Van Offel, Jan

Hendrik van Offel sympathiseerde tijdens zijn jeugd met de Eerste Internationale (1864) en publiceerde van 1868 tot 1885 hartstochtelijke revolutionaire verzen in De Werker De Werker De Werker was een Antwerps socialistisch weekblad, dat werd opgericht in 1868 en in 1914 opging in Volksgazet. Lees meer , die van hem een populair volksdichter maakten. Hij ondertekende zijn artikels met ‘Rik’, ‘de vriend Rik’ of R. Van Offel.  Zijn gedicht ‘Het Kanalje’ (later op toon gezet als marslied door Jan van den Acker) dat hij op 25-jarige leeftijd schreef, zou later uitgroeien tot het lijflied van de Gentse socialisten. Het klassegevoel van de arbeider werd erin verbonden met de Vlaamse gedachte.

Als ‘bohémien van het Antwerpse volksleven’ kon Van Offel echter niet van zijn liederen, gedichten en toneelwerk leven en als ‘man van twaalf stielen en dertien ongelukken’ leidde hij een onzeker bestaan. Hij was onder meer bakkersgast, boekdrukkersgast, werkman, toneelspeler en letterzetter. In 1865 werd hij voor een tijdje souffleur bij het Nationaal Tooneelgezelshap van Antwerpen onder leiding van toneeldirecteur Victor Driessens Driessens, Victor Acteur Victor Driessens (1820-1885) was een spilfiguur van het Nationael Toneel van Antwerpen en fungeerde tussen 1873 en 1881 als directeur van dit eerste Vlaamse beroepstheater, zonder ... Lees meer . Hij huwde met actrice Mientje Kley, met wie hij drie kinderen kreeg.

Nederlandse periode

Het is onduidelijk wanneer Van Offel precies naar Nederland verhuisde. Sommige bronnen spreken van de tweede helft van de jaren 1860, anderen tonen dat hij zich in 1870, 3 jaar voor zijn vrouw, uit het Antwerps bevolkingsregister schreef. Feit is dat er vanaf april 1869 Nederlandse advertenties verschenen voor toneelstukken van het ‘Nationaal Tooneelgezelschap van Antwerpen’ waar Van Offel als auteur/vertaler wordt vermeld met voorstellingen in onder meer Utrecht, Amsterdam en Leeuwarden. In Amsterdam zocht Van Offel contact met de eerste kernen van socialistische werkersverenigingen. Hij luisterde hun bijeenkomsten op met voordracht en zang. Zijn teksten werden gepubliceerd in de bundel Vrije zangen (1872), in de Nederlandse periodiek De Werkman en nadien in Asmodee. 

In het seizoen 1874-1875 stapten Van Offel en zijn echtgenote Kley over naar het Rotterdams toneelgezelschap van Legras, Van Zuijlen & Haspels. In Rotterdam publiceerde hij de toneelstukken Mevrouw Roland en de Girondijnen (1876) en De Stiefzoon (1877).

Terugkeer naar Antwerpen

In 1879 keerde Van Offel terug naar Antwerpen. Van 1880 af zocht hij uit financiële noodzaak hulp bij de liberale flaminganten in de Scheldestad, vooral bij Jan van Rijswijck Van Rijswijck, Jan De liberaal Jan van Rijswijck (1853-1906) was burgemeester van Antwerpen. Zijn inzet voor de rol van het Nederlands in de lokale politiek en het verenigingswezen alsook zijn volksgezinde ... Lees meer . Deze hielp hem onder meer aan bescheiden baantjes als toezichter bij de mestpacht (1883), portier van het Schepenhuis in de wijk Oud Antwerpen op de wereldtentoonstelling (1894) en bewaker in het Museum Plantijn. Deze steun van de Antwerpse liberalen, die het propagandistische effect van de verzen van Van Offel niet onderschatten, stond niet los van het feit dat de populaire volksdichter sedert 1880 heel wat van zijn verzen in De Kleine Gazet De Kleine Gazet De Kleine Gazet (1874-1888) was een Antwerps liberaal, progressief en Vlaamsgezind dag- en weekblad. Het fungeerde als het orgaan van diverse organisaties. Lees meer was gaan publiceren. De sociaaldemocratische ondertoon in Van Offels werk nam vanaf dat ogenblik sterk af. Flamingantische verzen en huldegedichten aan liberale voormannen stonden voortaan centraal in zijn literaire activiteit.

Rijk is Van Offel van dit alles niet geworden: hij leefde en stierf in armoede. Bij zijn overlijden richtten liberale politici een ‘komiteit’ op voor de minderjarige kinderen en weduwe van Van Offel.