Vis, Pieter
Pieter Vis (1949-2017) was een Nederlandse bas-bariton en een belangrijke promotor van de Vlaamse en Nederlandse liedkunst in binnen- en buitenland. Hij zette zich onder meer in voor het behoud van het werk van Guido Gezelle en van René de Clercq.
Hannah Smets (2023), Nico Wouters (1998). Vis, Pieter. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2023. https://devb.be/id/per-015410.
Jeugd en opleiding
Pieter Vis startte zijn zangloopbaan als jongenssopraan bij het Rotterdamse Jongenskoor. Vanaf zijn veertien jaar zong hij als sopraansolist in kerkconcerten in binnen- en buitenland, onder meer met de Wiener Sängerknaben. Hij volgde aanvankelijk een grafische opleiding, maar koos daarna voor zang. Van 1971 tot 1978 kreeg hij een klassieke zangopleiding van de sopraan Iza Valeton-Maas Geesteranus (1901-2005), vanaf 1978 van de alt Annie Hermes (1906-1995). Vervolgens volgde hij lied- en oratorium-interpretatiecursussen bij Max van Egmond (1936), Marie-Cécile Moerdijk (1929), Herman Schey (1895-1981) en Dietrich Fischer-Dieskau (1925-2012). Hij trad onder meer op bij het Festival van Vlaanderen, in Luxemburg en Oostenrijk en bij diverse Guldensporenvieringen. Behalve als concertzanger was Vis ook actief als dirigent, producer, musicoloog en illustrator van onder meer grammofoonplaten en cd-hoezen.
Promotor van Vlaamse en Nederlandse liedkunst
Vis speelde een belangrijke rol als promotor van de Vlaamse en Nederlandse liedkunst (zie Muziek Muziek Lees meer ). Hij verzamelde liederen van vergeten repertoires en promootte die via verzamelplaten en optredens. In 1980 bracht hij naar aanleiding van het Guido Gezelle
Gezelle, Guido Guido Gezelle (1830-1899) was een Vlaamse priester die de Vlaamse volkstaal verdedigde binnen het algemeen Nederlands. Hij verwierf grote bekendheid als lyrisch dichter van religieuze nat... Lees meer -jaar de langspeelplaat Guido Gezelle in het lied uit, waarvoor hij vierentwintig gedichten van de schrijver op muziek zette. In het totaal verzamelde Vis meer dan 4.000 liederen met Gezelle-teksten, wat hem onder meer een bronzen stadsmedaille en een ereburgerschap van de stad Brugge opleverde.
In 1981 bracht hij hulde aan Armand Preud’homme (1904-1986) en in 1986 volgde een verzameling van liederen van Emiel Hullebroeck
Hullebroeck, Emiel Emiel Hullebroeck (1878-1965) was een Vlaamsgezinde componist en dirigent. Hij is van grote betekenis geweest voor de Vlaamse liedbeweging in de 20ste eeuw en voor het sociale statuut van... Lees meer . Vis bracht ruim 55 langspeelsplaten en cd’s uit met liederen van Noord- en Zuid-Nederlandse dichters en componisten.
Huwelijk en verbintenis met familie de Clercq
In januari 1988 huwde de 38-jarige bas-bariton Vis met de toen 81-jarige Elza de Clercq
De Clercq, Elza Elza de Clercq (1906-1989) was een Vlaamse zangeres en dochter van René de Clercq. Ze speelde een belangrijke rol in de voortzetting van het nalatenschap van haar vader, die een bekend di... Lees meer , dochter van de Vlaamse dichter en activist René de Clercq
De Clercq, René René de Clercq (1877-1932) was een Vlaamsgezinde en sociaal georiënteerde dichter, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een sleutelrol speelde bij het ontstaan en de radicalisering van het ... Lees meer . De twee hadden in 1987 samen met de Culturele Raad van de stad Sint-Niklaas René de Clercq. Strijdend toondichter van het Vlaamse Volk uitgebracht, een dubbele langspeelplaat met voormalig onbekende composities van haar vader. Beiden streefden naar de erkenning van diens nalatenschap en het huwelijk vormde daarbij een praktische regeling om de erfenis van de reeds zieke Elza de Clercq door te geven aan Vis.
Een jaar later, na het overlijden van zijn echtgenote, richtte Vis de Elza Vis-de Clercq-stichting op om hun streven voort te zetten. Ter gelegenheid van haar 85ste geboortejaarherdenking, onthulde hij in 1991 een grafmonument in de vorm van een opengeslagen marmeren boek en bracht hij enkele de Clercq-liederen.
Latere carrière, controverse en erkenning
In de jaren 1980 schreef Vis enkele artikelen over de liedkunst van René de Clercq in Alarm
Alarm (1972-1999) Alarm (1972-1999) was het strijdorgaan van de Vlaamse Militanten Orde (VMO), dat – in de lijn van deze groepering – radicaal-rechtse, Vlaams-nationalistische en anticommunistische standpu... Lees meer , een Vlaams-nationalistisch en rechts-radicaal tijdschrift. Naar aanleiding van zijn bijdragen beschuldigde Het Fascisme Onderzoeks Kollektief (FOK) in 1997 de zanger ervan nauwe banden te onderhouden met extreemrechtse organisaties. Vis meende zelf niet op de hoogte te zijn van de rechts-radicale sympathieën van het magazine en kloeg het FOK aan voor smaad. Hij won de rechtszaak, maar ontving omwille van juridische onduidelijkheden inzake het FOK geen schadevergoeding.
In 2003 vierde Vis zijn veertigjarige zangersjubileum met een concert in de Augustijnerkerk te Dordrecht. Voor zijn inzet voor het behoud en promotie van Vlaamse en Nederlandse liedkunst ontving hij meermaals erkenning. Zo nam hij onder meer de Guido Gezelle-penning en de bronzen stadsmedaille van Brugge in ontvangst voor zijn inzet voor het werk van Gezelle. Die inspanning leverde hem ook een vermelding op in het Guinness Book of Records. Voor zijn promotie van Duitse kerkmuziek kreeg hij onder meer de zilveren stadsmedaille van Baden-Baden.
Vis bleef nog tot aan zijn overlijden in september 2017 actief bezig met muziek.
Archief
– ADVN | archief voor nationale bewegingen: Archief Pieter Vis [AC 237]
Werken
– 150 jaar priester-dichter Guido Gezelle in het lied, 1980.
– Flitsen uit Huldeconcert Armand Preud'homme, 31 mei 1981, 1981.
– Geliefde liederen van toondichter Emiel Hullebroeck de zanger van 't Vlaamse lied, 1986.
– met E. de Clercq, René De Clercq, Strijdend toondichter van het Vlaamse Volk, 1987.
– Ja zingen is 't dat leven doet, 1987.
– Liederenbundel - Oudnederlandstalige volksliedjes., 1987.
– Het Nederlandse en Vlaamse Volks, Kinder en Kunstlied en Kabaretlied, 1993.
– 450 jaar Oranjeliederen in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden tijdens Oorlog en Vrede, 1994.
– Dichter-Toondichter René De Clercq, vriend van Dr. A. Borms, 1995.
Literatuur
– J. Lemair, Pieter Vis geeft kleur aan Guido Gezelle-jaar, in: Wijkse Courant, 7 februari 1980.
– s.n., Pieter Vis schenkt Gezellebrieven aan Brugge, in: De Standaard, 23 mei 1980.
– B. Goovaerts, Gezelle ter ere, in: Neerlandia: Algemeen-Nederlands tijdschrift, jg. 84, 1980, nr. 5, pp. 151-154.
– N. Verschoore, Festijn Pieter Vis te Brugge, in: Het Laatste Nieuws, 13 augustus 1980.
– A.B., Nederlandse concertzanger maakt Hullebroeck-plaat, in: Het Volk, 20 maart 1986.
– W. Luytens, Pieter Vis verzorgde liederenopname van Hullebroeck, in: Wij, 25 december 1986.
– s.n, Tineke van Heule (82) trouwt met 44-jaar jongere concertzanger, in: De Post, 9 april 1988.
– E. Verstraete, Nederlandse zanger Pieter Vis maakte dubbel LP met 63 liederen van René De Clercq, in: Gazet van Antwerpen, 30 april en 1 mei 1988.
– D.S., Nederlander bundelde tachtig aloude volkshits, in: De Nieuwe Gids, 3 december 1988.
– A. van Roessel, Tendentieuze fax maakte van musicus plots een neonazi, in: De Volkskrant, 10 december 1997.
– s.n., FOK moet Pieter Vis nog steeds betalen, in: Nederlands Dagblad, 10 juni 1998.
– J. van Klinken, Onderste boven. Pieter Vis … geen cent, in: Reformatorisch Dagblad, 16 juni 1998.
– P. Psaris, Persbericht. Pieter Vis zingt op monumentendag in de 105 jaar oude Wilhelminakerk, september 2003.
– L. Lindenhovius, Zingen verbroedert, in: AD/De Dordtenaar, 11 december 2003.
– s.n., Bas-bariton Pieter Vis (68) overleden, in: Reformatorisch Dagblad, 5 oktober 2017.
Hannah Smets (2023), Nico Wouters (1998). Vis, Pieter. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2023. https://devb.be/id/per-015410.
Redactiegeschiedenis
Redactiegeschiedenis
1998: Nico Wouters (pdf)
2023: Hannah Smets