Philips, Gerard
Gerard Philips (1899-1972) was een priester, lesgever en senator voor de CVP. Hij was onder meer actief bij het tot stand brengen van een nieuwe kerkelijk erkende katholieke Vlaamse studentenbeweging en behoorde tot de eerste generatie van Vlaamse theologen voor wie het gebruik van het Nederlands vanzelfsprekend was.
Louis Vos (2023), Louis Vos (1998). Philips, Gerard. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2023. https://devb.be/id/per-009816.
Gerard Philips promoveerde na lagere en middelbare studies te Sint-Truiden aan de Gregoriaanse universiteit te Rome tot doctor en magister in de godgeleerdheid. Philips werd er tevens tot priester gewijd. Hij doceerde achtereenvolgens filosofie aan het Klein Seminarie van Sint-Truiden
Klein Seminarie van Sint-Truiden Lees meer (1925-1927) en theologie (dogmatiek) aan het Grootseminarie van Luik (1927-1944). Hij droeg zo bij aan de vorming van honderden Limburgse en Luikse priesters. In 1937 werd hij benoemd tot kanunnik van de kathedraal van Luik. In 1942 werd hij lector en in 1944 gewoon hoogleraar (tot zijn emeritaat in 1969) in de dogmatiek aan de theologische faculteit van de Katholieke Universiteit Leuven. Hij kreeg in 1955 de titel van huisprelaat van de paus. Van 1953 tot 1968 was Philips gecoöpteerd lid van de Senaat voor de Christelijke Volkspartij. In theologische kringen kreeg hij een brede internationale bekendheid door zijn belangrijk werk tijdens het tweede Vaticaans concilie.
Als scholier en seminarist was Philips voor en tijdens de Eerste Wereldoorlog lid en bestuurslid van de katholieke Vlaamse studentenbond Eerewacht van het Heilig Hart in Sint-Truiden. Na zijn terugkeer uit Rome werd hij gouwproost van de in 1925 opnieuw zelfstandig geworden bisschoppelijke Limburgsche Katholieke Vlaamsche Studentenbond Limburgsche Katholieke Vlaamsche Studentenbond (LKVS) De Limburgsche Katholieke Vlaamse Studentenbond was de koepel van de Katholieke Vlaamsche Studentenbonden in Limburg, en was in 1895 opgericht op initiatief van de Luikse seminaristen. Ze... Lees meer (LKVS). Hij hielp de LKVS aansluiten bij het in 1928 opgerichte Jeugdverbond voor Katholieke Actie Jeugdverbond voor Katholieke Actie (JVKA) Het Jeugdverbond voor Katholieke Actie (JVKA) was een koepelstructuur van de Vlaamse katholieke jeugdbewegingen voor jongens, die in 1928 werd opgericht door de bisschoppen in het kader v... Lees meer (JVKA), zonder intussen de oude traditie van de cultuurflamingantische studentenbeweging te verwaarlozen. In de beginjaren 1930 werkte Philips mee aan initiatieven van de Leuvense preses van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) Lees meer , Piet Meuwissen Meuwissen, Piet Piet Meuwissen (1909-1968) hervormde in 1932-34 als preses het Leuvense KVHV, steunde het AKVS bij de bouw van het Studentenhuis in Nijlen en streefde naar een verzoening tussen de Vlaams... Lees meer om een nieuwe kerkelijk erkende katholieke Vlaamse studentenbeweging tot stand te brengen. In 1931 organiseerde hij samen met de West-Vlaamse KSA
Katholieke StudentenActie (KSA) De Katholieke Studentenactie (KSA) was een (jeugd)beweging rond Katholieke Actie. Ze was gericht op scholieren en beschouwde zichzelf als een erfgenaam van de Katholieke Vlaamse Studenten... Lees meer -proost Karel Dubois
Dubois, Karel (1895-1956) Karel Dubois (1895-1956) werd in 1928 de proost-stichter van de Katholieke Studentenactie in het bisdom Brugge, dat hij in gehoorzaamheid aan zijn bisschop Lamiroy en met diens mandaat wi... Lees meer de Romebedevaart waaraan heel wat Limburgse en West-Vlaamse KSA-ers deelnamen, en die door de reprimande van de paus beroering verwekte in Vlaanderen. In 1934 werd in de LKVS tijdelijk een aparte gouwleiding voor de katholieke en de Vlaamse actie geïnstalleerd, die een specifiek beleid op het eigen terrein moesten uitwerken, al bleef op plaatselijk niveau maar één studentenbond bestaan met enerzijds Vlaamse en anderzijds katholieke Actiewerking. Zijn brochure Opvoeding tot kerkelijke tucht uit 1937 lokte in kringen van het Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond
Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond (AKVS) Het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond (1903-1935) was de organisatorische vormgeving van de katholieke Vlaamse studentenbeweging: een jeugdbeweging met plaatselijke bonden van ka... Lees meer de tegenbrochure Kerkelijke tucht of politieke klucht? uit.
Eenmaal professor in Leuven bleef Philips met zijn collega Albert Dondeyne Dondeyne, Albert Albert Dondeyne (1901-1985) was hoogleraar filosofie aan de KU Leuven en de mentor van Universitas. Hij was tegenstander van de splitsing van de Leuvense universiteit. Lees meer en het Leuvense Hoogstudentenverbond voor Katholieke Actie Hoogstudentenverbond voor Katholieke Actie (HVKA) Het Hoogstudentenverbond voor Katholieke Actie (HVKA) (1933 - circa 1965) was een studentenvereniging voor universitaire Katholieke Actie (KA) met als tijdschrift Universitas. Lees meer werken aan een nieuw minder klerikaal concept van Katholieke Actie met meer ruimte voor de leken. Die opvattingen verspreidde hij ook in zijn functie van algemeen proost van het JVKA (sinds 1952) dat in de eerste helft van de jaren 1950 betrokken was bij de moeilijkheden rond de IJzerbedevaart
IJzerbedevaarten De IJzerbedevaart is een jaarlijkse herdenking van de Vlaamse gesneuvelden tijdens de Eerste Wereldoorlog, die ontstond omstreeks 1920. Dit voor de Vlaamse beweging erg symbolische gebeur... Lees meer en het Algemeen Nederlands Zangverbond
Algemeen Nederlands Zangverbond (ANZ) Het huidige Algemeen Nederlands Zangverbond werd in 1933 opgericht onder de naam Vlaamsch Nationale Zangfeesten, als organiserend actiecomité achter het Vlaams Nationaal Zangfeest, dat in... Lees meer (met de Dag van het Vlaamse Lied). Hij had een belangrijk aandeel in de voorbereiding van twee wereldcongressen over het lekenapostolaat in Rome in 1951 en 1957, en een analoog congres in Leuven in 1956. Vanaf 1963 werd Philips betrokken bij het tweede Vaticaans concilie (1962-1965) en speelde hij als theoloog een vooraanstaande rol in de redactie van de concilieteksten Lumen gentium, Dei verbum en Gaudium et spes. Hoewel Philips zeer eloquent was zowel in het Frans als in het Latijn, behoorde hij tot de eerste generatie van Vlaamse theologen voor wie het gebruik van het Nederlands vanzelfsprekend was. Hij spande zich ook in om zijn theologische inzichten voor een breed Vlaams publiek beschikbaar maken. Die houding kwam o.m. voort uit zijn cultuurflamingantische achtergrond.
Archief
– KADOC-KULeuven: Archief Gerard Philips [BE/942855/503]
Werken
– Opvoeding tot kerkelijke tucht, 1937.
– Katholieke aktie, Vlaamse beweging en politiek, 1949.
– De leek in de Kerk, 1952.
– De katholieke studentenactie voor en na de tweede wereldoorlog. Historiek van de katholieke Vlaamse studentenbeweging, 1957.
– Naar een volwassen christendom, 1960.
– Maakt het christendom zich waar?, 1971.
Literatuur
– Erewacht van het H. Hart. Studentenbond van Sint-Truiden 1899-1949, 1949.
– A. Descamps, In memoriam Monseigneur G. Philips, in: Revue Théologique de Louvain, 1972, pp. 378-381.
– L. Vos, Bloei en ondergang van het AKVS, 2 dln., 1982.
– E. M. de Smet, Vlaanderen voor Christus! Ontstaan en ondergang van het Jeugdverbond voor Katholieke Actie, KU Leuven, Geschiedenis, ongepubliceerde licentiaatsverhandeling, 1989.
– J. Grootaers, Gérard Philips et la force dans la faiblesse, in: J. Grootaers, Actes et acteurs à Vatican II, 1998, pp. 382-419.
– J. Grootaers, Diversités des tendances à l’intérieur de la majorité conciliaire, in: D. Donelly, J. Famerée, M. Lamberigts, K. Schelkens, The Belgian contribution to the second Vatican Council, 2008, pp. 529-562.
Louis Vos (2023), Louis Vos (1998). Philips, Gerard. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2023. https://devb.be/id/per-009816.