Poelhekke, Martinus

Martinus Poelhekke was de zoon van een vroeg overleden ambtenaar bij het stadsbestuur van Deventer. Hij behaalde het diploma van onderwijzer en werkte in achtereenvolgens Diepenveen, Deventer en Amsterdam. Nadat hij via avondonderwijs de lesbevoegdheid Nederlands voor het middelbaar onderwijs had verworven, was hij vanaf 1895 leraar aan de gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) in Nijmegen en vanaf 1901 directeur.

Poelhekke toonde zich vanaf de late 19de eeuw bijzonder actief als publicist over literatuur Literatuur De literatuur heeft een cruciale rol gespeeld in het ontstaan van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en ook in de daaropvolgende fasen van de Vlaamse natiewording zijn schrijvers vaak richting... Lees meer , (beeldende) kunst Beeldende kunst De beeldende kunsten en de Vlaamse beweging onderhielden van 1830 tot vandaag een complexe en gelaagde relatie, die pendelde tussen gematigde sympathie, radicaal engagement en kritische a... Lees meer en cultuur en zette zich sterk in voor de (intellectuele) emancipatie van het katholieke volksdeel in het destijds door protestanten en liberalen gedomineerde Nederland. Zijn redevoering ‘Het tekort der katholieken in de wetenschap’ uit 1899, die een jaar later als brochure werd uitgebracht, leverde hem bekendheid op, maar ook kritiek, omdat hij de achterstand van de katholieken op intellectueel gebied in belangrijke mate aan henzelf toeschreef.

Poelhekke – veeleer een vulgarisator dan een origineel auteur – publiceerde talrijke studies over literatuurwetenschap en -didactiek, waarbij hij sterk werd geïnspireerd door de vernieuwende esthetische opvattingen van de Tachtigers. ‘Kunst is het maken van mooie dingen’, zo luidde de openingszin van zijn schoolhandboek voor Nederlandse literatuur Woordkunst uit 1909, dat talloze herdrukken beleefde en waarin ook de Vlaamse letterkunde heel wat aandacht kreeg.

Als sympathisant van de Vlaamse beweging, waarin hij overeenkomsten zag met het katholieke emancipatiestreven in Nederland, propageerde hij de Vlaamse literatuur in Nederland. Zo introduceerde hij Hugo Verriest in Nederland, onderhield hij contacten met diverse katholieke flaminganten en trad hij in Vlaanderen herhaaldelijk op als spreker en lesgever.

In Poelhekkes verzamelbundel Kultuur en Leven (1924), die werd gepubliceerd nadat hij in 1923 met pensioen was gegaan, werden twee bijdragen opgenomen in verband met de Vlaamse beweging, waarvan de titels op zich betekenisvol zijn: in ‘De zekerheid der zegepraal in Vlaanderen’ (1921) stelde hij ‘dat Vlaanderen cultureel in veel opzichten eng met Nederland verbonden was’ en in ‘De nood van onze stamverwanten’ (1923) schreef hij dat het pas uitgegeven boek Voor mijn volk in Nood van Frans Daels Daels, Frans Frans Daels (1882-1974) vormde de spil van de Vlaamsgezinde organisaties aan het IJzerfront en groeide in het interbellum als voorzitter van het IJzerbedevaartcomité en voorvechter van N... Lees meer ‘ook door Noord-Nederland moet verslonden worden’.