Nys, Jef

Jef Nys groeide op in een katholieke burgerlijke familie. Zijn vader was sluiswachter in de Antwerpse haven en lid van het Verbond VOS Verbond VOS (VOS) Het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders (VOS), opgericht in 1919, was een flamingantische vereniging voor oud-strijders van de Eerste Wereldoorlog, die in de loop van het interbellum tot ee... Lees meer . Zijn grootvader langs moederskant was gemeenteraadslid in Berchem voor de katholieke partij Katholieke partij De katholieke partij, later CVP (vanaf 1945) en CD&V (vanaf 2001) speelde een cruciale rol in de geschiedenis van de Vlaamse beweging. De partij had een belangrijk aandeel in onder m... Lees meer . Deze grootvader – beroepshalve beroeps- maar ook kunstschilder – moedigde Nys aan om tekenschool te volgen. In 1941 ging hij naar de Vak- en Nijverheidsschool van Borgerhout en in 1943 naar de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen. De oorlog belette hem zijn studie af te maken en hij ging aan de slag als technisch tekenaar bij een architect.

Beginjaren bij ‘t Pallieterke

In 1945 was Nys laureaat van een prijskamp van ’ t Pallieterke 't Pallieterke ’t Pallieterke (1945-…) is een Vlaams-nationalistisch weekblad, dat aanvankelijk uiterst-rechts georiënteerd was en overwegend satirische bijdragen publiceerde, maar dat de afgelopen dec... Lees meer voor een spotprent van Camille Huysmans Huysmans, Camille Camille Huysmans (1871-1968) was een Vlaamsgezinde socialistische politicus, die van 1933 tot 1940 burgemeester van Antwerpen was, tweemaal een ministerpositie bekleedde en een jaar lang ... Lees meer . In november kreeg hij van hoofdredacteur Bruno de Winter De Winter, Bruno Bruno de Winter (1910-1955) was de bezieler en hoofdredacteur van het radicaal Vlaamsgezinde weekblad ’t Pallieterke. Hij was bekend om zijn scherpe pen en satirische blik op de naoorlogs... Lees meer een aanbod om, eerst deeltijds en al gauw voltijds, voor het blad te tekenen. Aanvankelijk werd deze betrekking opgevat als bijbaan, maar De Winter bood Nys een vast contract aan nadat de Gazet van Antwerpen Gazet van Antwerpen De krant Gazet Van Antwerpen verschijnt sinds 1891 en betoonde van bij de start belangstelling voor de Vlaamse beweging. Aanvankelijk werd de Antwerpse Meetingpartij gesteund en later Fra... Lees meer hem probeerde weg te kapen. ‘Jefke’ Nys werd samen met Willy Mertens (‘Sinjoorke’) het uithangbord van ’t Pallieterke.

Zijn spotprenten volgden De Winters antipolitieke, soms zelfs antiparlementaire redactionele lijn. Zowel socialistische en communistische ministers (Huysmans, Achiel van Acker Van Acker, Achille Achille van Acker (1898-1975) was een socialistische politicus uit Brugge, die in het begin van zijn carrière een tijdlang lid was van de Frontbeweging. Na de Tweede Wereldoorlog bekleedd... Lees meer , Paul-Henri Spaak Spaak, Paul-Henri Paul-Henri Spaak (1899-1972) was een Franstalige socialistische politicus die een rol speelde in talrijke communautaire kwesties. Lees meer , Edgar Lalmand), als gematigde katholieken (Frans van Cauwelaert) moesten het ontgelden. Hoewel ’t Pallieterke partijonafhankelijk was, ontwierp Nys voor de gemeenteraadsverkiezingen van 1946 ook affiches voor de Antwerpse CVP met karikaturen van Huysmans. Terugkerende onderwerpen waren de toenmalige hete hangijzers van de binnenlandse en buitenlandse politiek, onder meer de repressie Repressie Lees meer , de ravitaillering, de schoolstrijd, de kolenslag, de koningskwestie Koningskwestie Constitutioneel, politiek en maatschappelijk vraagstuk rond de persoon en de houding van koning Leopold III tijdens de Tweede Wereldoorlog. Lees meer en de koude oorlog.

Nys toonde zich in ’t Pallieterke een veelzijdig tekenaar. Naast het humoristische werk illustreerde hij tijdens zijn laatste jaar bij het weekblad serieuze stukken in een realistische stijl, zoals Arthur de Bruynes De Bruyne, Arthur Arthur de Bruyne (1912-1992) was een Vlaams-nationalistisch geëngageerde kroniekschrijver en historicus van de Vlaamse beweging, die met zijn vele publicaties in belangrijke mate bijdroeg... Lees meer dossiers over de Tweede Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer en een vertaling van Josef Martin Bauers roman over Duitse krijgsgevangenen So weit die Füße tragen (‘De witte hel’). Ook voor de cultuur- en filmrubrieken verzorgde hij tal van illustraties; vooral zijn talent op dit vlak leidde tot verdere opdrachten van diverse bladen.

Van Kerkelijk Leven naar Het Volk

Vanaf 1949 leverde Nys bijdragen aan het parochieblad van Frans-Bertrand Janssens, dat bekend werd onder de naam Kerkelijk Leven. Janssens’ gedachtegoed vertoonde raakvlakken met dat van ’t Pallieterke, maar het blad was inhoudelijk minder scherp. In november 1956 stapte Nys definitief over, deels omdat de redactionele lijn van De Winters opvolger Jan Nuyts Nuyts, Jan Jan Nuyts (1920-2002) was actief in verschillende Vlaams-nationalistische jeugdverenigingen en werkte als journalist en bediende. Hij is vooral bekend als tweede hoofdredacteur van ’t Pal... Lees meer hem minder lag, deels omdat Kerkelijk Leven meer opportuniteiten bood.

Vroege experimenten met stripverhalen in ’t Pallieterke bleken weinig succesvol. In de eerste helft van de jaren 1950 verschenen stripreeksen van Nys in Gazet van Antwerpen en Het Handelsblad, maar het was in het parochieblad dat zijn bekendste creatie op 6 november 1955 het licht zag (vaak wordt verkeerdelijk 30 oktober vermeld): Jommeke, aanvankelijk een gagstrip met een ondeugende kleuter in de hoofdrol. Daarnaast publiceerde hij in het parochieblad een gefictionaliseerd verhaal over de jeugd van Pieter Bruegel en stichtelijke levensbeschrijvingen van Albrecht Rodenbach Rodenbach, Albrecht Albrecht Rodenbach (1856-1880) was een West-Vlaams studentenleider en dichter, die een sleutelrol speelde in het ontstaan van de Blauwvoeterij en de katholieke Vlaamse studentenbeweging. ... Lees meer , paus Pius X en de heiligen Bernadette Soubirous en Godelieve van Gistel. Net als de Jommeke-gags verschenen deze in albumvorm bij uitgeverij Boekbedrijf In de 19de eeuw kwam het Vlaamse boekbedrijf moeizaam van de grond. Pas na de Eerste Wereldoorlog ontstonden in Vlaanderen de bestaansvoorwaarden voor een moderne cultuurindustrie. Tot d... Lees meer Halewijn.

Eind 1958 maakte Nys de overstap naar Het Volk Het Volk Het Volk (1891-2008) was de Gentse krant van de christelijke arbeidersbeweging. Lees meer , de krant van de christelijke arbeidersbeweging Christelijke arbeidersbeweging In de christelijke arbeidersbeweging heeft steeds een uitgesproken belangstelling voor de Vlaamse kwestie bestaan. De groeiende invloed van deze beweging, in het kielzog van de democratis... Lees meer , en het was daar dat Jommeke zijn tot op heden bekende vorm kreeg: een tienjarige jongen in een doorlopende avonturenreeks. Kerkelijk Leven wilde het personage aanvankelijk niet zomaar lossen en CVP-coryfee Paul-Willem Segers Segers, Paul-Willem Paul-Willem Segers (1900-1983) was secretaris van het ACW en achtereenvolgens KVV- en CVP-politicus, die na de Tweede Wereldoorlog verschillende ministerposities bekleedde. Hij was betrok... Lees meer – ooit nog door Nys op de korrel genomen in ’t Pallieterke – diende te bemiddelen opdat Nys de rechten kon behouden.

Voor jeugdbijlage ’t Kapoentje zette Nys de traditie van stichtelijke levensbeschrijvingen voort met verhalen over priesters en missionarissen als Edward Poppe Poppe, Edward Edward Poppe (1890-1924) was een Vlaamsgezinde priester die in 1999 zalig werd verklaard door Paus Johannes Paulus II. Lees meer , Petrus Jozef Triest, Pieter-Jan de Smet, Constant Lievens, Theophiel Verbist, Constant de Deken en paus Johannes XXIII. Deze verschenen in albumvorm bij de eigen uitgeverij van Het Volk.

Het succes van Jommeke

Om concurrentie te vermijden met de ster van Het Volk, Nero van Marc Sleen, tranformeerde Jommeke van familiestrip tot kinderstrip en diende dus pedagogisch verantwoord te zijn. Jommeke belichaamde daarbij Nys’ conservatieve maar sociaal-voelende normen en waarden. Politiek of religie speelden echter nooit een prominente rol. Nys viel het katholieke geloof af na zijn echtscheiding in 1970 en in tegenstelling tot Sleen vermeed hij verwijzingen naar de actualiteit.

Testamentair werd vastgelegd dat Jommeke na Nys’ dood voortgezet mocht worden, maar dat racisme Racisme Lees meer , seks, geweld, religie en politiek taboe waren. Toch werd de reeks in de 21ste eeuw onderwerp van controverse vanwege de traditionele gender Gender Vrouwen en mannen kregen verschillende rollen binnen de Vlaamse beweging. De heersende verwachtingen spoorden echter niet altijd met de werkelijke genderverhoudingen en evolueerden boven... Lees meer rollen en paternalistische visie op niet-Europese volkeren. Dat Nys zich in 2003 in een interview liet ontvallen dat hij ‘wel begrip kan opbrengen voor het Vlaams Blok Vlaams Blok / Vlaams Belang (VB) Vlaams Belang is een radicaal-rechtse Vlaams-nationalistische partij, die in 1978 ontstond onder de naam ‘Vlaams Blok’, als verkiezingskartel van de Vlaamse Volkspartij en de Vlaams Natio... Lees meer ’ werd hem ook aangewreven.

De reeks kent nog steeds een groot succes in Vlaanderen. Sinds 1959 verschenen meer dan 300 albums en nog tijdens het leven van de auteur werden meer dan 50 miljoen exemplaren verkocht. Pogingen om internationaal door te breken kenden minder succes, wat geweten wordt aan het te ‘Vlaamse’ karakter. Zelfs in Nederland Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer kreeg Jommeke amper voet aan de grond, iets waaraan het taalgebruik niet vreemd was: tot in 1989 sprak Jommeke ‘Vlaams’, inclusief gebruik van de gij-vorm.

In 2004 ontving Nys de Stripvos van het Vlaamse Onafhankelijke Stripgilde vanwege zijn verdienste voor de Vlaamse strip en in 2005 de oeuvreprijs Gouden Adhemar tijdens het Turnhoutse Stripfestival. In 2009 kreeg Nys een laatste rustplaats op het ereperk van het Schoonselhof Schoonselhof Het Schoonselhof is een begraafplaats in de stad Antwerpen. Als laatste rustplaats van tal van culturele en politieke boegbeelden van de Vlaamse beweging speelt de begraafplaats een bijzo... Lees meer .