Van der Ven, Jan

Jan van der Ven werkte een tijdlang als beambte bij de Antwerpse Berg van Barmhartigheid, waar aan een lage rente leningen konden worden aangegaan in ruil voor het in pand geven van waardevolle voorwerpen. Deze kredietinstelling ressorteerde onder het Bureel van Weldadigheid, de stedelijke sociale dienst waarvan zijn vader, de liberale flamingant Flor van der Ven Van der Ven, Flor Lees meer , secretaris was. Daarna werkte hij lange tijd voor internationale petroleummaatschappijen, onder andere in Canada. Kort na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog reisde Van der Ven om voorlopig nog onopgehelderde redenen via Groot-Brittannië naar China, vanwaar hij eind 1915-begin 1916 terugkeerde via Rusland, Zweden en Nederland.

Activisme en bestraffing

Net als zijn vader koos hij voor het activisme Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer , ‘volgend den weg die zijn geweten hem wees’, zoals hij het later apologetisch verwoordde. Toen het ministerie van Arbeid en Nijverheid in 1917 werd gesplitst, ging hij er aan de slag als ambtenaar. Tegelijk was hij betrokken bij het eveneens in Brussel gevestigde Centraal Vlaamsch Propagandabureau Centraal Vlaamsch Propagandabureau Het in Brussel gevestigde Centraal Vlaamsch Propagandabureau was tijdens de Eerste Wereldoorlog het centrum en het secretariaat van de activistische propaganda vanwege de Raad van Vlaande... Lees meer . In 1917 publiceerde Van der Ven onder het pseudoniem Witte van de Ven de brochure Het huidige standpunt van het Vlaamsche volk in den wereldstrijd, waarin hij zijn keuze voor het activisme motiveerde.

Na de Wapenstilstand werd hij gevangengenomen en schreef hij in zijn cel een reeks schetsen, die hij in 1919 publiceerde onder het pseudoniem Noordling. In ’t Gevang. Muurkrabbels bevat anekdotes uit en reflecties over zijn gevangenistijd, gelardeerd met anti-Belgische terzijdes genre ‘de Belgische bazen der geldbaggersmachine’.

Nationalistische agitatie vanuit Nederland

Nadat hij nog datzelfde jaar was vrijgelaten, bekritiseerde Van der Ven in een anonieme brochure, Een Noodlottig Man een Onbekwaam Minister. Ons land een roofstaat, in felle bewoordingen de plannen van het Comité de Politique Nationale tot annexatie van Zeeuws-Vlaanderen, Nederlands Limburg, Eupen-Malmédy en Luxemburg. Zoals blijkt uit de titel viseerde hij in het bijzonder de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Paul Hymans Hymans, Paul Paul Hymans (1865-1941) was een Brusselse, Franstalige en liberale politicus. Tussen 1918 en 1935 was hij minister van Buitenlandse Zaken. Hij toonde nooit veel begrip of belangstelling v... Lees meer , een Franstalige Brusselse liberaal die de ambities van de ultra-patriottische annexionisten steunde en die hij daarom beschuldigde van ‘brutale trouweloosheid’. De drukker van de provocerend met Belgische vlaggetjes versierde brochure, E. de Mulder uit Borgerhout, werd gearresteerd.

Van der Ven was inmiddels naar Nederland gevlucht, waar hij in Rotterdam kortstondig werkte als meertalig correspondent bij een Amerikaanse importfirma. Wat later vestigde hij zich in het Noord-Brabantse dorp Huibergen, vlakbij de Belgische grens. Andermaal onder zijn schuilnaam Noordling bracht hij het politieke fantasieverhaal Duit voor Kermis (1922) uit. De Belgische koning ontvlucht het hof, zo luidt de plot, om te genieten van de vrijheid van het platteland, waar hij de Vlaamse ziel leert kennen, de Vlaamse massa organiseert en de eerste steen legt voor een Vlaamse universiteit. De Vlamingen, aldus de moraliserende boodschap, moeten zich ontwikkelen op eigen kracht en zich afkeren van het verderfelijke en door Franstaligen gedomineerde België.

Ondertussen was Van der Ven verhuisd  naar ‘Het Buitenland’, een gehucht van Bornem, waar hij vier jaar later overleed. Hoewel hij vrijzinnig was opgevoed, stond op zijn doodsprentje het AVV-VVK Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Kristus (AVV-VVK) Deze leuze werd in 1881 gelanceerd door Frans Drijvers in het scholierentijdschrift De Student. Ze verwoordde de dubbele motivatie van Vlaamsgezindheid en ultramontaanse geloofsijver die ... Lees meer -logo afgebeeld, kreeg hij de laatste sacramenten toegediend en werd hij in zijn woonplaats kerkelijk begraven. Bij de ter aardebestelling op de begraafplaats van Bornem verzorgde de vrijzinnige Antwerpse oud-activist Antoon Jacob Jacob, Antoon Antoon Jacob (1889-1947) was een atheneumleraar en later hoogleraar in Hamburg en Gent. Hij was actief bij activistische tijdschriften, nadien in de amnestiebeweging en later de culturele... Lees meer , die inmiddels was toegetreden tot de Frontpartij Het Vlaamsche Front (Frontpartij) Het Vlaamsche Front was een Vlaams-nationalistische partij, die werd opgericht in 1919 en ook bekend stond onder de couranter gebruikte officieuze benaming Frontpartij. Gesticht als een ... Lees meer , de lijkrede. Zowel de Antwerpse Vlaams-nationalistische bladen De Ploeg De Ploeg De Ploeg (1921-1925) was het weekblad van de Antwerpse afdeling van de Frontpartij, maar richtte zich tegelijk tot Vlaams-nationalisten en Groot-Nederlanders in heel Vlaanderen en Nederla... Lees meer en De Schelde De Schelde (1919-1936) Lees meer als de eveneens in de havenstad uitgegeven socialistische Volksgazet Volksgazet Volksgazet (1914-1978) was een Antwerps socialistisch dagblad, gesticht door Camille Huysmans en Willem Eekelers, dat regelmatig Vlaamsgezinde standpunten innam. Lees meer memoreerden zijn dood met een necrologie.