Wichert, Friedrich

Persoon

Friedrich (Fritz) Wichert (1878-1951) was een Duitse kunsthistoricus die tijdens de Eerste Wereldoorlog als diplomaat in Den Haag een belangrijke rol speelde bij het ontwikkelen van de Duitse Flamenpolitik.

Volledige voornaam
Friedrich K.A.
Alternatieve naam
Fritz Wichert
Geboorte
Mainz-Kastel, 22 augustus 1878
Overlijden
Kampen (Sylt), 24 januari 1951
Suggestie
Citeren
Leestijd: 3 minuten

Friedrich Wichert (1878-1951) was een Duitse kunsthistoricus. Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer werd hij door het Auswärtige Amt naar Nederland gezonden om daar cultuurpolitieke contacten aan te knopen. Hij was de oprichter van de ‘Hilfsstelle’, een geheime afdeling van de Duitse legatie die zich onder meer bezighield met de Flamenpoliti Flamenpolitik Flamenpolitik Met het begrip ‘Flamenpolitik’ wordt verwezen naar de politiek die de Duitse bezetter voerde ten aanzien van de Vlaamse beweging tijdens de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. Sommige aute... Lees meer k. In 1917 werd hij privésecretaris en adviseur inzake de Vlaamse kwestie van gezant Richard von Kühlmann.

Binnen de Flamenpolitieke netwerken sprak Wichert zich uit voor een Vlaams-Nederlandse toenadering en tegen Vlaams seperatisme of Duits annexionisme. Daarmee haalde hij zich de wrevel op de hals van de Alduitsers.

Studeerde kunstgeschiedenis en promoveerde in 1907. Wichert werkte een tijd te Frankfurt aan de Main aan het Stadel-lnstitut, een kunstpedagogische instelling. In 1909 werd hij benoemd tot directeur van de Mannheimer Kunsthalle en deed het stadsbestuur van Mainz op zijn gezag belangrijke aankopen. In 1923 ging hij terug naar het Stadel-lnstitut, maar in 1933 noopte het nieuwe, nationaal-socialistische regime hem echter al zijn functies neer te leggen. Wichert, die met een Nederlandse getrouwd was geweest, trok zich terug in de eenzaamheid van het Noord-Friese eiland Sylt. Na de Tweede Wereldoorlog was hij daar enige jaren (1945-1948) burgemeester van de gemeente Kampen-auf-Sylt.

De jaren van de Eerste Wereldoorlog bekleedde Wichert een diplomatieke functie. Hij werd naar Nederland gezonden, waar hij te 's-Gravenhage op de Duitse legatie onder de gezant Richard von Kühlmann optrad als hoofd van de Hilfsstelle, met als opdracht de vriendschappelijke gezindheid tussen Nederlanders en uitgeweken Vlamingen enerzijds en Duitsland anderzijds te peilen en zoveel mogelijk te bevorderen. Wichert, die goed Nederlands sprak, beschikte in korte tijd over vele relaties met vooraanstaande figuren uit het Nederlandse politieke en economische leven. Hij kwam in persoonlijk contact met Frederik C. Gerretson Gerretson, Frederik C. Gerretson, Frederik C. Frederik Carel Gerretson (1884–1958) was een Nederlandse historicus, zakenman en politicus, die vanuit zijn Groot-Nederlandse overtuiging het Vlaams-nationalisme trachtte te beïnvloeden.... Lees meer , Derk Hoek Hoek, Derk De Nederlander Derk Hoek (1887-1976) studeerde vóór 1914 rechten aan de Brusselse universiteit en kwam er in contact met de Vlaamse beweging. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was hij betrok... Lees meer , Van Panhuys, Groeninx van Zoelen, Anton van Vessem Van Vessem, Anton Van Vessem, Anton Anton van Vessem (1887-1966) was een Nederlands advocaat, politicus voor de Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland en aanhanger van de Groot-Nederlandse gedachte. Lees meer , Humme (hoofdredacteur van het dagblad Het Vaderland) en in september 1915 ook met Leo Picard Picard, Leo Picard, Leo De vrijzinnige flamingant en journalist-publicist Leo Picard (1888-1981) engageerde zich in het activisme, maar sloeg al in de nazomer van 1915 een andere weg in en verhuisde naar Nederl... Lees meer , die toen naar Nederland was gekomen en met wie hij goed bevriend raakte. Wichert heeft een rol gespeeld bij de overneming door Gerretson van De Vlaamsche Stem De Vlaamsche Stem (1915-1916) De Vlaamsche Stem (1915-1916) De Vlaamsche Stem (1915-1916) was een Vlaamsgezind dagblad dat in Nederland verscheen en na een tijd in Duitse handen overging. De koerswijziging die het dagblad als gevolg daarvan onderg... Lees meer ten behoeve van de Duitse propaganda in Nederland onder de Nederlanders en de in Nederland verblijvende activisten. De Duitse legatie verschafte geld voor de aankoop. Bij een aantal conferenties van de groep rondom Dietsche Stemmen Dietsche Stemmen Dietsche Stemmen Dietsche Stemmen was een Groot-Nederlands georiënteerd tijdschrift (1915-1918) dat het activisme steunde, een zelfstandig Vlaanderen nastreefde en Nederlandse ‘stamgenoten’ voor dit prog... Lees meer was hij aanwezig. Hij ontmoette daar behalve Picard nog verscheidene andere Vlamingen, zoals Eugène Cantillon Cantillon, Eugène Eugène Cantillon (1893-1942) werkte in 1915 vanuit Nederland kortstondig mee aan de activistische krant De Vlaamsche Post. Van 1918 tot zijn overlijden was hij journalist bij de krant Het... Lees meer , René de Clercq De Clercq, René De Clercq, René René de Clercq (1877-1932) was een Vlaamsgezinde en sociaal georiënteerde dichter, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een sleutelrol speelde bij het ontstaan en de radicalisering van het ... Lees meer , August Remouchamps Remouchamps, August August Remouchamps (1892-1927) was tijdens de Eerste Wereldoorlog lid van de activistische groep Jong-Vlaanderen. In Nederland diende hij vervolgens de Duitse propaganda. Na de oorlog wa... Lees meer en Edgard Rietjens Rietjens, Edgar Edgard Rietjens (1892-1933) koos tijdens de Eerste Wereldoorlog voor het activisme en was in 1917 medeoprichter en later bestuurslid van de Dietsche Bond. Lees meer . In hoeverre Wichert's contacten met de leiding van periodieken als Dietsche Stemmen, De Toorts en De Toekomst (1915-1915) mede van financiële aard zijn geweest, bleef tot dusver onopgehelderd.

Von Kühlmanns opvolger in Nederland, F. Rosen, die een tegenstander van het Vlaamse activisme Activisme Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer was, maakte een einde aan Wichert's werkzaamheden.

Literatuur

– L. Wils, Flamenpolitik en aktivisme, 1974.
– P. van Hees, 'De financiering van "De Vlaamsche Stem", een discussie zonder eind'. F.C. Gerretson en zijn Duitse betrekkingen in 1915', in WT, jg. 46, nr. 1 (1987), p. 27-36.
– C. Albrecht en P. van Hees, '"Dietsche Stemmen. Tijdschrift voor Nederlandsche Stambelangen" (1915-1918). Een verkenning', in WT, jg. 51, nr. 3 (1992), p. 129-144.
– D. Vanacker, Het aktivistisch avontuur, 1991.
– L. Wils, Vlaanderen, België, Groot-Nederland. Mythe en Geschiedenis, 1994.

Suggestie
Citeren

1975: Lammert Buning (pdf)

1998: Pieter Van Hees (pdf)

Databanken

Inhoudstafel