Verbelen, Robert

Biografie

Robert Jan Verbelen werd geboren in 1911, als zoon van een Belgischgezinde, Franstalige politiecommissaris. Desondanks ontwikkelde Verbelen een Vlaamsgezinde overtuiging, die naar eigen zeggen mede was geïnspireerd door zijn lectuur van auteurs als Felix Timmermans Timmermans, Felix Felix Timmermans (1886-1947) is de auteur van een omvangrijk en veelgelezen oeuvre. Tot zijn bekendste romans horen Pallieter (1916) en Boerenpsalm (1935). Tijdens de Eerste Wereldoorlog ... Lees meer , Albrecht Rodenbach Rodenbach, Albrecht Albrecht Rodenbach (1856-1880) was een West-Vlaams studentenleider en dichter, die een sleutelrol speelde in het ontstaan van de Blauwvoeterij en de katholieke Vlaamse studentenbeweging. ... Lees meer , Ernest Claes Claes, Ernest Ernest Claes (1885-1968) was een schrijver van volkse romans en verhalen en een leidend ambtenaar in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij vervolgd wege... Lees meer en Hendrik Conscience Conscience, Hendrik Hendrik Conscience (1812-1883) was de eerste auteur die het in België aandurfde een roman in het Nederlands te schrijven en te publiceren. Zijn oeuvre van zo’n 65 romans, dat ook een bred... Lees meer . In zijn jonge jaren engageerde hij zich in het Vlaamsgezinde verenigingsleven (toneelkring Trouw en Moed, stichter en voorzitter van de voetbalclub V.C. Flandria Herent, verscheidene functies in de Vlaamsche Voetbalbond Vlaamsche Voetbalbond (VVB) De Vlaamsche Voetbalbond (1930-1944) was een belangenvereniging van de voetbalsport in Vlaanderen. Ze werd opgericht als reactie tegen het taalbeleid van de Koninklijke Belgische Voetbalb... Lees meer ). Tevens was hij lid van het Vlaamsch Nationaal Verbond Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer (VNV).

In de context van de Tweede Wereldoorlog werd Verbelen kort na de oprichting van de Algemeene SS-Vlaanderen Algemeene-SS Vlaanderen (ASSV) De SS-Vlaanderen was een collaborerende militie tijdens de Tweede Wereldoorlog, die deel uitmaakte van de Duitse SS. Ze ijverde voor de aanhechting van Vlaanderen bij Duitsland. Lees meer in 1940 aangesteld als gewestleider in Leuven. Ook werd hij lid van de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) De Duitsch-Vlaamsche Arbeidersgemeenschap (DeVlag) (1935-1945) was vóór de Tweede Wereldoorlog een organisatie van Vlaamse en Duitse studenten. Tijdens de oorlog ontpopte de DeVlag zich ... Lees meer (DeVlag).

Verbelen werd in 1942 hoofd van een ‘vergeldingscommando’ binnen de DeVlag dat in mei 1944 zou uitgroeien tot het Veiligheidskorps. Met deze militie voerde hij tientallen aanslagen uit tegen het verzet Verzet Het georganiseerde verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Vlaamse provincies was doorgaans altijd Belgisch verzet: zowel op het vlak van de ideologische oriëntatie, de motieven en he... Lees meer , notabelen en Joden, waarbij verschillende mensen om het leven kwamen. Tot de meest beruchte acties behoren de aanslag op het politiecommissariaat in Vorst, de moord op Alexandre Galopin en de razzia’s in Lamain (bij Doornik) en Meensel-Kiezegem. Na de bevrijding van België en de vlucht van vele collaborateurs naar Duitsland in 1944, werd Verbelen ‘gevolmachtigde van de politie’ in de Vlaamsche Landsleiding Vlaamsche Landsleiding De Vlaamsche Landsleiding was een embryonale regering van gevluchte Vlaamse collaborateurs in Duitsland van september 1944 tot het voorjaar 1945. Lees meer .

Op 14 oktober 1947 werd Verbelen door de Krijgsraad van Brussel bij verstek ter dood veroordeeld vanwege zijn betrokkenheid bij 21 moorden, 48 moordpogingen, 26 verklikkingen, meerdere razzia’s, onwettige aanhoudingen en talrijke vernielingen.

In de woelige nadagen van de oorlog wist Verbelen uit de handen van het Belgsiche gerecht te blijven en dook hij onder in Oostenrijk. Onder een valse naam werkte hij er voor het Counter Intelligence Corps (CIC), de contra-spionagedienst van het Amerikaanse leger. Van medio 1946 tot 1955 verzamelde Verbelen informatie over troepen- en materiaalbewegingen van de Sovjets in en uit Hongarije en het toenmalige Tsjecho-Slowakije, over communistische groeperingen en over mogelijke Russische overlopers.

In 1958 trad Verbelen in dienst van de Oostenrijkse Staatsveiligheid, vermoedelijk om er te rapporteren over activiteiten binnen het rechts-extremistische milieu.

De bekende Joods-Oostenrijkse nazi-jager Simon Wiesenthal bracht begin jaren 1960 de ware identiteit van Verbelen aan het licht. Verbelen was een gezochte oorlogsmisdadiger, maar kon als Oostenrijks staatsburger niet uitgeleverd worden aan België. In 1965 werd hij bijgevolg in Wenen wegens oorlogsmisdaden berecht. De omstreden voormalige jezuïet Marcel Brauns Brauns, Marcel De jezuïet Marcel Brauns (1913-1995), vooral bekend als ‘pater Brauns’, was een dichter, schrijver, theoloog en hoogleraar Nederlandse letterkunde die er een radicaal Vlaams-nationalisti... Lees meer trad op als getuige à décharge. Verbelen werd vrijgesproken, hoofdzakelijk door een zwakke bewijsvoering van de aanklager en de Oostenrijkse context waarin het proces plaatsvond.

Van zijn vrijspraak tot aan zijn dood in 1990 als gevolg van een hersenberoerte was Verbelen professioneel actief als fictieschrijver, hoofdzakelijk van spionageromans. Daarnaast bleef hij actief op het Oostenrijkse, en bij uitbreiding Europese, extreemrechtse en neonazistische toneel, via spreekbeurten en geschriften.

Al die tijd bleef hij met zijn tweede vrouw en zoon in de Oostenrijkse hoofdstad wonen, waar hij ook begraven is.

Verbelen en de Vlaamse beweging

Verbelen hield tot aan zijn dood vol dat zijn collaboratie louter was ingegeven door de wens om de maatschappelijke onrechtvaardigheid in België jegens de Vlamingen ongedaan te maken. Verbelen schreef zich daarbij onomwonden in in het apologetische discours dat het collaborerende deel van de Vlaamse beweging na de oorlog aanwendde om de collaboratie te vergoelijken, door deze als een daad van Vlaams idealisme voor te stellen. Tijdens zijn gemediatiseerde proces zette Verbelen expliciet de (Belgische) geschiedenis (of althans zijn versie ervan) en het Vlaamse onafhankelijkheidsstreven in als argument in zijn verdediging. In zijn vrijspraak zag Verbelen een bevestiging van deze overtuiging. Ook nadien onderschreef hij een legitimerende en gemythologiseerde Vlaams-nationalistische visie op de geschiedenis, die hij mee in stand hield en vorm gaf via interviews, spreekbeurten en geschriften.

In België sloeg de vrijspraak van Verbelen in Oostenrijk in als een bom – in die mate dat het proces een katalysator was voor de oprichting van het Navorsings- en Studiecentrum voor de Geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog (NSGWOII) een aantal jaar later, de voorloper van het CegeSoma – Studiecentrum Oorlog en Maatschappij (zie Archieven Archieven en collecties van de Vlaamse beweging Lees meer ). In de pers, politiek en de publieke opinie deelde men over zowat alle ideologische opvattingen en strekkingen heen de opvatting dat de vrijspraak schandelijk was. Binnen Vlaams-nationalistische kringen heerste verdeeldheid hierover, wat moet begrepen worden in de context van het Vlaamse-nationalisme in de jaren 1960, toen de kloof tussen een radicaal-rechtse vleugel enerzijds en een centrum- en progressieve vleugel anderzijds zich steeds scherper aftekende. Radicaal-rechtse Rechts-radicalisme De rechts-radicale traditie begon toen het Vlaams-nationalisme in het interbellum koos voor Nieuwe Orde en collaboratie. Na de oorlog evolueerde radicaal-rechts in Vlaanderen van nostalgi... Lees meer groeperingen als de Vriendenkring Sneyssens Vriendenkring Sneyssens De Vriendenkring Sneyssens (1950-2016) was een Gentse vereniging van Vlaamse oud-oostfrontstrijders. Lees meer en de Vlaamse Militanten Orde Vlaamse Militanten Orde (VMO) De Vlaamse Militanten Orde was een Vlaams-nationale militantenorganisatie die werd opgericht in 1950, aanvankelijk ter ondersteuning van de Vlaams-nationale partijpolitiek. Lees meer waren de vrijspraak genegen. De meer gematigde en progressieve vleugel van de Vlaamse beweging vond echter dat Verbelen te ver was gegaan in zijn verdediging en dat hij het Vlaamse volk in diskrediet had gebracht. In het bijzonder de Volksunie Volksunie (VU) Tussen 1954 en 2001 bepaalde de Volksunie (VU) als Vlaams-nationalistische partij mee de politieke evolutie in België, van unitaire staat tot federaal koninkrijk. Ze groeide uit tot de tw... Lees meer (VU) keerde zich volledig van hem af.

Zelfs bij de personen en verenigingen die aanvankelijk achter Verbelen bleven staan, nam de interesse voor zijn persoon met de tijd af. Omdat Verbelen zich steeds radicaler opstelde, en hij zijn gekleurde versie van de Belgische en Vlaamse geschiedenis steeds feller en ongenuanceerder bracht, distantieerde zelfs de radicaal-rechtse strekking binnen de Vlaamse beweging zich van hem. Reeds halverwege de jaren 1970 werden de contacten tussen Verbelen en de radicaal-rechtse scene in België erg schaars. De laatste decennia van zijn leven was de gewezen collaborateur en spion dan ook volledig geïsoleerd en leefde hij in zijn eigen gefingeerde, legitimerende legende.