Walgrave, Jozef

Tijdens zijn humaniora aan het Klein Seminarie te Roeselare was Jozef Walgrave – net als zijn oudere broer Jan-Baptist – lid van het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond (AKVS) Het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond (1903-1935) was de organisatorische vormgeving van de katholieke Vlaamse studentenbeweging: een jeugdbeweging met plaatselijke bonden van ka... Lees meer (AKVS), zowel in de geheime collegebond als in de vakantiebond van Heist-Knokke-Westkapelle (de ‘Kampers van het Noordhoekje’). Jan-Baptist trad in 1929 in bij de dominicanen, waar hij de kloosternaam John Henry kreeg, en groeide uit tot een internationaal gerenommeerd theoloog. In 1932 trad ook Jozef in bij de dominicanen, en kreeg de kloosternaam Valentinus. Na studies filosofie en theologie aan de opleidingshuizen van de orde te Gent en te Leuven werd hij in 1939 tot priester gewijd.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Walgrave actief in het apostolaat onder de Leuvense universiteitsstudenten. In 1947 werd hij naar het Angelicum, de Dominicaanse universiteit in Rome gestuurd om een licentiaat in de theologie te behalen. Zijn oversten riepen hem twee jaar later terug naar Leuven om les te geven aan de broeders in opleiding. Hij trok de aandacht van het Belgische episcopaat door zijn artikelen in Kultuurleven,  die in 1949 werden gebundeld onder de titel Onze Vlaamse Volksbeweging. , Walgrave hield hierin een pleidooi voor de verheffing van de lagere klassen door de ontwikkeling van een eigen Vlaamse volkscultuur. Voor deze volksverheffing was de Nederlandse taal een van de belangrijkste hefbomen. Volgens Walgrave was dat meteen ook de reden waarom de Franstalige hogere klasse in Vlaanderen er niet in was geslaagd haar ‘sociale zending’ waar te maken.

De bisschoppen benoemden hem in 1952 tot directeur van de Sociale School te Heverlee, een functie die hij waarnam tot 1958. Van 1957 tot 1961 was Walgrave prior van het klooster te Leuven, en van 1961 tot 1964 prior van het pas gestichte klooster op de Brusselse Tervurenlaan. In 1954 riep de pater in een voordracht voor de Gentse afdeling van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) Lees meer (KVHV) de studenten op om een voortrekkersrol te vervullen in de Vlaamse emancipatie door naar (professionele) zelfontwikkeling, een sociale ingesteldheid en een katholieke geloofsovertuiging te streven. Diezelfde opvattingen verdedigde hij ook als mentor (achter de schermen) van de Leuvense KVHV-leiding. Zijn Essai d’autocritique d’un Ordre religieux (1966) kende door de op dat moment in de orde heersende progressieve geest een eerder negatieve receptie. In 1969 stond hij mee aan de wieg van het tijdschrift Emmaüs, waarvan hij hoofdredacteur was tot aan zijn plotse overlijden. In 1976 was hij ook medeoprichter van de Nederlandstalige uitgave van Communio.