Ursi, Pieter
Pieter Ursi (1877-1937) was tijdens de Eerste Wereldoorlog de drijvende kracht van het socialistisch activisme in Leuven en omgeving.
Nico Van Campenhout (2026), Luc Vandeweyer (1998). Ursi, Pieter. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2026. https://devb.be/id/per-011948.
Pieter Ursi werkte als zelfstandig fabrikant van en handelaar in schoenen. Tegelijk engageerde hij zich in Leuven en omgeving in de socialistische beweging. Toen de Belgische Werkliedenpartij Belgische Werkliedenpartij (BWP) Lees meer (BWP) in 1911 de Centrale voor Arbeidersopvoeding
Centrale voor Arbeidersopvoeding (CAO) De Centrale voor Arbeidersopvoeding van de Belgische socialistische partij bood vanaf 1911 aan laag- en middengeschoolde arbeiders algemene vorming in de volkstaal en rolde inzake cultuur... Lees meer oprichtte, werd hij aangesteld tot voorzitter van de Leuvense afdeling van dit vormingsinstituut. Voordien was hij een van de initiatiefnemers geweest van een kortstondig experiment met een landbouwcommune in Rotselaar.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog
Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer werd Ursi in 1916 door het Leuvense stadsbestuur aangesteld als verantwoordelijke voor de hulporganisatie Het Hollands Brood. Op beschuldiging van financiële malversaties werd hij een jaar later ontslagen. Zelf beweerde Ursi dat zijn Vlaamsgezinde en inmiddels activistische
Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer overtuiging de ware reden was voor zijn gedwongen vertrek.
In 1917 werd Ursi lid van de Raad van Vlaanderen
Raad van Vlaanderen (1917-1918) De Raad van Vlaanderen (1917-1918) was een activistisch marionettenparlement tijdens de Eerste Wereldoorlog, dat onderdeel was van de Duitse plannen om in Vlaanderen een blijvende invloed... Lees meer en voorzitter van de activistische Onzijdige Vlaamsche Gouwbond van Leuven. Ursi’s uitgesproken vrijzinnigheid leidde tot strubbelingen met katholieke activisten, die als reactie een eigen activistische organisatie oprichtten. Ondertussen slaagde Ursi erin om het grootste deel van de subsidiestroom van de Raad van Vlaanderen voor Leuven en omgeving af te leiden naar zijn netwerk. Hij zette bovendien een knokploeg op die politieke tegenstanders met geweld intimideerde en een geheime groep die personen bespioneerde die zich verzetten tegen hem en de door hem geleide organisaties. Verder richtte Ursi mee het activistische weekblad Uilenspiegel van Leuven op, waarvan het eerste nummer uitkwam op 4 februari 1917.
Tegelijk steunde hij de pogingen van de Vlaamsgezinde maar niet activistische socialist Camille Huysmans
Huysmans, Camille Camille Huysmans (1871-1968) was een Vlaamsgezinde socialistische politicus, die van 1933 tot 1940 burgemeester van Antwerpen was, tweemaal een ministerpositie bekleedde en een jaar lang ... Lees meer om in Stockholm een internationale vredesconferentie te organiseren. Aangezien de BWP deel uitmaakte van de Belgische regering in ballingschap en het officiële oorlogsbeleid steunde, belandde Ursi - in combinatie met zijn keuze voor het activisme - daardoor in een open conflict met de partij.
Om aan gerechtelijke bestraffing vanwege activisme te ontkomen, week Ursi eind 1918 samen met zijn medestander Leo Magits
Magits, Leo Leo Magits (1899-1990) was tijdens de Eerste Wereldoorlog betrokken bij het activisme. Later was hij secretaris van de Centrale Volksopvoeding voor Vlaanderen en directeur van de Arbeider... Lees meer uit naar Berlijn. Zij waren er ooggetuige van de in bloed gesmoorde communistische Spartacusopstand. Via Bad Salzuflen vluchtte Ursi in 1919 naar Amsterdam. In de Nederlandse hoofdstad trad hij toe tot de Socialistische Arbeiderspartij (SDAP) en was hij in de jaren 1920 medestichter van de Vlaamsch-Hollandsche Vereeniging Guido Gezelle, de Nederlandsche Unie
Nederlandsche Unie De Nederlandsche Unie was een Groot-Nederlandse organisatie uit het interbellum. Lees meer , het Algemeen Nederlandsch Arbeidersverbond
Algemeen Nederlandsch Arbeidersverbond (ANAV) Het Algemeen Nederlandsch Arbeidersverbond (ANAV) was een socialistische Groot-Nederlandse organisatie, die werd opgericht in 1928 en tot de opheffing van de vereniging het blad Schakels ... Lees meer en het met laatstgenoemde organisatie verbonden socialistische en Groot-Nederlandse
Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer maandblad Schakels
Schakels Schakels (1929-1935) was het ledenblad van het Algemeen Nederlands Arbeidersverbond, dat zowel in Vlaanderen als in Nederland verscheen. Het probeerde Groot-Neerlandisme te verbind... Lees meer .
Na zijn terugkeer naar België in 1935 was Ursi niet meer politiek actief.
Archief
– Amsab-ISG: Archief van Pieter Ursi [359]
Literatuur
— A.L. Faingnaert, Verraad of zelfverdediging?, 1933.
— M. Derez, Schakels. Socialistisch maandschrift voor Noord- en Zuid-Nederland, 1929-1935, licentieverhandeling KU Leuven, 1981.
— P. Staes, Het socialisme in Leuven tijdens de Eerste Wereldoorlog, licentieverhandeling KU Leuven, 1982.
— P. Staes e.a., De socialisten: honderd jaar socialistische beweging in het arrondissement Leuven, 1986.
— L. Magits, Socialistische getuigenissen, 1986.
— W. Dolderer, Activistische ballingen in Duitsland na de Eerste Wereldoorlog: deel 1, in: Wetenschappelijke tijdingen op het gebied van de geschiedenis van de Vlaamse beweging, 2000, nr. 2, pp. 67-98.
— R. de Coninck, ‘Het archief van Pieter Ursi’, in: Brood & Rozen, 2006, nr. 2, pp. 82-83.
— R. de Coninck, ‘Het archief van Leo Magits’, in: Brood & Rozen, 2006, nr. 3, pp. 74-81.
— J. Brepoels, Wij zijn de bouwers van een komende aarde. 125 jaar socialisme in Leuven, 2015.
— J. Brepoels, Leuven. Een politieke en sociale geschiedenis. Deel 2: 1914-2018, 2023.
Nico Van Campenhout (2026), Luc Vandeweyer (1998). Ursi, Pieter. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2026. https://devb.be/id/per-011948.