Von Schulze-Gaevernitz, Gerhard

Persoon

Gerhard von Schulze-Gaevernitz (1864-1943) was een Duitse liberale econoom en politicus die tijdens de Eerste Wereldoorlog betrokken raakte bij de Flamenpolitik en de propaganda daarrond. Hij was ook tijdelijk sympathisant van de Jong-Vlamingen.

Geboorte
Wrocław, 25 juli 1864
Overlijden
Krajanów, 10 juli 1943
Suggestie
Citeren
Leestijd: 2 minuten

Gerhard von Schulze-Gaevernitz was vanaf 1893 professor voor economie aan de universiteit Freiburg en tussen 1912 en 1916 lid van de Rijksdag. Voor de Vlaamse kwestie interesseerde hij zich uiterlijk sedert de zomer van 1915 toen hij voor het eerst om toelating vroeg om een bezoek te brengen aan het bezette België.

Van september tot november 1915 was Von Schulze-Gaevernitz tijdelijk medewerker van de Politische Abteilung bij het bezettingsbestuur in Brussel Brussel In de geschiedenis van de Vlaamse beweging speelde Brussel een unieke rol vanwege haar hoofdstedelijke functies, economische aantrekkingskracht en als symbool van verfransing, die zich v... Lees meer , waar hij kennismaakte met de meeste belangrijke Brusselse en Gentse activisten (zie: Activisme Activisme Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer ). In mei 1916 was hij betrokken bij de organisatie van een Vlaamse avond in de Rijksdag waar de Jong-Vlaming Reimond Kimpe Kimpe, Reimond Kimpe, Reimond Reimond Kimpe (1885-1970) verhuisde na de Eerste Wereldoorlog naar Nederland om te ontsnappen aan gerechtelijke vervolging vanwege zijn activisme. Hij was er werkzaam in de huizen- en weg... Lees meer als spreker optrad (zie: Jong-Vlaanderen Jong-Vlaanderen (1914-1918) Jong-Vlaanderen (1914-1918) was een in Gent opgerichte activistische drukkingsgroep, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een radicaal Vlaams-nationalistisch en anti-Belgisch politiek progr... Lees meer ). In december 1916 vertoefde hij een tweede keer in België. In maart 1917 behoorde hij tot de oprichters van de Berlijnse tak van de Deutsch-Flämische Gesellschaft Deutsch-Flämische Gesellschaft Deutsch-Flämische Gesellschaft De Deutsch-Flämische Gesellschaft Was een propagandaorganisatie voor de Duitse Flamenpolitik in de Eerste Wereldoorlog die actief was tussen 1917 en 1922. Lees meer . Vanaf september 1917 was hij formeel opnieuw verbonden aan de Politische Abteilung, maar hij vertoonde zich nauwelijks in Brussel.

In de loop van 1916 tot begin 1917 maakte Von Schulze-Gaevernitz achter de schermen in Berlijn propaganda voor een koninkrijk Vlaanderen als deelstaat van het Duitse Keizerrijk. Dat was volgens hem de enige mogelijkheid om althans een gedeelte van België onder Duitse controle te houden. Heel België beheersen leek hem niet haalbaar. Wallonië kon dus beter aan Frankrijk worden afgestaan. Schulze-Gaevernitz was ook de eerste Duitse waarnemer om het sociale aspect van de taalverhoudingen in Vlaanderen te onderkennen. Toen hij eind 1916 de kans op een Duitse overwinning de mist zag ingaan, bepleitte hij een Belgische federatie als tussenstap naar een onafhankelijk Vlaanderen. In de loop van 1917 nam hij nog verder afstand van het Jong-Vlaamse programma.

Werken

– Die vlamische Bewegung, in: Deutsche Politik, jg. 2, 1917, nr. 5, pp. 147-151.
– Der Notschrei Flanderns, in: Die Hilfe, jg. 23, 1917, nr. 15, pp. 243- 245.
– Die Vlamen, in: Der Türmer, jg. 20, 1917, pp. 115-119.

Literatuur

– W. Dolderer, Deutscher Imperialismus und belgischer Nationalitätenkonflikt, 1989, (Kasseler Forschungen zur Zeitgeschichte, nr. 7).
– S. Bischoff, Kriegsziel Belgien. Annexionsdebatten und nationale Feindbilder in der deutschen Öffentlichkeit, 2018.
– J. Müller, Die importierte Nation. Deutschland und die Entstehung des flämiachen Nationalismus, 2020.

Suggestie
Citeren

1998: Winfried Dolderer (pdf)

2023: Winfried Dolderer

Databanken

Inhoudstafel