Vandenabeele, Werner

Werner Vandenabeele studeerde rechten aan de Leuvense en rechten en geschiedenis aan de Gentse universiteit en behaalde na een hobbelig parcours in beide studierichtingen het kandidaatsdiploma. Pas in 1967 zou hij via de Centrale Examencommissie licentiaat geschiedenis worden. Ondertussen was hij vanaf 1958 werkzaam in het rijksonderwijs te Lokeren. Aanvankelijk als studiemeester-opvoeder en later als leraar geschiedenis en maatschappijleer. De flamboyante Vandenabeele was er gedurende een kwarteeuw een inspirerende lesgever en mentor, die heel wat van zijn leerlingen ertoe bracht om eveneens geschiedenis te studeren.

De impact van de Tweede Wereldoorlog

Vandeabeeles Gentse studiejaren waren buiten de collegebanken bijzonder bedrijvig en intensief. Dat hij in 1946 medeoprichter was van de Oranjekring, een drukkingsgroep binnen het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) Lees meer (KVHV) die een radicaal en Groot-Nederlands Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer geïnspireerd Vlaams-nationalisme voorstond en zich kantte tegen de als anti-Vlaams gepercipieerde repressie Repressie Lees meer , was illustratief voor zijn toenmalige politieke positionering. Vandenabeeles vader was een Vlaamsgezinde oud-strijder uit de Eerste Wereldoorlog, die zich als huisarts vestigde in het Oost-Vlaamse dorpje Overmere en die van bij de stichting in 1933 tot 1942 lid was van het tijdens de Tweede Wereldoorlog collaborerende Vlaamsch Nationaal Verbond Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer (VNV). Bij de Bevrijding werd hij opgepakt en van september 1944 tot februari 1945 geïnterneerd in het hechteniskamp van Lokeren, vlakbij zijn woonplaats. Het Gebed voor het Vaderland, dat daar ontstond, werd door tekstschrijver Remi Piryns Piryns, Remi Jurist, boekhandelaar en ondernemer Remi Piryns (1920-2004) was als nationalistische jeugdleider betrokken bij zowel de jeugdcollaboratie als het interne, Diets geïnspireerde protest binn... Lees meer en componist Gaston Feremans Feremans, Gaston Gaston Feremans (1907-1964) was een Vlaamsgezinde componist en dirigent, die op tal van Vlaams-nationalistische bijeenkomsten optrad. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stapte hij in de ‘cult... Lees meer opgedragen aan Juul Vandenabeele, die er de kamparts bijstond. Het gevangenisverblijf van zijn vader, net als de naoorlog als geheel, tekende de jonge Vandenabeele , die ‘de rest van zijn leven’ zou ‘blijven worstelen met de collaboratie Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer en de repressie’, aldus zijn oud-leerling en historicus Rudi van Doorslaer. Een vaststelling die wordt bevestigd door Vandeanbeeles bibliografie als historicus.

Aan het einde van zijn universiteitsjaren liet Vandenabeele, oud-leerling van het Gentse Sint-Barbaracollege, het katholicisme achter zich en werd lid van de Gentse vrijzinnige en Vlaamsgezinde studentenvereniging ’t Zal Wel Gaan 't Zal Wel Gaan Taalminnend Studentengenootschap't Zal Wel Gaan is een Gentse Vlaamsgezinde en vrijzinnige studentenvereniging en de oudste nog bestaande studentenvereniging van Vlaanderen. Lees meer . Die stap vormde de opmaat tot zijn publieke optreden gedurende bijna een halve eeuw als uitgesproken linkse flamingant, want tegelijk nam hij afstand van het rechtse Vlaams-nationalisme uit zijn adolescentenjaren.

Een linkse flamingant in Lokeren

In Lokeren, waar hij inmiddels woonde, was Vandenabeele vanaf de late jaren 1950 actief in een aantal Vlaamsgezinde organisaties die een combinatie van Vlaamse en sociaal-politieke emancipatie voorstonden: de bijzonder actieve afdeling van het heel-Nederlandse Erasmusgenootschap, het gemengd liberaal-socialistische Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer (bijna uniek in Vlaanderen) en de uitermate pluralistische lokale tak van de Vlaamse Volksbeweging Vlaamse Volksbeweging (VVB) De Vlaamse Volksbeweging (VVB) was een Vlaams-nationalistische drukkingsgroep, die werd opgericht in 1956 en tot het begin van de jaren 1970 een breder publiek mobiliseerde voor Vlaamsge... Lees meer , waar hij ook een tijdlang lid was van het hoofdbestuur. Na een paar jaar lid te zijn geweest van de Belgische Socialistische Partij Belgische Socialistische Partij (BSP) Lees meer (BSP) en de mislukking van de Vlaamse Demokraten Vlaamse Demokraten (VD) De Vlaamse Demokraten was de naam van een groep rond Antoon Roosens, Staf Verrept en Roger Bourgeois. Ze kwamen uit de sociaal-flamingante, niet-partijpolitieke Vlaamse beweging en probee... Lees meer bij de wetgevende verkiezingen van 1965, trad Vandenabeele toe tot de Volksunie Volksunie (VU) Tussen 1954 en 2001 bepaalde de Volksunie (VU) als Vlaams-nationalistische partij mee de politieke evolutie in België, van unitaire staat tot federaal koninkrijk. Ze groeide uit tot de tw... Lees meer (VU). In 1966 werd hij zowel voorzitter van de Lokerse afdeling als lid van het nationale partijbestuur. Hij was toen ook veruit de meest bedrijvige medewerker van het weekblad De Vrije Stem. Berichtenblad van Lokeren en Omliggende, dat in de loop van de jaren 1960 evolueerde van Vlaamsgezind naar Vlaams-nationalistisch en dat – toen het eind 1967 ophield te bestaan – een soort van officieus partijblad van de Lokerse Volksunie was geworden.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1964 behaalde de Vlaams-nationalistische partij in Lokeren echter geen verkozene. Ook Vandeabeeles kandidatuur als eerste plaatsvervanger van lijsttrekker Maurits Coppieters op de VU-Kamerlijst in het arrondissement Sint-Niklaas bij de parlements- en provincieraadsverkiezingen van 1968 was geen succes. Omstreeks 1970 keerde hij de VU de rug toe. Hij verruilde de partijpolitiek voor de parapolitiek, een omgeving en een werkveld die beter aansloten bij het weinig gedisciplineerde karakter van deze anarchiserende humanist, die als veellezer een grote fan was van Louis Paul Boon. Dat gebeurde onder andere via het marxistische Masereelfonds Masereelfonds Het Masereelfonds (1971) werd gesticht door de Kommunistische Partij van België. Het ijverde voor een democratisch pluralistisch Vlaanderen. Lees meer en via uiteenlopende maatschappijkritische, Lokerse of ruimere tijdelijke samenwerkingsverbanden of verenigingen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1982 was Vandenabeele in zijn woonplaats nog wel zijdelings betrokken bij de plaatselijke lijst VELO, die onder meer werd gepatroneerd door de plaatselijke afdeling van de communistische partij. Net als bij de satirische stadskrant Den Aschranten Lokereir (1978-1986), waaruit deze plaatselijke partij was gegroeid.

De jaren 1990

Vlaamsgezind, maar met een ruime blik op de wereld bouwde Vandenabeele na zijn pensionering op 65-jarige leeftijd als toeristische gids en voorzitter van de stedelijke gidsenvereniging in Lokeren nog een verlengstuk aan zijn loopbaan als leraar en animator. Voor het overige besteedde hij veel tijd aan zijn levenslange intellectuele liefde, de geschiedenis. Zo werkte hij gedurende een aantal jaren twee dagen per week in het Documentatie- en Archiefcentrum van de Communistische Beweging (DACOB) in Brussel, waar hij vooral onderzoekers bijstond in de leeszaal en archiefoverdrachten begeleidde. Ondertussen was hij ook een zeer actieve historisch publicist geworden, zowel over de geschiedenis van het communisme in Vlaanderen en de Vlaamse beweging als over de Lokerse geschiedenis van de 20ste eeuw. In het midden van de jaren 1990 verhuisde Vandenabeele naar Gent, de stad van zijn jeugdjaren, waar hij ook overleed.