Buls, Karel

Karel Buls was de zoon van de Mechelse juwelier Carolus Jacobus Buls en Anna-Theresa Hellemans uit Lier. Nadat hij van zijn acht tot zijn elf om gezondheidsredenen bij zijn oom in Kaster (Limburg) verbleef, volgde Buls les aan achtereenvolgens het pensionaat Regnault en het Atheneum van Brussel, waar hij bevriend raakte met Léon Vanderkindere Vanderkindere, Léon Léon Vanderkindere (1842-1906) was een hoogleraar middeleeuwse geschiedenis, rector van de Université libre de Bruxelles en een liberaal politicus die onder andere pleitte voor Nederlands... Lees meer (zijn toekomstige schoonbroer). Samen met Vanderkindere frequenteerde Buls de vrijzinnige flamingantische kringen van Vlamingen Vooruit Vlamingen Vooruit Vlamingen Vooruit was een Vlaamse en vrijzinnige organisatie in Brussel die in 1858 onder impuls van Eugène van Bemmel in Brussel werd opgericht. Het programma eiste de gelijkberechtiging... Lees meer en De Veldbloem De Veldbloem Lees meer . Hij ontwikkelde er een Vlaamsgezinde overtuiging, mede uit afkeer van de expansiedrift van Napoleon III.

Buls leerde net als zijn vader voor goudsmid en volgde beeldhouwlessen in het atelier van Jules Léonard. Deze opleiding zou hij later vervolledigen in Parijs en Italië. Na het overlijden van zijn vader in 1878 runde hij vier jaar lang diens zaak.

Buls was een loufton, de zoon van een vrijmetselaar Vrijmetselarij Lees meer , en zou zelf vijftig jaar lang lid zijn van verschillende vrijmetselaarsloges. In de Loge des Vrais Amis de l'Union et du Progrès réunis, de Cercle littéraire et artistique en La Libre Pensée ontmoette Buls vooruitstrevende liberalen. Met vrienden stichtte hij, naar het voorbeeld van de Nederlandse maatschappij Tot Nut van ’t Algemeen (die hij in 1863 bezocht), de Ligue de l'Enseignement Ligue de l'Enseignement De Ligue de l’Enseignement (1864) werd opgericht door hoofdzakelijk Brusselse progressistische liberalen die niet onverschillig stonden tegenover de ‘Vlaamse zaak’. De historische relatie... Lees meer . Door zijn toedoen werd de Ligue in 1870 gesplitst in een Frans- en een Nederlandstalige afdeling, die de Onderrichtsbond werd genoemd. In de Ligue en de ressorterende commissies stelde hij één secretaris per taalrol aan. Tot 1880 fungeerde Buls als algemeen secretaris en van 1880 tot 1883 en 1906 tot 1914 bekleedde hij het voorzitterschap.

Na zijn burgemeesterschap werd hij bovendien aangesteld als erevoorzitter van het Brusselse Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer . Daarnaast stond Buls in 1909 aan de wieg van de Vrienden van het Zoniënwoud / Ligue des Amis de la Forêt de Soignes. Tot aan zijn dood was hij voorzitter van deze oudste natuurvereniging Natuur, milieu en landschap Tot de Tweede Wereldoorlog bestond er een band tussen de Vlaamse beweging en de natuurverenigingen in Vlaanderen. Een gevoeligheid en zorgzaamheid voor het landschap en de schoonheid van... Lees meer van België.

Van gemeenteraadslid tot burgemeester

Bij de wetgevende verkiezingen van 1870 stelde Buls zich – op aanraden van socialist Edmond Picard Picard, Edmond Edmond Picard (1836-1924) was een belangrijk jurist en publicist. Hij publiceerde over de Belgische wetgeving en kunst, maar ook over wat hij zag als de Belgische ziel. Lees meer – samen met Vanderkindere en Charles Graux kandidaat op de liberale scheurlijst Fédération progressiste, die behalve voor liberale eisen zoals de hervorming van de katholieke schoolwet van 1842 ook ijverde voor Vlaamse taalrechten. Buls raakte met 710 van de 8970 stemmen echter niet verkozen.

Het duurde tot 1877 voor Buls zich opnieuw verkiesbaar stelde, ditmaal op een gematigde liberale lijst. Hij werd verkozen en zetelde in de gemeenteraad bij de commissies Onderwijs en Schone Kunsten. Na het overlijden van zijn voorganger fungeerde hij van 13 februari 1879 tot december 1899 als schepen van Onderwijs.

In 1881 werd Buls burgemeester van Brussel Brussel In de geschiedenis van de Vlaamse beweging speelde Brussel een unieke rol vanwege haar hoofdstedelijke functies, economische aantrekkingskracht en als symbool van verfransing, die zich v... Lees meer , een positie die hij tot zijn afscheid van de politiek in 1899 zou bekleden. Van grote betekenis voor het Brusselse stadsbeeld was zijn inzet op het gebied van de ruimtelijke ordening en monumentenzorg. 

In 1882-1884 en 1886-1894 was Buls actief als volksvertegenwoordiger.

Promotor van Nederlandstalig onderwijs

In 1875 lag Buls mee aan de basis van een laïcistische modelschool, waarvan hij tot 1878 als directeur optrad en die uitgroeide tot de bekende normaalschool Karel Buls (vandaag het Hoofdstedelijk Atheneum Karel Buls). Als schepen van onderwijs voerde hij de verworvenheden van de modelschool in het Brussels gemeentelijk onderwijs Onderwijs Lees meer in. In 1881 probeerde Buls het systeem van de  transmutatieklassen Transmutatieklassen De transmutatieklas was een systeem dat de tweetaligheid wilde bevorderen door leerlingen geleidelijk via hun moedertaal Frans of Nederlands te leren. Het stelsel werd voor het eerst ing... Lees meer te installeren, waardoor voor alle leerlingen toch een bepaalde vorm van (praktische) tweetaligheid zou worden bereikt. Onder meer door de tegenstand van hoofdonderwijzers, de moeilijkheden om een vak Nederlands te introduceren in de lerarenopleiding en oppositie in de Brusselse gemeenteraad faalde dit experiment. Nog geen vier jaar na de opstart waren er slechts 41 transmutatieklassen (op een totaal van 17 Brusselse scholen). Ondanks Buls’ aanhoudende pogingen bleef zijn stelsel op verzet botsen, waardoor het in 1888 stopgezet werd.

Daarnaast maakte Buls werk van buitenschools onderwijs voor de ontwikkeling van de Vlaamse Brusselaars. Met de Tweede Vlaamsche Hoogeschoolcommissie Vlaamsche Hoogeschoolcommissie Lees meer ijverde hij bovendien voor de vernederlandsing van het hoger onderwijs Hoger onderwijs De evolutie van het Vlaamse hoger onderwijs werd gekenmerkt door een moeizame vernederlandsingspolitiek, gaande van het vroegste verschijnen van Nederlandstalig onderwijs tot de integrale... Lees meer .

Vlaamsgezind en liberaal

Ook naast het onderwijs ijverde Buls voor de positie van het Nederlands in Brussel. Als schepen zorgde hij er in 1879 voor dat alle straatnaamborden Straatnamen Straatnamen kunnen als monumenten fungeren die een bepaalde nationalistische of andere politiek-ideologische agenda reflecteren. In de geschiedenis van de Vlaamse beweging dienden straatn... Lees meer tweetalig werden en als burgemeester eiste hij van zijn ambtenaren en politie de kennis van beide landstalen. Hij voerde bovendien tweetalige formulieren in bij de burgerlijke stand. Met Julius Hoste (sr.) Hoste, Julius (sr.) De liberaal Julius Hoste sr. (1848-1933), stichter van De Zweep en Het Laatste Nieuws, speelde eind 19de en begin 20ste eeuw een centrale rol in de Vlaamse ontvoogdingsstrijd in Brussel.... Lees meer stond hij in voor de bouw van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS) De Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS) werd opgericht op 23 augustus 1875 op initiatief van een aantal prominente liberale flaminganten, die ijverden voor een Nederlandstalig beroepstone... Lees meer (1887). Ondanks al deze maatregelen kon Buls het verfransingsproces nauwelijks tegenhouden. Zijn opvolger op het stadhuis, Emile de Mot, maakte bovendien veel van zijn realisaties ongedaan.

Als volksvertegenwoordiger bevond Buls zich in een relatief geïsoleerde positie wat de Vlaamse kwestie betrof. Tijdens de stemmingen over de taalwet Taalpolitiek en -wetgeving Situaties van taalonderdrukking vindt men wereldwijd. Daarom besteedt deze bijdrage eerst aandacht aan gehanteerde taalpolitieke strategieën. Ook in België verzette een gedomineerde taalg... Lees meer van 1883 en 1889 hield hij zich afzijdig, maar bij die over de taalwet op het leger Leger De taalkwestie speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van het Belgische leger. Als een van de weinige echt nationale instellingen was het leger een brandpunt van diverse sociaal-p... Lees meer (1887) en over het zogenoemde amendement Colaert (inzake de kennis van het Nederlands bij notarissen) verdedigde hij tegen zijn Waalse partijgenoten in een Vlaamsgezind standpunt.

Lang dacht Buls eraan een Vlaams-nationale partij op te richten. Zijn politiek testament van 1906 toont dat hij voorstander was van federalisme Federalisme Sinds het begin van de 20ste eeuw behoort federalisme tot het programma van eerst de Waalse en vervolgens ook de Vlaamse beweging. Vanaf 1970 is de transformatie van België van unitaire t... Lees meer en toenadering tot Noord- Nederland Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer . Reeds in 1883, naar aanleiding van het bezoek van een Nederlandse schuttersvereniging aan het Brusselse stadhuis, verklaarde hij: ‘Broeders, onze lotgevallen zijn lange tijd verenigd geweest. Misschien ware het beter geweest dat zij nooit gescheiden waren geworden.’ Het kwam hem op heel wat kritiek te staan in de Franstalige pers, L’étoile belge voorop.

Het behoud van de positie van de liberale partij Liberale partij De verhouding tussen de liberale partij en het partijpolitieke liberalisme in België enerzijds, en de Vlaamse beweging anderzijds levert een gevarieerd en ingewikkeld beeld op dat evoluee... Lees meer tegenover de klerikalen stond bij Buls centraal. Toen het katholieke kabinet in 1884 de positie van de Kerk inzake onderwijs verstevigde, nam Buls het initiatief tot een Eedverbond der Gemeenten waarbij de liberale gemeenten beloofden hun officiële scholen niet te zullen sluiten.

Buls toonde zich bewust van de sociale kwestie, maar de emancipatie van de arbeiders verwachtte hij van het (verplichte) onderwijs.

Nalatenschap

In 1977 werd het Karel Bulsfonds Karel Bulsfonds Het Karel Bulsfonds was een Vlaams-nationalistisch georiënteerd en vooral op Brussel gericht cultuurfonds, dat bestond van 1975 tot het begin van de jaren 1990. Het lag mee aan de basis v... Lees meer opgericht met als eerste doelstelling de handhaving en promotie van de Nederlandse taal en cultuur in Brussel, langs de taalgrens Taalgrens Het begrip ‘taalgrens’ verwijst in het algemeen naar een grens die twee bevolkingsgroepen die een verschillende taal spreken van elkaar scheidt en in het bijzonder naar de grens tussen he... Lees meer en in Wallonië.