Verbond van Nationaal-Solidaristen in Rijks-Nederland (VNS)

Organisatie

Het Verbond voor Nationaal-Solidaristen in Rijks-Nederland (VNS) was een radicaal-rechtse groepering met wortels in het vroegste Nederlandse fascisme en die zich, spiegelend aan het Verdinaso, manifesteerde als Groot-Nederlands en nationaal-solidaristisch.

Afkorting
VNS
Alternatieve naam
Vereeniging De Bezem
Oprichting
15 december 1928
Stopzetting
1940
Leestijd: 3 minuten

Het VNS was een kleine groepering, het telde nooit meer dan een vijftigtal leden, onder leiding van Hugo Sinclair de Rochemont (1901-1942). Sinclair stond in 1923 samen met onder meer geldschieter Alfred Haighton (1896-1943) mee aan de wieg van de eerste Nederlandse fascistische organisatie, het Verbond van Actualisten (VvA). Binnen het VvA, in 1928 opgevolgd door Vereeniging De Bezem redigeerde Sinclair samen met polemist Erich Wichmann (1890-1929) het relatief bekend en openlijk fascistisch weekblad De Bezem (1927-1931). Na het overlijden van Wichmann trad Jan Baars (1903-1989) op de voorgrond. Het leidde in 1930 tot een conflict tussen een groep rond Sinclair enerzijds en een groep rond Baars en Haighton anderzijds, waarbij elke groep het tijdschrift claimde en eigen edities drukte. Op zoek naar financiering legde de groep-Sinclair in het najaar van 1930 contact met Joris van Severen Van Severen, Joris Van Severen, Joris Joris van Severen (1894-1940) is vooral bekend als de oprichter en leider van het fascistisch geïnspireerde Verdinaso (Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen). Medio jaren 1930 verru... Lees meer en Wies Moens Moens, Wies Moens, Wies Lees meer .

Samenwerking met het Verdinaso?

Terwijl Van Severen en Moens in 1931 de oprichting van het Verdinaso voorbereidden, namen verschillende Nederlandse groepjes contact met hen op in de hoop een samenwerking te realiseren. Een ontmoeting met Wies Moens op 9 januari 1932 in Bergen-op-Zoom leverde niets op. In een poging een samenwerking te forceren had Sinclair in december 1931 de Vereeniging De Bezem omgedoopt tot het Verbond van Nationaal-Solidaristen in Rijks-Nederland en een proefnummer van een nieuw weekblad met de titel De Aanval: Weekblad tot verbreiding van de Groot-Nederlandsche beginselen. Orgaan voor de Nederlandsche Nationaal-Solidaristen laten drukken. De ontmoeting was echter een maat voor niets: Moens zag weinig heil in samenwerking met de qua ledenaantal onbetekenende Nederlandse groepjes. Sinclair en zijn groep zetten echter door en publiceerde van 14 januari 1932 tot 4 februari 1932 vier nummers van De Aanval op 5.000 exemplaren. Hoewel er zich vrij veel abonnees hadden aangemeld werd de uitgave wegens geldgebrek stopgezet.

Opmerkelijk was dat één van de leden van het VNS, Gerard van der Horst Van der Horst, Gerard Gerard van der Horst (1907-1971) lag mee aan de basis van het Verdinaso in Nederland en beheerde tot de Tweede Wereldoorlog als achtereenvolgens secretaris en penningmeester de administra... Lees meer (1907-1971), vanaf eind 1932 verantwoordelijk werd voor de organisatie van het Verdinaso in Nederland. Sinclair zelf had intussen een zevental fascistische organisaties verenigd in een kortstondige Federatie van Samenwerkende Organisaties in de Nationaal-Maatschappelijk Beweging (1932-1933). De invoering van een lidmaatschapsverbod voor ambtenaren waarbij het VNS één van de geviseerde organisaties was betekende de definitieve doodsteek. In een laatste stuiptrekking zou de Haarlemse afdeling vijf nummers van het tijdschrift De Doordrijver: Nationaal-solidaristisch strijdblad (februari – juni 1934) uitgeven. Vanaf de zomer van 1934 kende het VNS een sluimerend bestaan, maar werd pas in 1940 formeel opgeheven.

Literatuur

– T. Cobbaert, Het Verbond voor Nationaal-Solidaristen in Rijks-Nederland: de groep Sinclair en de opbouw van het Verdinaso in Nederland (1931-1933), in: Jaarboek Joris Van Severen, nr. 25, 2021, pp. 49-114.
– A.A. de Jonge, Crisis en critiek der democratie. Anti-democratische stromingen en de daarin levende denkbeelden over de staat in Nederland tussen de wereldoorlogen. Utrecht, 1968.
– W. Huberts, In de ban van een beter verleden. Het Nederlandse fascisme, 1923-1945. Nijmegen, 2017.
– L.M.H. Joosten, Katholieken en fascisme in Nederland. Hilversum, 1964.
– H. Schippers, Waarde bundelgenoot! Hugo Sinclair de Rochemont en Erich Wichman: radikaal fascisme in de twintiger en begin dertiger jaren. Tilburg, 1973.
– R. Te Slaa en E. Klijn, De NSB. Onstaan en opkomst van de Nationaal-Socialistische Beweging, 1931-1935. Amsterdam, 2009.
– W. Zaal, De Nederlandse fascisten. Amsterdam, 1973.

Suggestie
Citeren

2023: Tom Cobbaert

Inhoudstafel