Verdellen, Alfons

Sociaal bewogen meubelmaker en vakbondsleider in de meubelstad Mechelen

Alfons Verdellen was de zoon van een Nederlandse hoefsmid en winkelier. Het gezin verhuisde kort na zijn geboorte naar Mechelen, waar Verdellen meubelmaker-sculpteur werd. Hij stichtte een kroostrijk gezin van zeven dochters en vier zonen. Samen met zijn jongere broer Pierre engageerde hij zich als jonge militant in de katholieke vakbeweging vanuit zijn persoonlijk sociaal en christelijk engagement en om de socialisten te bekampen, want die stonden sterk in de Mechelse houtnijverheid.

In 1890 werd Alfons Verdellen actief lid van de Katholieke Werkmanskring van Mechelen, waarvan hij in 1905 secretaris werd. Drie jaar later werd hij bestuurslid van de Mechelse Christen Houtbewerkersgilde 'Help u zelve', maar die vakbond kwijnde al na enkele maanden weg. Hij besefte dat meer nationale  samenwerking nodig was en werd in 1893 medestichter van de katholieke Belgische Houtbewerkersgilde, die bestond uit arbeiders én patroons, maar in 1896 aan financiële problemen ten onder ging. Van toen af was hij voorstander van syndicaten van enkel arbeiders, zonder patroons. Op het derde congres in 1894 van de Belgische Volksbond die zich trachtte op te werpen als coördinerend orgaan van de prille christendemocratische kringen, klaagde hij aan dat de stoelmakers nog steeds dikwijls in natura in plaats van in geld vergoed werden. In 1898 lukte zijn tweede poging om een katholieke Houtbewerkersbond in Mechelen te stichten en hij bleef er voorzitter van tot 1938. In 1903 was hij medestichter van en leraar aan de vrije Sint-Lambertusvakschool in Mechelen, de voorloper van de vrije Technische Scholen Mechelen (TSM).

Met de steun van de dominicaan Georges Rutten Rutten, Georges Georges Rutten (1875-1952) was priester en doctor in de theologie en politieke en sociale wetenschappen. Hij legde de grondslag voor het christelijk syndicalisme in België. Lees meer (1875-1952) nam Alfons Verdellen op het congres van de Belgische Volksbond van 1901 het initiatief tot de oprichting van een katholieke landelijke Centrale voor Houtbewerkers. Enkele maanden later, op 2 mei 1902, was een ruimer katholiek Belgisch Houtbewerkersverbond een feit. Verdellen werd voorzitter en was bovendien eindredacteur van De Belgische Houtbewerker, het maandblad van het verbond van 1902 tot eind 1911. De Vlaamse strijd kwam erin aan bod, die hij kaderde in de ruime sociale strijd. Met zijn verbond trachtte hij de versnippering van houtbewerkersverenigingen tegen te gaan door een brug te slaan met de neutrale kringen, maar de ideologische verschillen bleken te groot. Toch telde het verbond tien jaar na de stichting bijna vijftig afdelingen in het land en steunde het twaalf vakscholen. In 1907 kon hij heel wat meubelfabrieksbazen in Mechelen en elders in het land overtuigen tot een loonsverhoging voor de houtbewerkers

Vlaamsgezinde christendemocratische leider, vakbondsmilitant en medestichter van het ACW

In 1907 werd Alfons Verdellen verkozen tot Mechels gemeenteraadslid voor de katholieke partij. Hij werd ook lid van het Bureau voor Weldadigheid en in 1925 van de opvolger ervan, de Commissie van Openbare Onderstand (COO). Samen met de weinige katholieke Vlaamsgezinden in de Mechelse gemeenteraad en enkele pas verkozen christendemocraten, die aansluiting zochten bij de christelijke arbeidersbeweging, interpelleerde hij meermaals over de Vlaamse kwestie. Meteen bleek dat zijn syndicale pleidooien, zijn streven naar een eigen politieke vertegenwoordiging voor de arbeiders en zijn Vlaamsgezinde actie voorgingen op de partijtucht. Dat leidde tot spanningen met de toenmalige conservatieve katholieke leiders, die bijna allen tot de Franstalige elite behoorden, geen begrip toonden voor de Vlaamse verzuchtingen en de partij en Katholieke Werkmanskring onder hun strikte controle hielden.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Alfons Verdellen bestuurslid van het Mechels Hulp- en Voedingscomité. Hij werd ook ondervoorzitter van de Katholieke Werkmanskring en kon die 'volks en Vlaams' maken, samen met een nieuwe generatie Vlaamsgezinde christendemocraten onder leiding van Philip van Isacker Van Isacker, Philip Philip van Isacker (1884-1951) was een Vlaamsgezind historicus, advocaat, katholiek minister en bankier. Hij drukte mee de democratisering en vervlaamsing van de katholieke partij en van ... Lees meer en Alfons Verbist Verbist, Alfons (1888-1974) Alfons Verbist (1888-1974) was een katholiek politicus, die als voorzitter van de KVV fungeerde en mee aan de basis lag van het beginselakkoord KVV-VNV. Na de oorlog was hij minister van ... Lees meer . De oude garde uit de verfranste burgerij, die een tweetalig Vlaanderen wilde in stand houden en vijandig stond tegenover de Vlaamse eisen, werd opzijgeschoven. Verdellen zette ook druk op de democratisering en vervlaamsing van de katholieke partij door in de gemeenteraad in 1917 provocerend te spreken namens de Katholieke Werkliedenpartij, al bestond die helemaal niet. Onder druk van Verdellen en de andere Vlaamsgezinde christendemocraten kon de katholieke partij van Mechelen in mei 1919 als de eerste in Vlaanderen tot een democratische standenpartij omgevormd worden, die het Vlaams minimumprogramma onderschreef.
Bij de samenstelling van de kandidatenlijst voor de Kamerverkiezingen van 1919 moest Alfons Verdellen het afleggen tegen Philip Van Isacker, die volksvertegenwoordiger en later minister werd. Enkele maanden later was hij medestichter en beheerder van vzw Het Volksbelang, dat de katholieke coöperaties en zuilorganisaties in de stad en het arrondissement overkoepelde, en medestichter van de plaatselijke Sociale School van het ACW.

Alfons Verdellen lukte erin eind 1920 ook de bouwvakkers te verenigen in het Centraal Verbond der Kristene Bouwwerkers, de latere Christelijke Centrale van Hout en Bouw. Hij werd voorzitter en andermaal stichter en eindredacteur van het maandblad De Belgische Hout- en Bouwwerker, dat tot ongeveer 1924 verscheen. Hij was ook stichtend voorzitter van de Internationale Christelijke Centrale van Houtbewerkers en Aanverwante Vakken in oktober 1920 in Keulen. In 1921 behoorde hij tot de stichters van het Algemeen Christelijk Werkersverbond (ACW) Algemeen Christelijk Werknemersverbond (ACW) Het Algemeen Christelijk Werkersverbond werd gesticht op 17 juli 1921 en in 1991 herdoopt als ACW Koepel van Christelijke Werknemers. In 2014 werd de organisatie omgevormd tot Beweging.ne... Lees meer , samen met de eerste voorzitter Hendrik Heyman Heyman, Hendrik Hendrik Heyman (1879-1958) engageerde zich in de christelijke vakbeweging en in de katholieke partij. Hij was onder meer de voorzitter van het Algemeen Christelijk Vakverbond (ACV) en va... Lees meer , Maria Baers, pater Rutten, Floris Prims Prims, Floris Floris Prims (1882-1954) was een Vlaamsgezinde priester en historiograaf. Hij stond mee aan de wieg van de christelijke sociale beweging en schreef tal van historiografische werken over A... Lees meer en Jozef Cardijn Cardijn, Jozef Jozef Cardijn (1882-1967) was een Vlaamse rooms-katholieke priester en kardinaal. Hij was de stichter van de Katholieke Arbeidersjeugd (KAJ) en verwierf grote bekendheid als grondlegger v... Lees meer .

Geradicaliseerde syndicalist en flamingant

Voor de ontvoogding van de arbeiders werd de Vlaamse strijd in zijn ogen steeds belangrijker. Hij stuurde als spreker en secretaris het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) Lees meer (KVHV) van Mechelen in 1921 in een radicale Vlaamsgezinde richting, wat kortstondig een scheuring veroorzaakte. Hij verdedigde in de gemeenteraad moties voor de vernederlandsing van de Gentse rijksuniversiteit en tevergeefs subsidies voor de landdag in Mechelen (1920) van het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond (AKVS) Het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond (1903-1935) was de organisatorische vormgeving van de katholieke Vlaamse studentenbeweging: een jeugdbeweging met plaatselijke bonden van ka... Lees meer (AKVS). Toch werd de Vlaamse kwestie voor hem nooit een doel op zich, maar altijd een instrument in de sociale ontvoogdingsstrijd.

In het vooruitzicht van de verkiezingen van 1921 eiste het ACW voor Verdellen een verkiesbare plaats voor de Senaat, maar de oude garde kon zich handhaven. Een scheurlijst van progressieve katholieken werd nipt vermeden, maar hij kwam niet op de lijst. Ook een gooi naar de provincieraad mislukte. Zijn radicaal syndicalisme en zijn eigenzinnige optreden stuitten veel katholieken tegen de borst. Hijzelf vond dat hij ook van het ACW te weinig steun kreeg en stelde zich niet meer kandidaat bij verkiezingen. Hij verdween dus begin 1927 uit de gemeenteraad, maar zetelde nog in de COO tot 1932 en bleef tot kort voor de Tweede Wereldoorlog geëngageerd in de syndicaten en werklozenkassen van de christelijke arbeidersbeweging. Ook zijn jongere broer Pierre Verdellen engageerde zich in de christelijke mutualiteiten van het arrondissement Mechelen. Zijn jongste zoon Pieter engageerde zich in de voetsporen van zijn vader in de christelijke arbeidersbeweging.