Scheps, Johannes H.

Na de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer was Johannes Scheps werkzaam als protestants zendeling (de facto straatprediker), aanvankelijk in Nederland en van 1923 tot 1928 in Vlaanderen (Brugge, Lebbeke en Denderleeuw) en in Brussel. Hij sympathiseerde een tijdlang met de Frontpartij Het Vlaamsche Front (Frontpartij) Het Vlaamsche Front was een Vlaams-nationalistische partij, die werd opgericht in 1919 en ook bekend stond onder de couranter gebruikte officieuze benaming Frontpartij. Gesticht als een ... Lees meer . In 1924 richtte Scheps mee de interkerkelijke vereniging Protestants Vlaanderen op.

Als religieus socialist, evangelisch christen en lid van de Nederlandse Christelijk-Sociale Partij (CSP) hield hij in die periode in België ook voordrachten voor afdelingen van de Belgische Werkliedenpartij Belgische Werkliedenpartij (BWP) Lees meer (BWP). Via contacten met de Vlaamse beweging kwam Scheps tot het inzicht dat ‘het nationalisme een niet te verwaarlozen kracht was’ en ‘hechtte hij grote waarde aan nationale identiteit’, aldus zijn biograaf Rob Hartmans, wat toen in socialistische kringen ongebruikelijk was. Een ander inspireerde Scheps tot drie brochures: Nationalisme en arbeidersbelangen (1926), Wat Rooms Vlaanderen ons te zeggen heeft (1926) en De belangen van het proletariaat en het nationaal gevoelen (1928). Zijn in een dialectisch 'Vlaams' geschreven bundel Vlaamsche Flitsen (1938) getuigt van een sterk inleven in de Vlaamse toestanden.

In 1928 stapte Scheps over van de gereformeerde naar de hervormde kerk en verhuisde hij weer naar Nederland. In 1931 trad hij toe tot Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP), waarmee hij al geruime tijd sympathiseerde. Hij bleef werken als evangelist-zendeling en woonde achtereenvolgens in Zandvoort, Rotterdam en Den Dolder, een dorp dat deel uitmaakt(e) van de gemeente Zeist. In die plaats werd hij in 1935 verkozen tot gemeenteraadslid voor de SDAP en later voor de Partij van de Arbeid (PVDA), een functie die hij behield tot 1970. Van 1945 tot 1946 en van 1966 tot 1970 was hij er ook wethouder (schepen).

Tijdens de Tweede Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer ageerde Scheps in woord en geschrift herhaaldelijk scherp tegen de door de Duitse bezetting opgelegde Nieuwe Orde, zowel publiekelijk als clandestien. Begin 1944 werd hij opgepakt en opgesloten in Kamp Amersfoort.

In 1946 werd Scheps verkozen tot lid van de Tweede Kamer voor de PVDA, de in dat jaar opgerichte opvolger van de SDAP, een mandaat dat hij behield tot 1967. Als parlementariër pleitte hij voor een ‘Europa der volkeren’ en kwam op voor de rechten van het Fries.

In 1995 werd in Zeist, waar hij tot op hoge leeftijd fungeerde als ambtenaar van de burgerlijke stand, het Johannes Schepsplantsoen naar hem genoemd. Datzelfde jaar werd de inmiddels opgeheven J. H Schepsprijs ingesteld, die de studie van en de belangstelling voor de gevaren van de dictatuur in het algemeen en tijdens de Tweede Wereldoorlog in het bijzonder wilde stimuleren door middelbare scholieren daarover een werkstuk te laten maken.