Winkler, Johan

Johan Winkler was een geneesheer uit Friesland die zich vanaf 1866 als amateur-filoloog toelegde op de Friese dialectstudie, naamkunde en volkskunde Volkscultuur Lees meer . Na drie reizen als scheepsdokter naar Java vestigde hij zich in 1865 als arts in Leeuwarden en in 1875 in Haarlem. Hij was auteur van een Algemeen Nederduitsch en Friesch dialecticon (1874), een standaardwerk over de Nederlandse geslachtsnamen (1885) en Oud Nederland (1888). Hij schreef ook novellen in het Fries (onder het pseudoniem Grindebald).

Vanuit zijn waardering voor de Nederlandse streektalen maakte hij kennis met het West-Vlaams West-Vlaanderen Lees meer en via Adolf Duclos Duclos, Adolf Adolf Duclos (1841-1925) was priester van het bisdom Brugge en publicist. Hij was vooral bekend als geëngageerd pleitbezorger van het West-Vlaamse taalparticularisme en ideologisch bewerk... Lees meer en Rond den Heerd Rond den Heerd Rond den Heerd was een West-Vlaams geïllustreerd volks- en taalkundig weekblad, dat naar Engels model werd gesticht door James Weale en Guido Gezelle. Het profileerde zich als een ‘leer- ... Lees meer met Guido Gezelle Gezelle, Guido Guido Gezelle (1830-1899) was een Vlaamse priester die de Vlaamse volkstaal verdedigde binnen het algemeen Nederlands. Hij verwierf grote bekendheid als lyrisch dichter van religieuze nat... Lees meer , met wie hij vanaf 1881 een uitvoerige correspondentie voerde. Hij kwam die ook enkele keren bezoeken. Hij werkte ook vanaf 1881 mee aan zijn Loquela Loquela Loquela was een dialectlexicografisch tijdschrift van Guido Gezelle, die het zelf omschreef als ‘een blad voor eigen-vlaamsche taalliefhebberije en voor eigenvlaamsche taalgeleerdheid’.... Lees meer en verdedigde de stellingen van Gezelle en zijn entourage. Zo schreef hij in 1882 in Rond den Heerd dat ‘nieuwerwetse’ Vlamingen hun oude moeder als het ware een slag in het gezicht geven door het ‘schoon een eerlik vlaamsch’ (zoals het woord ‘geernaart’) te verkwanselen en (door ‘garnaal’ te gebruiken) te willen ruilen voor het nieuw en lelijk Hollands uit de boeken.

Friesland en Vlaanderen

Gezelle had in de jaren 1880 interesse voor de verhouding van het Vlaams met het Fries, zoals blijkt uit zijn bijdrage 'Van de Friesche tale' in Loquela van november 1882. Via Gezelle legde Winkler nog contacten met West-Vlaamse filologen, archeologen en volkskundigen. In het spoor van Gezelle zocht ook zijn jonge collega Juliaan Claerhout Claerhout, Juliaan Juliaan Claerhout (1859-1929) was priester en leraar aan het Tieltse Sint-Jozefscollege, waar hij door zijn Vlaamsgezinde initiatieven al snel in aanvaring kwam met het bisdom. Hij was on... Lees meer naar bewijzen voor de verwantschap tussen Vlaanderen en Friesland in diverse cultuurdomeinen, van klederdracht (zoals hoofdbeugels of ‘oorijzertjes’) tot wooncultuur en hoevebouw. Ook Claerhout onderhield vanaf 1886 een enthousiaste correspondentie met Winkler.

Op 16 november 1887 werd Winkler samen met een grote groep Nederlandse geleerden en letterkundigen verkozen tot buitenlands erelid van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) De Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde (KANTL, 1886) is een instelling die zich in de loop van haar geschiedenis heeft ingezet zowel voor taalculturele, -wetenschappeli... Lees meer .