staat. Het echtpaar kreeg twee kinderen.

Tweede Wereldoorlog

Na de start van de Duitse bezetting hernam Panis zijn werkzaamheden voor het VNV en eind 1941 werd hij vast aangesteld als grafisch opzichter en tekenaar bij NV De Schelde. Zijn tekenwerk verscheen behalve in Volk en Staat ook in De Nationaal-Socialist De Nationaal-Socialist De Nationaal-Socialist (1941-1944) was het weekblad van de collaborerende Eenheidsbeweging-VNV. Lees meer , De Jonge Nationaal-Socialist De Jonge Nationaal-Socialist (Jonas) De Jonge Nationaal-Socialist was een halfmaandelijkse periodiek van de Nationaal-Socialistische Jeugd Vlaanderen (NSJV) die verscheen van 1941 tot 1943. Het blad werd vaak afgekort tot Jo... Lees meer , De Blauwvoet De Blauwvoet (1944) De Blauwvoet (1944) was het tijdschrift van de Dietsche Blauwvoetvendels en Meisjesscharen, de jeugdbeweging van het collaborerende Vlaamsch Nationaal Verbond. Lees meer , Volk en Kultuur Volk en Kultuur Volk en Kultuur (1941-1944) was het orgaan van de werkgemeenschap Volk en Kunst, dat behalve door de romantisch-flamingantische traditie ook door het Nieuwe Orde-denken en de collaborati... Lees meer en De Arbeidskameraad. Panis volgde in zijn tekenwerk de VNV- collaboratiepolitiek Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer in al haar aspecten: de Belgische regering in Londen werd bespot, de geallieerden belachelijk gemaakt en de strijd aan het Oostfront Oostfronters Het begrip oostfronters duidt in de context van de geschiedenis van de Vlaamse beweging op Vlamingen die als vrijwilliger aan de zijde van Duitsland vochten tegen het Sovjetrussische Rod... Lees meer gepromoot. Ook antisemitisme Antisemitisme Lees meer dook meermaals op in zijn prenten.

In oktober 1942 staakte Panis het tekenen van spotprenten en militaire propaganda, naar eigen zeggen uit toenemende onvrede met de Duitse bezettingspolitiek. Zijn populaire gagstrip ‘Klopstok’ bleef wel tot het einde van de bezetting in Volk en Staat verschijnen. Daarnaast bleef hij illustraties leveren voor boeken en allerhande propagandabrochures, zo onder meer De jeugd van Tijl Uilenspiegel (1942) van Raf Verhulst Verhulst, Raf Raf Verhulst (1866-1941) was een Vlaamsgezinde schrijver, journalist en docent, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een prominente rol opeiste in het activisme. Lees meer , De Rijksgedachte (1942) van Jan Brans Brans, Jan Jan Brans (1908-1986) was een Vlaams-nationalistische journalist en publicist, die tijdens de oorlog collaboreerde als hoofdredacteur van Volk en Staat. Decennia later lag hij mee aan de ... Lees meer , Waarden voor een nieuwen tijd (1943) van Piet Vermeir Vermeir, Piet Piet Vermeir (1911-1995) was kaderlid van het Vaamsch Nationaal Verbond. Na de oorlog was hij actief in Broederband. Lees meer en Bormsgalerij (1943) van Isidoor van Beugem Verdoodt, Isidoor Isidoor Verdoodt (1889-1943) was een Vlaamse dichter en leraar die tijdens de Eerste Wereldoorlog de keuze maakte voor het activisme. Lees meer .

Na de bevrijding week het gezin Panis voor enige tijd uit naar Leopoldsburg in Limburg Limburg Lees meer . In mei 1945 werd Panis daar voor het eerst ondervraagd door de politie en op 9 oktober werd hij uiteindelijk gearresteerd en naar het hechtingskamp van Hemiksem overgebracht. Panis werd in 1946 wegens politieke collaboratie tot twee jaar opsluiting veroordeeld, een straf die hij wegens ernstige gezondheidsproblemen grotendeels thuis uitzat. Een levenslang publicatieverbod werd in 1948 herzien en teruggebracht tot 10 jaar.

Naoorlogs werk

In de loop van de jaren 1950 werkte Panis als illustrator mee aan de weekbladen Humoradio, Libelle en Kuifje/Tintin. Voor uitgeverij Dupuis ontwierp hij tientallen omslagen van romans. In 1959 en 1960 verschenen onder het pseudoniem Sinap twee stripverhalen van De avonturen van professor Kwit, gebaseerd op het gelijknamige jeugdprogramma van de toenmalige BRT (zie Televisie Televisie Als geen ander massamedium heeft de televisie bijgedragen aan de vorming van de Vlaamse ‘verbeelde gemeenschap’. Terwijl de staatshervormingen zich voltrokken, werd de Vlaamse natie dagel... Lees meer ). De stripreeks werd echter geen succes. Wel succesvol was de samenwerking met uitgeverij De Sikkel De Sikkel De Sikkel was een uitgeverij die in 1919 werd opgericht door de activistische letterkundige Eugène de Bock. Vanaf 1954 ging de uitgeverij zich hoofdzakelijk toeleggen op schoolboeken en i... Lees meer . Tussen 1955 en 1973 illustreerde hij de bekende schoolboekenreeks Historische Verhalen.

Panis hield zich na de oorlog doorgaans ver van politiek. Eerder uitzonderlijk leverde hij nog tekenwerk voor enkele Vlaams-nationalistische initiatieven zoals dansclub De Pallieters, het Vlaams Nationaal Jeugdverbond Vlaams Nationaal Jeugdverbond (VNJ) Het Vlaams Nationaal Jeugdverbond is een Vlaams-nationalistische jeugdbeweging, die in 1960 werd opgericht door Jaak van Haerenborgh. Ze werd al snel de leidende en na verloop van tijd de... Lees meer (VNJ) of de Vlaamse Volksbeweging Vlaamse Volksbeweging (VVB) De Vlaamse Volksbeweging (VVB) was een Vlaams-nationalistische drukkingsgroep, die werd opgericht in 1956 en tot het begin van de jaren 1970 een breder publiek mobiliseerde voor Vlaamsge... Lees meer (VVB).