Vandommele, Joost

Joost Vandommele was gedurende meer dan vier decennia een zeer actieve spilfiguur in het ‘sociaal-flamingantisme’, de kwantitatief kleinere stroming in de Vlaamse beweging die ‘links’ en ‘Vlaams’ hoegenaamd niet als tegenstrijdig ziet, maar integendeel als noodzakelijk verbonden. Hij vermeldde graag dat hij met zijn Vlaams én sociaal engagement in de voetsporen trad van zijn beide grootvaders. Zijn grootvader langs vaderskant had het als onderwijzer-brancardier tijdens de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer aangedurfd om koning Albert I van Saksen-Coburg, Albert I Koning Albert I (1875-1934) werd aan de vooravond van en tijdens de Eerste Wereldoorlog geconfronteerd met een radicaliserende Vlaamse beweging. De communautaire kwestie groeide daardoor ... Lees meer bij een van diens onaangekondigde bezoeken aan het IJzerfront ongevraagd te wijzen op de taalkundige en sociale wantoestanden die daar heersten. Grootvader langs moederszijde was René de Clercq De Clercq, René René de Clercq (1877-1932) was een Vlaamsgezinde en sociaal georiënteerde dichter, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een sleutelrol speelde bij het ontstaan en de radicalisering van het ... Lees meer , de Groot-Nederlandse Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer dichter en atheneumleraar die tijdens de Eerste Wereldoorlog voor het activisme Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer koos en na 1918 uitweek naar Nederland.

Vandommele, die de middelbare school doorliep aan het Koninklijk Atheneum van Sint-Niklaas, had bij zijn geboorte een zeldzame en toen nog niet volledig gediagnosticeerde erfelijke aandoening aan het centraal zenuwstelsel meegekregen, thans bekend als myoclone dystonie. Die ziekte veroorzaakte allerlei spasmen en dwong hem ertoe zijn studie geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Gent voortijdig stop te zetten. Hij ging werken bij de personeelsdienst van de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen in Gent en werd daar spoedig ook een actief militant en propagandist van de socialistische spoorvakbond. In de jaren 1980 trad hij toe tot de Kommunistische Partij van België Kommunistische Partij van België (KPB) Lees meer (KPB) en schreef hij voor het partijblad De Rode Vaan De Rode Vaan De Rode Vaan (1921-1992) was een communistisch week- en dagblad. Het vertolkte de Vlaamse emancipatiegedachte tot in de Tweede Wereldoorlog en opnieuw vanaf 1966. Lees meer . Na de electorale doorbraak van het Vlaams Blok Vlaams Blok / Vlaams Belang (VB) Vlaams Belang is een radicaal-rechtse Vlaams-nationalistische partij, die in 1978 ontstond onder de naam ‘Vlaams Blok’, als verkiezingskartel van de Vlaamse Volkspartij en de Vlaams Natio... Lees meer bij de parlementsverkiezingen van 1991 lag hij mee aan de basis van de actie ‘Vlaanderen tegen racisme’.

Voor Vandommele vormde de verontwaardiging over allerlei vormen van onrecht de inspiratie en drijfkracht achter zijn inzet in tal van acties, werkgroepen en comités. Zo werkte hij mee in de Werkgroep Arbeid Werkgroep Arbeid Werkgroep Arbeid was een linkse, flamingantische groep die in 1972 werd opgericht door Paul van Caeneghem. Lees meer , in de groepen rond de tijdschriften Het Pennoen Het Pennoen (1950-1977) Het Pennoen was een Vlaamsgezind maandelijks opinieblad dat, geleid door Jan Olsen, verscheen tussen 1950 en 1977. Het evolueerde van een traditioneel jeugdblad naar een vernieuwend en la... Lees meer en Meervoud Meervoud (1992-) Meervoud is zowel de naam van een groep van linkse flaminganten als van hun tijdschrift. Het blad is vernoemd naar het driemaandelijks blad over nationale minderheden dat de Werkgroep Arb... Lees meer , in het Priester Daensfonds Priester Daensfonds (PDF) Het Priester Daensfonds is een pluralisische socioculterele vereniging, die in de traditie van het daensisme rond Vlaamse en sociale thema’s werkt. Lees meer , de Vlaamse Socialistische Beweging, de Sociaal-Flamingantische Landdagen, het Masereelfonds Masereelfonds Het Masereelfonds (1971) werd gesticht door de Kommunistische Partij van België. Het ijverde voor een democratisch pluralistisch Vlaanderen. Lees meer , Vlinks Vlinks Vlinks is een initiatief van gelijkgestemden die zich Vlaamsgezind voelen, maar zich niet kunnen vinden in de rechtse(re) koers die de Vlaamsgezinde partijen en de Vlaamse beweging de jo... Lees meer en – vanzelfsprekend – in het René De Clercq-genootschap, dat de herinnering aan zijn grootvader levend hield met een museum in diens geboortedorp Deerlijk, een blad en diverse activiteiten. De belangstelling van Vandommele voor internationale nationaliteitenkwesties leidde ertoe dat hij zich in het laatste kwart van de 20ste eeuw via het toenmalige Ierlandkomitee intens bezighield met de (Noord-)Ierse kwestie en dat hij later ook opkwam voor de Koerden en andere taalkundige en culturele minderheden.

Geschiedenis fascineerde hem, en in het bijzonder de historische antecedenten van zijn eigen linkse én flamingantische overtuiging. Via zijn uitgebreid netwerk zorgde hij er mee voor dat in Gent een standbeeld werd opgericht voor Pierre de Geyter (1848-1932), de componist van ‘De Internationale’, en dat in Luik de grafzerk van Emiel Moyson Moyson, Emiel Lees meer werd hersteld. In 2016 publiceerde hij zijn magnum opus, Gent, een bakermat van democratie en socialisme, een overzicht van de sociale geschiedenis van de stad waar hij inmiddels meer dan 40 jaar woonde en waar hij al jaren een geëngageerde cultuurtoeristische gids en veel gevraagde spreker was.

Als vakbondsman en sociaalflamingant was Vandommele levenslang sterk begaan met de discussies rond de sociale invulling van de Vlaamse autonomie. Tegenover het meer en meer triomferende ‘centenflamingantisme’ bleef hij scherp en onvermoeibaar hameren op herverdelende (fiscale) rechtvaardigheid en zorg voor wie om de een of andere reden maatschappelijk minder (financieel) succesvol was.