Pater Braunsfonds
Het Pater Braunfonds (1964-1995) was een radicale Vlaams-nationalistische vereniging, die werd opgericht ter ondersteuning van pater Marcel Brauns, toen deze onder druk van zijn oversten uit de Jezuïetenorde trad.
Het Pater Brauns-Steunfonds werd opgericht op 1 oktober 1964, kort nadat de Vlaams-nationalistische pater, Marcel Brauns
Brauns, Marcel De jezuïet Marcel Brauns (1913-1995), vooral bekend als ‘pater Brauns’, was een dichter, schrijver, theoloog en hoogleraar Nederlandse letterkunde die er een radicaal Vlaams-nationalisti... Lees meer , onder druk van zijn oversten in de Jezuïetenorde ‘exclaustratie’ (terugkeer van een monnik in de buitenwereld) had aangevraagd en op zoek moest naar eigen inkomsten en onderdak. Het eerste doel van het Fonds was de materiële ondersteuning van Brauns. Daartoe werden fondsen verzameld en werden in verschillende gemeenten, zoals Willebroek, Oostende, Merksem en Hamme kernen van het Braunsfonds gesticht. Arseen Ryckaert werd tot algemeen secretaris aangesteld. Het fonds was radicaal Vlaams-nationalistisch en organiseerde met Marcel Brauns spreekbeurten over uiteenlopende Vlaams-nationalistische thema’s. Maar er werden ook bijbellezingen en geloofsnamiddagen georganiseerd, spreekbeurten over ‘politieke theologie’ of over ‘Jezus Christus als dichter’.
Vanaf juli 1965 verscheen een maandelijks contactblad van vier bladzijden, aanvankelijk onder de titel Hier Braunsfonds. Maandelijks Kontakblad, kort nadien Pater Braunsfonds. Maandelijks Kontakblad (verantwoordelijk uitgever was Lode Verstrepen). Het Braunsfonds noemde zich ‘ Groot-Nederlands
Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer en Vlaams-nationaal’ en wilde ‘allereerst de Vlaams-nationalisten bundelen, die vanzelfsprekend hun partijpolitieke vertolking vinden in de Volksunie
Volksunie (VU) Tussen 1954 en 2001 bepaalde de Volksunie (VU) als Vlaams-nationalistische partij mee de politieke evolutie in België, van unitaire staat tot federaal koninkrijk. Ze groeide uit tot de tw... Lees meer ’. Brauns wilde het Vlaams-nationalisme – en de Volksunie – ‘zuiver’ houden en ageerde tegen de ‘ondermijning der partij door de zogeheten Vlaamse Demokraten
Vlaamse Demokraten (VD) De Vlaamse Demokraten was de naam van een groep rond Antoon Roosens, Staf Verrept en Roger Bourgeois. Ze kwamen uit de sociaal-flamingante, niet-partijpolitieke Vlaamse beweging en probee... Lees meer ’. Hij bracht in het kader van het Braunsfonds ook verslag uit van zijn optreden als getuige à décharge voor de Vlaamse SS-man Robert Verbelen
Verbelen, Robert Robert Verbelen was tijdens de Tweede Wereldoorlog leider van het Veiligheidskorps van DeVlag. Van 1946 tot 1955 werkte hij als spion voor de Amerikanen in Oostenrijk. De vrijspraak op z... Lees meer , die in 1965 in Oostenrijk terechtstond voor oorlogsmisdaden. In het tiende nummer van het Kontakblad (april 1966) werden de doelstellingen van de zogenaamde Vlaams Nationale Vleugel (VNV) in de Volksunie (VU) gepubliceerd, standpunten waar het Braunsfonds zich volledig mee kon vereenzelvigen. Met de afkorting VNV – een duidelijke verwijzing naar het vooroorlogse Vlaamsch Nationaal Verbond
Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer – maakte de pressiegroep duidelijk dat haar opvattingen aansloten bij het radicale Vlaams-nationalisme en Groot-Nederlandse streven van voor de Tweede Wereldoorlog. Progressieve opvattingen zoals die zich binnen de Volksunie manifesteerden werden radicaal afgewezen en bestreden. Ondanks de kritiek van Brauns op de VU bleef het fonds wel bij de partij aanleunen, althans tot en met het Egmontpact Gemeenschapspact Het Egmontpact of Egmontakkoord maakt samen met de Stuyvenbergakkoorden deel uit van het zogenaamde Gemeenschapspact, dat de definitieve pacificatie van de communautaire problemen tot doe... Lees meer in 1977. Daarna ging de steun van het Braunsfonds naar het Vlaams Blok
Vlaams Blok / Vlaams Belang (VB) Vlaams Belang is een radicaal-rechtse Vlaams-nationalistische partij, die in 1978 ontstond onder de naam ‘Vlaams Blok’, als verkiezingskartel van de Vlaamse Volkspartij en de Vlaams Natio... Lees meer .
Binnen het radicale Vlaams-nationalisme genoten Brauns en zijn organisatie – vooral in de jaren 1960 en 1970 – een zeker aanzien, iets wat grotendeels het gevolg was van de status die Brauns kreeg als eigenzinnige jezuïet en intellectueel. Het Braunsfonds omvatte echter nooit meer dan een kleine groep van getrouwen. De uitgave van het contactblad – zo goed als volledig gevuld met teksten van Brauns zelf – werd al snel de voornaamste activiteit. Tot 1993 verschenen 235 nummers met een allerlaatse nummer in 1995, het jaar van Brauns’ overlijden.
Werken
– Pater Braunsfonds. Maandelijks Kontakblad, 1965-1995.
Literatuur
– S. Vissers, Marcel Brauns, 1913-1995: Jezuïet en Vlaams-nationalist, Universiteit Antwerpen, licentiaatsverhandeling, 2006.
– L. Vandeweyer, “Hoe ik tot de politieke theologie kwam”. Pater Brauns kijkt terug op de beweegredenen voor zijn publieke leven, in: WT. Tijdschrift over de geschiedenis van de Vlaamse beweging, jg. 68, 2009, nr. 1, pp. 78-93.
Jan Creve (2024), Erik Vandewalle / Frank Seberechts (1998). Pater Braunsfonds. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2024. https://devb.be/id/org-003426.