Van Dorpe, Frantz

Van Dorpe studeerde humaniora aan het Klein Seminarie van Sint-Niklaas Klein Seminarie van Sint-Niklaas Het Klein Seminarie van Sint-Niklaas, gesticht in 1808 en sinds de fusie met het Sint-Jozefinstituut in 1950 herdoopt tot Sint-Jozef-Klein-Seminarie, had lange tijd de reputatie een broei... Lees meer , aan het Wimbledon college London en aan het Sint-Amandscollege te Kortrijk. Hogere technische studies deed hij aan de Nijverheidsschool te Gent. In 1926 nam hij dienst bij de Générale des Matières Colorants (GMC), een dochterbedrijf van het Duitse IG Farben en in 1939 werd hij actief in het familiebedrijf NV Janssens Meubelstoffen en Lakenweverij. In 1945 richtte hij zijn eigen bedrijf op, de NV Attraco, een internationale handelsonderneming die vooral chemische producten en (half)fabricaten invoerde vanuit de VSA. Vanaf 1965 tot en met 1976 was hij burgemeester van Sint-Niklaas.

Zijn moeder Marie-Hélène Janssens De Varebeke behoorde tot een Vlaamsgezinde katholieke ondernemersfamilie uit Sint-Niklaas. Zijn vader Leo van Dorpe werd Vlaamsgezind aan de universiteit in Leuven en was achtereenvolgens advocaat en vrederechter in Kortrijk. Tijdens de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer was hij betrokken bij het activisme Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer .

Van Dorpe was waarschijnlijk lid van het Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond (AKVS) Het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond (1903-1935) was de organisatorische vormgeving van de katholieke Vlaamse studentenbeweging: een jeugdbeweging met plaatselijke bonden van ka... Lees meer (AKVS), maar over verdere Vlaamsgezinde activiteiten in zijn jeugdjaren is zo goed als niets bekend. In 1931-1932 onderhield hij contacten met de gewezen activist Jules Spincemaille Spincemaille, Jules Lees meer , op dat moment beheerder van de Antwerpse Vlaams-nationalistische krant De Schelde De Schelde (1919-1936) Lees meer , en hij schreef ook bijdragen voor dit dagblad.

Verdinaso

In 1932 sloot hij zich aan bij het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) Het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) (1931-1941) was een fascistisch geïnspireerde beweging onder leiding van Joris van Severen, die een staats- en maatschappijherv... Lees meer (Verdinaso) van Joris van Severen Van Severen, Joris Joris van Severen (1894-1940) is vooral bekend als de oprichter en leider van het fascistisch geïnspireerde Verdinaso (Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen). Medio jaren 1930 verru... Lees meer en werd hij lid van de Dinaso Militie. Achtereenvolgens werd hij hoofdman van de afdeling Brussel, gouwleider van Brabant en instructeur van de Dinaso Militanten Orde Dinaso Militanten Orde (DMO) Lees meer (DMO). Hij was vennoot in de Samenwerkende Vennootschap Opbouw die instond voor de totstandkoming van de Dinasohuizen Dinasohuizen De Dinasohuizen waren een vijftiental lokalen in verschillende gemeentes en steden in Vlaanderen, waar tussen 1933 en 1941 leden van het Verdinaso vergaderden. Lees meer , trad bijna wekelijks op als spreker, was verantwoordelijk voor de buitenlandse perscontacten en schreef meer dan 200 artikels voor Hier Dinaso! Hier Dinaso! Lees meer en andere Dinaso-publicaties.

Van Dorpe was een enthousiast verdediger van de verschillende fases van de Nieuwe Marsrichting die Joris van Severen Van Severen, Joris Joris van Severen (1894-1940) is vooral bekend als de oprichter en leider van het fascistisch geïnspireerde Verdinaso (Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen). Medio jaren 1930 verru... Lees meer vanaf 1934 lanceerde en die gericht waren op het herstel van de oude Nederlanden. Daarbij evolueerde de beweging steeds verder weg van het Vlaams-nationalisme en streefde ze uiteindelijk naar de vereniging van België België Geen Vlaamse beweging zonder België. Het is ook onmogelijk om België te begrijpen zonder de geschiedenis van de Vlaamse beweging erbij te betrekken. Tussen het ontstaan van een culturele ... Lees meer , Nederland Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer en Luxemburg, waarbij België niet langer als de vijand werd aanzien, maar als een integraal deel van het toekomstige Dietse Diets Het woord ‘Diets’ stamt uit het Middelnederlands. In de context van de Vlaamse beweging dook deze term voor het eerst op in de loop van de 19de eeuw, meestal als equivalent voor Nederlan... Lees meer Rijk.

Verruimingsoperaties

Van Dorpe speelde vanaf 1936 een vooraanstaande rol in de verschillende verruimingsoperaties van het Verdinaso. Zo organiseerde hij de jaarlijke première van de Verdinaso-landdagfilm, een prestigieus gebeuren dat plaatsvond in Brussel telkens voor een exquis, deels Franstalig, publiek. Hij legde ook tal van contacten met invloedrijke figuren in katholiek-conservatieve kringen die vaak opmerkelijk sympathiek stonden tegenover het gedachtegoed van het Verdinaso.

In Sint-Niklaas lanceerde hij in de winter van 1937-1938 samen met Willem Melis Melis, Willem Willem Melis (1907-1984) was een advocaat, ambtenaar en journalist, vooral bekend als Verdinaso-lid, als directeur van de Dienst pers en propaganda van de Nationale Landbouw en Voedingsco... Lees meer het zogenaamde Comité voor Politieke en Sociaal-Economische Voorlichting dat een voordrachtencyclus inrichtte over het thema België, de Vlaamse Beweging en de gebondenheid der Nederlanden. Sprekers waren Léon van der Essen Van der Essen, Léon De Leuvense hoogleraar geschiedenis Léon van der Essen (1883-1963) was tijdens zijn studietijd Vlaamsgezind, ontwikkelde zich tijdens de Eerste Wereldoorlog tot een Belgische ‘patriottard... Lees meer , Frans van Cauwelaert Van Cauwelaert, Frans Frans van Cauwelaert (1880-1961) was een Vlaamsgezinde katholieke politicus, die een hoofdrol speelde in de vernederlandsing van het openbare leven in Vlaanderen. Van Cauwelaert lag in 19... Lees meer , graaf Louis de Lichtervelde, toonaangevend publicist en kabinetschef van verschillende katholieke ministers, Tony Herbert Herbert, Tony Tony Herbert (1902-1959) was een aanvankelijk radicaal Vlaams-nationalistische en vanaf medio jaren 1930 Belgischgezinde ingenieur en textielindustrieel met autoritaire opvattingen. Hij ... Lees meer en – als laatste in de rij – Joris van Severen Van Severen, Joris Joris van Severen (1894-1940) is vooral bekend als de oprichter en leider van het fascistisch geïnspireerde Verdinaso (Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen). Medio jaren 1930 verru... Lees meer . De toon van de verschillende spreekbeurten was anti-separatistisch en beklemtoonde de verbondenheid tussen België, Nederland en Luxemburg.

In 1939 stichtte hij de Vereniging België-Nederland-Luxemburg, een mantelorganisatie van het Verdinaso die de toenadering tussen de drie staten moest promoten. Van der Essen werd voorzitter en Van Dorpe was secretaris. Voor het beschermcomité van de vereniging wist Van Dorpe tientallen prominente figuren te engageren, waaronder tal van (oud-)ministers, provinciegouverneurs, leden van de hoge adel, professoren van verschillende universiteiten en bedrijfsleiders.

Toenemende kritiek

Bij de vervroegde verkiezingen van april 1939 ijverde hij ervoor dat Van Severen zich in Antwerpen kandidaat zou stellen voor de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Volgens Van Dorpe zou de verkiezing van Van Severen het Verdinaso meer armslag kunnen geven, maar deze weigerde op het voorstel in te gaan.

Van Dorpe groeide eind de jaren 1930 uit tot een van de meest invloedrijke Dinaso’s, ook al maakte hij geen deel uit van de Algemene Leiding van het Verdinaso. Wel gaf hij herhaaldelijk kritiek op de gebrekkige organisatie van het verbond en op de (soms langdurige) afwezigheid van Van Severen. Tevens was er een persoonlijk conflict met DMO-leider Jef François François, Jef Jef François (1901-1996) was als leider van de Dinaso Militanten Orde een kopstuk van het Verdinaso. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij commandant van de Dietsche Militie – Zwarte Br... Lees meer , die hij onder meer financieel wanbeheer verweet. De aanhoudende kritiek op het Verdinaso en Van Severen culmineerden in een conflict, waarna hij in december 1939,ontslag nam als gouwleider, wat geweigerd werd door Van Severen. Het leek er even op alsof de plooien werden glad gestreken, maar de tegenstellingen bleven. Het leidde uiteindelijk tot zijn uitsluiting door Van Severen in maart 1940.

Na de capitulatie

Na de capitulatie op 28 mei 1940 en de dood van Van Severen werd hij opnieuw lid van het Verdinaso en, voor het eerst, ook lid van de Raad van Leiding.

In de weken na de capitulatie voerde hij gesprekken met VNV-parlementsleden als Bert d’Haese D'Haese, Bert Bert D’Haese (1889-1982) was tijdens de Eerste Wereldoorlog betrokken bij het activisme en engageerde zich tijdens het interbellum in het Vlaams-nationalisme. Na de Tweede Wereldoorlog wa... Lees meer en Gerard Romsée Romsée, Gerard Gerard Romsée (1901-1976) was een Limburgse Vlaams-nationalistisch politicus, die tijdens de Tweede Wereldoorlog als secretaris-generaal van Binnenlandse Zaken een centrale rol speelde in... Lees meer , met de latere leider van de Nationale Landbouw- en Voedingscorporatie (NLVC) Piet Meuwissen Meuwissen, Piet Piet Meuwissen (1909-1968) hervormde in 1932-34 als preses het Leuvense KVHV, steunde het AKVS bij de bouw van het Studentenhuis in Nijlen en streefde naar een verzoening tussen de Vlaams... Lees meer , met de Jeugdfront Jeugdfront Jeugdfront was een politieke jongerenorganisatie in Vlaanderen, gesticht op 5 september 1937, en aanleunend bij de Katholieke Vlaamsche Volkspartij (KVV). Lees meer -leiders Albert de Clerck De Clerck, Albert Albert de Clerck (1914-1974) behoorde tot de eerste lichting CVP-parlementairen. Als bevoegde minister zette hij zich in het bijzonder in voor de middenstand. Verder was De Clerck een van... Lees meer en Michiel van de Kerckhove Vandekerckhove, Michiel Michiel Vandekerckhove (1909-2003) was een advocaat uit Moeskroen, die daar de gevolgen van de als anti-Vlaams ervaren talentelling van 1930 bestreed. Hij stond mee aan de wieg van de Chr... Lees meer , met de enige in het land verblijvende minister, de christen-democraat Antoine Delfosse, en met kanunnik Karel Dubois Dubois, Karel (1895-1956) Karel Dubois (1895-1956) werd in 1928 de proost-stichter van de Katholieke Studentenactie in het bisdom Brugge, dat hij in gehoorzaamheid aan zijn bisschop Lamiroy en met diens mandaat wi... Lees meer , de proost van de Katholieke Studenten Actie Katholieke StudentenActie (KSA) De Katholieke Studentenactie (KSA) was een (jeugd)beweging rond Katholieke Actie. Ze was gericht op scholieren en beschouwde zichzelf als een erfgenaam van de Katholieke Vlaamse Studenten... Lees meer (KSA). Die laatste dacht zelfs aan een fusie van het overkoepelende Jeugdverbond voor Katholieke Actie Jeugdverbond voor Katholieke Actie (JVKA) Het Jeugdverbond voor Katholieke Actie (JVKA) was een koepelstructuur van de Vlaamse katholieke jeugdbewegingen voor jongens, die in 1928 werd opgericht door de bisschoppen in het kader v... Lees meer (JVKA) met het Jong-Dinaso Jong Dinaso Jong Dinaso (1931-1941) was de jeugdbeweging van het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso), aanvankelijk Verbond van Dinaso Knapenvendels (Verdinasok) genaamd. De organi... Lees meer om een ‘verduitsing’ te voorkomen. Tot in het najaar van 1940 werkte hij aan de totstandkoming van een eenheidsbeweging onder leiding van het Verdinaso. In die zin werd op 10 oktober 1940 een door Van Dorpe opgesteld memorandum overhandigd aan het Vlaamsch Nationaal Verbond Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer (VNV) en Rex-Vlaanderen Rex-Vlaanderen Rex-Vlaanderen werd opgericht in 1936 en kwam onder de leiding van Paul de Mont. Het doel was een electorale doorbraak in Vlaanderen. De Vlaamse tak benadrukte het federalisme en de conce... Lees meer waarin werd opgeroepen tot de vorming van een Dietse staat (met inbegrip van ‘de Romaanse gewesten’) en de vestiging van een ‘nationaal-solidaristische orde’. Mede vanwege zijn toenadering tot Belgisch-nationalistische Belgisch nationalisme Lees meer kringen en het episcopaat werd het Verdinaso gewantrouwd door de Duitse bezetter en moest het in de opbodpolitiek met het VNV het onderspit delven. Terwijl Van Dorpe, samen met Jef van Bilsen Van Bilsen, Jef Jef van Bilsen (1913-1996) speelde tijdens de jaren 1930 en in de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog een leidende rol in het Verdinaso en stapte na de ontbinding van deze beweging in... Lees meer , Paul Persyn Persyn, Paul Na een prominente rol te hebben gespeeld in de Gentse studentenbeweging werd Paul Persyn (1912-1976) actief in het Verdinaso in Antwerpen, waar hij in toenemende mate een leidende functie... Lees meer en anderen zoveel als mogelijk vasthield aan het vooroorlogse programma van het Verdinaso, schoven Jef François en Pol le Roy Le Roy, Pol Dichter Pol le Roy (1905-1983) speelde tot 1941 een prominente rol binnen het Verdinaso en engageerde zich vervolgens in de Duitsch-Vlaamsche Arbeidersgemeenschap. Na de oorlog werd hij v... Lees meer steeds meer op in de richting van het nationaalsocialisme en achtten een fusie met het VNV of met de in oktober 1940 opgerichte Algemeene SS-Vlaanderen Algemeene-SS Vlaanderen (ASSV) De SS-Vlaanderen was een collaborerende militie tijdens de Tweede Wereldoorlog, die deel uitmaakte van de Duitse SS. Ze ijverde voor de aanhechting van Vlaanderen bij Duitsland. Lees meer onvermijdelijk.

Eind januari 1941 kwam het daardoor tot een breuk in het Verdinaso, waarna de leiding in handen kwam van het duo François - Le Roy. Samen met zijn medestanders in de leiding werd Van Dorpe per kerende ontslagen. Hij werkte nog even mee met het zogenaamde ‘Directorium’, dat zich opwierp als de leiding van het ‘enige en ware Verdinaso’, maar de werking werd door de Duitsers zo goed als onmogelijk gemaakt. Eind februari 1941 verliet Van Dorpe het Direktorium.

Clandestiene actie

Vanaf eind 1941 raakte hij betrokken bij het clandestiene netwerk van Herbert, de zogenaamde groep Demain, waarvan Van Bilsen secretaris was en die ijverde voor een ‘nieuw België’ onder (autoritair) gezag van koning Leopold III van Saksen-Coburg, Leopold III Leopold III (1901-1983) werd aan de vooravond van en tijdens de Tweede Wereldoorlog het boegbeeld van een autoritaire stroming in de Belgische politiek. Zijn controversiële houding en mee... Lees meer . Vanaf de zomer van 1942 werd hij – mede door zijn broer Jozef, die vanuit Engeland werd geparachuteerd – actief in de anti-Duitse inlichtingen- en verzetsgroep Othello. Die richtte zich onder meer op de infiltratie van de Nationale Landbouw en Voedings Corporatie (NLVC), met de bedoeling de aanvoerlijnen voor het Duitse oorlogsapparaat te verstoren, maar anderzijds de bevoorrading van de bevolking blijvend te verzekeren. Voor zijn verzetsactiviteiten werd hij nog tijdens de oorlog, vanuit London, benoemd tot majoor in het Belgisch leger.

Naoorlogse activiteit

Al in 1945 nam hij opnieuw contact met Van der Essen om de Benelux-werking nieuw leven in te blazen. Dat leidde tot de vorming van het Belgisch Benelux-comité, waarvan Van Dorpe in 1949 secretaris-generaal werd en waarvan hij tot in de jaren 1970 lid bleef van de nationale raad.

Tijdens de Koningskwestie Koningskwestie Constitutioneel, politiek en maatschappelijk vraagstuk rond de persoon en de houding van koning Leopold III tijdens de Tweede Wereldoorlog. Lees meer (1944-1950) toonde Van Dorpe zich een ultra-Leopoldist. Na de troonafstand van Leopold III van Saksen-Coburg, Leopold III Leopold III (1901-1983) werd aan de vooravond van en tijdens de Tweede Wereldoorlog het boegbeeld van een autoritaire stroming in de Belgische politiek. Zijn controversiële houding en mee... Lees meer in 1950 lag hij mee aan de basis van het Verbond van Nationaal Herstel en het blad De Laatste Kans (1950-1951), dat de troonwissel afwees.

Als erkend weerstander kwam Van Dorpe herhaaldelijk tussen voor vroegere Dinasovrienden en hun familie die veroordeeld waren als collaborateur of getroffen werden door de repressie Repressie Lees meer . In de jaren 1950 sprak hij ook op de bijeenkomsten van het Verbond van het Vlaams Verzet Verbond van het Vlaams Verzet (VVV) Het Verbond van het Vlaams Verzet (VVV) was een katholiek geïnspireerde organisatie die zich in de jaren 1950 inzette voor de amnestie van gewezen collaborateurs tijdens de Tweede Wereldo... Lees meer , dat ijverde voor amnestie voor voormalige collaborateurs.

Na de Tweede Wereldoorlog maakte Van Dorpe vooral carrière als succesvol ondernemer. In 1957 werd hij opgenomen in de beheerraad van het Vlaams Economisch Verbond Vlaams Economisch Verbond (VEV) Het Vlaams Economisch Verbond (VEV) is een Vlaamsgezinde belangengroep en patronale organisatie, die werd opgericht in 1926. Tijdens het interbellum zette het VEV zich in voor algemeen ec... Lees meer , waarvan hij van 1959 tot 1972 ondervoorzitter was. In oktober 1964 werd hij voor de CVP tot gemeenteraadslid verkozen in Sint-Niklaas en van 1965 tot 1976 was hij burgemeester van de stad. Van 1974 tot 1976 was hij tevens ondervoorzitter van de vereniging België in de Wereld.