Verellen, Remi

Opleiding en vroege carrière

Remi Verellen werd, kort nadat hij aan de Leuvens universiteit het baccalaureaat in het kerkelijk recht had behaald, op 22 september 1912 tot priester gewijd van het Aartsbisdom Mechelen. Daarna was Verellen achtereenvolgens leraar aan het Sint-Jozefscollege te Herentals (1913-1939), waar hij zelf was afgestudeerd in 1907, en aan de rijksmiddelbare jongensschool te Lier (1939-1946), waar hij Duits, godsdienst en Latijn gaf.

Katholiek verenigingsleven

Tijdens de Eerste Wereldoorlog oefende collegeleraar Verellen als mentor achter de schermen een inspirerende invloed uit op de leden van Heidebrand, een studentengilde van het Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond (AKVS) Het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond (1903-1935) was de organisatorische vormgeving van de katholieke Vlaamse studentenbeweging: een jeugdbeweging met plaatselijke bonden van ka... Lees meer in Herentals. Verellen was een van de collegeleraars die bereid was zijn boekencollectie te delen met de leden van Heidebrand door wie de intellectuele vorming hoog in het vaandel werd gedragen. De Studiekring van deze vereniging was bedoeld voor seminaristen, studenten van het hoger onderwijs en leerlingen van de retorica, die zich bezighielden met de sociale problematiek in Vlaanderen.

Verellen was in 1912 ook tot voorzitter gekozen van Heidebrand (tot 31 december 1913). In deze hoedanigheid spoorde hij zijn leden aan om zich in te zetten voor de Vlaamse strijd, meer bepaald voor de vernederlandsing van de Gentse universiteit. In 1920 stichtte Verellen ook een vrouwelijke tegenhanger, de Vlaamse meisjeskring Heidebloempje. Als proost van deze groep trachtte hij de verfransende pensionaatsinvloed te neutraliseren.

Heidebrand, dat in 1914 59 leden telde, had veel van zijn populariteit te danken aan Verellen., die zich in 1914 had aangeboden als aalmoezenier, maar vanwege een zwakke gezondheid na een maand weer was teruggestuurd.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer viel Heidebrand echter wat stil. Op dat moment bleek Verellen opnieuw belangrijk als een van de leden die de Studiekring (1916) weer nieuw leven wilden inblazen. Na de oorlog bleef hij, als laatst overgebleven oorspronkelijk bestuurslid, de nieuwe lessenreeksen verzorgen. Bovendien verleende hij zijn medewerking aan de dagbladpers van de katholieke vereniging Het Kempenland in Herentals. Dit dagblad groeide uit tot één van de belangrijkste kranten uit de regio.

Als secretaris (1920-1933) en penningmeester (1920-1935) was hij tevens jarenlang de motor achter de bloeiende Herentalse afdeling van het Davidsfonds Davidsfonds (DF) Het Davidsfonds is een katholieke Vlaamse cultuurvereniging, die werd opgericht in januari 1875. Lees meer , die toen behalve de stad nog een vijftiental buitengemeenten omvatte. Weliswaar voorzichtig in alle aangelegenheden die Vlaamsgezindheid betroffen en wars van alle extremisme, versterkte Verellen er de Vlaamse tendens. Het waren vooral dergelijke lokale Davidsfondsafdelingen, meestal onder leiding van priesters en leerkrachten, die een groot aandeel hebben gehad in de flamingantische bewustmaking via onder meer het organiseren van voordrachten/toneelstukken en deelname aan de IJzerbedevaarten IJzerbedevaarten De IJzerbedevaart is een jaarlijkse herdenking van de Vlaamse gesneuvelden tijdens de Eerste Wereldoorlog, die ontstond omstreeks 1920. Dit voor de Vlaamse beweging erg symbolische gebeur... Lees meer . Daarnaast was hij tot 1939 ook de spil van de maatschappelijk-culturele vereniging Volksontwikkeling.

Verellen als historicus

Na zijn vroegtijdige pensionering als godsdienstleraar wegens gezondheidsredenen, nam Verellen zijn intrek op het begijnhof te Herentals (1946). In 1947, kort na het overlijden van de Herentalse priester en stadsarchivaris René Verstreyden (1887-1947), begon hij met het onderzoek van de stedelijke archivalia. Verellen plaatste in Het Kempenland ook een oproep om informatie en documenten over de geschiedenis van Herentals te verzamelen en richtte in zijn woning een ‘Documentatiecentrum’ op om dat alles bij elkaar te brengen. Hieruit volgde dat de gemeenteraad van Herentals hem in 1948 benoemde tot stadsarchivaris, zij het als onbezoldigd ambtenaar.

Na een reeks heemkundige sprokkelingen (1947-1948) volgden van 1948 tot 1959 zijn historisch wetenschappelijke bijdragen tot de geschiedenis van Herentals elkaar in een snel tempo op. Zijn productiviteit leverde hem in 1949 het lidmaatschap van ‘de Vereniging van Kempische Schrijvers’ op. Een gestaag verslechterende gezondheid maakte evenwel een onvoorzien einde aan zijn productieve periode als historicus. Verellen zou nog tot 1965 stadsarchivaris blijven, maar hij verscheen nog slechts zelden in het openbaar.