Top, Stefaan

Afkomst en opleiding

Top groeide op in een Vlaamsgezind milieu: zijn vader Eugeen Top leidde de drukkerij nv Vonksteen in Langemark, bekend om haar publicaties van radicale Vlaamsgezinde auteurs zoals Ferdinand Vercnocke Vercnocke, Ferdinand Ferdinand Vercnocke (1906-1989) was een West-Vlaamse dichter van romantisch nationalistische poëzie, die zich in de jaren 1930 met het fascistisch geïnspireerde VNV affilieerde en tijdens... Lees meer . Vader Top onderhield contacten met Cyriel Verschaeve Verschaeve, Cyriel Cyriel Verschaeve (1874-1949) was een West-Vlaamse priester, literair auteur, kunstbeschouwer en publicist, die bekend werd als icoon van de Frontbeweging en het opkomende Vlaams-national... Lees meer en was in de Tweede Wereldoorlog oorlogsburgemeester Oorlogsburgemeesters De term ‘oorlogsburgemeesters’ verwijst naar de collaborerende burgemeesters die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden benoemd en de hoeksteen vormden van de machtsgreep van het Vlaamsch ... Lees meer , waarvoor hij een gevangenisstraf uitzat. Na de Latijn-Griekse humaniora aan het Vincentiuscollege in Ieper (1954-1960) studeerde Stefaan Top Germaanse filologie aan de KU Leuven (1960-1964). In 1974 promoveerde hij tot doctor in de wijsbegeerte en letteren met een studie over de bende van Bakelandt.

Academische en didactische loopbaan

Top begon zijn loopbaan als leraar Germaanse talen in Ieper (1964-1967), werd ruilbeursstudent in Bonn (1967-1968) en werkte vervolgens als NFWO-onderzoeker (1968-1969) en assistent aan de KU Leuven (1969-1975). Via diverse onderwijsopdrachten bekleedde hij achtereenvolgens de positie van werkleider en hoofddocent (1979-2002), hoogleraar (2002-2006) en bijzonder gasthoogleraar (2006-2011). Zijn emeritaat in 2006 viel samen met de afschaffing van de discipline Volkskunde aan de KU Leuven, tegen de tijdsgeest in en waartegen Top  protesteerde door te wijzen op het academisch en maatschappelijk belang van het vak. Tot 2011 nam hij een gasthoogleraarschap op.

Onderzoek en verzamelingen

Stefaan Top legde zich toe op volksliederen, volksverhalen, sagen, zeden en gebruiken, volksgeneeskunde en feestcultuur, maar ook op de geschiedenis en de theorie van de volkskunde Volkscultuur Lees meer . Samen met K.C. Peeters bouwde hij aan een verzameling van meer dan 50.000 Vlaamse volksverhalen. Daarnaast begeleidde hij meer dan 350 licentiaatsverhandelingen en drie doctoraten over volkskundige thema's. Zijn invloed op het onderzoek naar Vlaamse sagen is nauwelijks te overschatten. De sagen werden gecatalogeerd, geanalyseerd en gepubliceerd (www.volksverhalenbank.be), zowel digitaal als in boekvorm.

Organisatorische en institutionele impact

Top was een spilfiguur in talloze volkskundige instellingen. Hij was lid en later voorzitter van de Koninklijke Belgische Commissie voor Volkskunde en haar opvolgers Vlaams Centrum voor Volkscultuur (VCV) en FARO - Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed. Voorts lag hij aan de basis van de Leuvense Vereniging voor Volkskunde en was hij uitgever van Ethnologia Flandrica, voorzitter van de Werkgroep Volkscultuur van het Algemeen Nederlands Congres (1991-2006) en eerste voorzitter van de Federatie voor Volkskunde in Vlaanderen (FVV), later LECA dat opging in Histories. Top was, ten slotte, redactielid (1972-2020) en hoofdredacteur (1976-2020) van Volkskunde.

Naast zijn academische werk organiseerde Top tentoonstellingen, werkte hij mee aan educatieve films en radio- en televisieprogramma’s. Hij leverde bijdragen aan binnen- en buitenlandse vakpublicaties en was actief in de advisering rond volkscultuur in Nederland, Duitsland en Finland. Hij werd nationaal en internationaal meermaals gelauwerd.