De Belgische Standaard

Oprichting

Kort na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer in augustus 1914 vluchtte kapucijnerpater Ildefons Peeters Peeters, Ildefons De loyaal-Belgische en Vlaamsgezinde kapucijnerpater Ildefonds Peeters (1886-1929) was samen met Marie-Elisabeth Belpaire de sterkhouder van de krant De Belgische Standaard (1915-1919). ... Lees meer , die als interim-onderpastoor werkzaam was in het West-Vlaamse Houtem, naar De Panne. Vanuit de vaststelling dat de Belgische pers Pers Van bij het ontstaan van de Vlaamse beweging vervulde de Nederlandstalige pers een belangrijke rol als spreekbuis. De veelheid aan Vlaamse kranten en (week)bladen die in de 19de en 20ste ... Lees meer achter het IJzerfront in overgrote mate Franstalig was, nam hij contact op met Marie Elisabeth Belpaire Belpaire, Marie-Elisabeth Marie-Elisabeth Belpaire (1853-1948) was een welgestelde Vlaamsgezinde auteur die verschillende projecten realiseerde ter promotie van de literatuur (zoals het tijdschrift Dietsche Warand... Lees meer , die vanuit Antwerpen naar De Panne was gevlucht om een Nederlandstalige krant op te richten. Na een kortstondige aarzeling van haar kant stampten Peeters en Belpaire eind 1914 De Belgische Standaard uit de grond. Het blad verscheen vanaf 9 januari 1915 als weekblad, vanaf 1 februari daaropvolgend driemaal per week en vanaf 15 juni 1915 dagelijks.

Onder de hoofding ‘Aan de lezer van De Belgische Standaard’ positioneerde de redactie zich vanaf het eerste nummer als vaderlandslievend, Vlaams-voelend en katholiek. Het blad pleitte nadrukkelijk voor nationale eenheid, had weliswaar aandacht voor het Vlaamse eisenpakket, maar zette het tegelijk de facto ‘on hold’ totdat de oorlog zou zijn afgelopen. ‘Voor haar was er in oorlogstijd geen discussie mogelijk over de Vlaamse kwestie’, zo schreef Romain Vanlandschoot Vanlandschoot, Romain Romain Vanlandschoot (1933) verwierf bekendheid als auteur van door de historische wereld sterk gewaardeerde biografieën van Albrecht Rodenbach, Hugo Verriest en Cyriel Verschaeve. ... Lees meer in navolging van Daniël Vanacker. De, niet het minst onder impuls van Belpaire, zeer koningsgetrouwe De Belgische Standaard kantte zich heel de oorlog door scherp tegen het activisme Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer . Hoewel dat initieel enigszins de intentie was geweest, bleef De Belgische Standaard ver verwijderd van het project voor een grote Vlaamsgezinde katholieke krant dat Frans van Cauwelaert Van Cauwelaert, Frans Frans van Cauwelaert (1880-1961) was een Vlaamsgezinde katholieke politicus, die een hoofdrol speelde in de vernederlandsing van het openbare leven in Vlaanderen. Van Cauwelaert lag in 19... Lees meer en zijn achterban in de zomer van 1914 met De Standaard De Standaard (1914-) Het eerste nummer van het dagblad De Standaard verscheen op 4 december 1918. De krant was gedurende vele decennia hét blad bij uitstek van de katholieke Vlaamse beweging in al haar varian... Lees meer rond hadden maar waarvan de lancering was uitgesteld door de oorlogsomstandigheden.  

Het eerste nummer van De Belgische Standaard werd gedrukt op 4000 exemplaren. In 1915 steeg dat aantal, met dat jaar een piek van 8500 exemplaren voor een bijzonder nummer over de Guldensporenslag Guldensporenslag De Guldensporenslag was een veldslag op de Groeningekouter nabij Kortrijk op 11 juli 1302. Hierbij werd het Franse ridderleger verslagen. De slag kreeg in de Vlaamse beweging een symbolis... Lees meer . In 1917 bedroeg de oplage gemiddeld 8.000 stuks. Voor 1918 zijn geen cijfers bekend. Op 31 december 1919 werd de laatste editie van De Belgische Standaard gepubliceerd. Al die tijd was het redactiesecretariaat van het blad in handen van Juul Filliaert Filliaert, Juul Jules Filliaert (1890-1948) was vanaf zijn jeugd in diverse functies erg actief in de Vlaamse beweging, zoals de afdeling van het Davidsfonds in Nieuwpoort. Tijdens de Eerste Wereldoorlog... Lees meer .

Medewerkers

De Belgische Standaard – met Peeters als hoofdredacteur en Belpaire als sturende kracht –  volgde consequent een Vlaamsgezinde, Belgisch-loyale redactionele lijn, ondanks het feit dat aanvankelijk ook leidinggevende personen uit de latere Frontbeweging Frontbeweging Aan het IJzerfront manifesteerde zich tijdens de Eerste Wereldoorlog flamingantisch verzet tegen de taaltoestanden in het leger. Naarmate het zich meer en meer organiseerde en groeide, vo... Lees meer , zoals Frans Daels Daels, Frans Frans Daels (1882-1974) vormde de spil van de Vlaamsgezinde organisaties aan het IJzerfront en groeide in het interbellum als voorzitter van het IJzerbedevaartcomité en voorvechter van N... Lees meer , Filip de Pillecyn De Pillecyn, Filip Filip de Pillecyn (1891-1962) was schrijver en journalist voor onder meer De Standaard en het satirische, pluralistische blad Pallieter. Hij speelde een leidende rol in de Frontbeweging e... Lees meer en Jozef Verduyn Verduyn, Jozef Frontarts Jozef Verduyn (1884-1936) was een van de boegbeelden van Heldenhulde, een comité dat Vlaamse soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog waren gesneuveld wilde eren met een Vlaa... Lees meer eraan meewerkten. Tot de in Vlaams opzicht gematigde medewerkers van het blad behoorden onder anderen Hilaire Allaeys Allaeys, Hilaire Hilaire Allaeys (1873-1934) was een internationaal bekende tandheelkundige, die zich vanaf zijn scholierenjaren engageerde in het katholieke flamingantisme. Hij lag mee aan de basis van d... Lees meer (pseudoniem Jan van de Woestijne), Firmin Deprez Deprez, Firmin Firmin Deprez (1890-1916) speelde vóór de Eerste Wereldoorlog een belangrijke rol in de katholieke Vlaamsgezinde scholieren- en studentenbeweging. Hij sneuvelde in 1916 aan het IJzerfront... Lees meer , Hendrik Heyman Heyman, Hendrik Hendrik Heyman (1879-1958) engageerde zich in de christelijke vakbeweging en in de katholieke partij. Hij was onder meer de voorzitter van het Algemeen Christelijk Vakverbond (ACV) en va... Lees meer , Jozef Rombouts Rombouts, Jef Jef Rombouts (1893-1952) ijverde tijdens de Eerste Wereldoorlog als officier in het Belgische leger voor een verbetering van de situatie van de gewone Vlaamse soldaat. Hij lag mee aan de ... Lees meer , Jozef Simons Simons, Jozef Jozef Simons (1888-1948) was een Kempische schrijver, die vooral bekendheid vergaarde met zijn oorlogsroman Eer Vlaanderen vergaat (1927). Lees meer en Omer Wattez, naast de katholieke clerici Jan Bernaerts Bernaerts, Jan Jan P. Bernaerts (1879-1956) was een Vlaamsgezinde priester, actief in de katholieke Vlaamse studentenbeweging en de toneelliefhebbersbeweging. Hij was aalmoezenier aan het front tijdens ... Lees meer , August Nobels Nobels, August Priester en beeldend kunstenaar August Nobels (1884-1938) behoorde tijdens de Eerste Wereldoorlog aan het IJzerfront tot het zowel Vlaams- als Belgischgezinde milieu rond de krant De Bel... Lees meer , Hilarion Thans Thans, Hilarion Hilarion Thans (1884-1963) was een minderbroeder, priester en auteur. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was hij verpleger en aalmoezenier en in het interbellum was hij leraar te Rekem. ... Lees meer en Victor van Gramberen Vangramberen, Victor Priester Victor Vangramberen (1885-1970) was tijdens de Eerste Wereldoorlog legeraalmoezenier aan het IJzerfront. Lees meer . Ook in Nederland verblijvende Vlamingen zoals Léonce du Castillon Du Castillon, Léonce Léonce du Castillon (1869-1941) engageerde zich als sociaal voelende Vlaamsgezinde gedurende een aantal decennia in het daensisme, waarvan hij zich na 1900 echter geleidelijk verwijderde.... Lees meer , Johan de Maegt De Maegt, Johan Johan de Maegt (1876-1938) was een leraar en journalist. Hij schreef als Belgisch-loyale flamingant voornamelijk voor kranten uit het milieu van Frans van Cauwelaert en Julius Hoste jr.... Lees meer , Karel van den Oever Van den Oever, Karel Karel Van den Oever (1879-1926) was de bezieler van het tijdschrift Vlaamsche Arbeid. Hij toonde zich in zijn literair proza een katholieke en strijdende flamingant. Lees meer en Leo van Puyvelde Van Puyvelde, Leo Leo van Puyvelde (1882-1965) richtte als student aan de Leuvense universiteit in 1903 mee het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond op en was tot 1914 erg bedrijvig binnen het kathol... Lees meer stuurden bijdragen in, net zoals onder anderen Harry Baels Baels, Henri Henri Baels (1878-1951) was een jurist, bedrijfsleider en politicus van de katholieke partij die zowel lokaal als nationaal een aantal leidende functies bekleedde. Hij behoorde tot een fl... Lees meer , Jules Callewaert Callewaert, Jules Dominicaan Jules Laurentius Callewaert (1886-1964) verwierf bekendheid als flamingantisch predikant. Zijn sympathie voor het VNV deed hem aan het begin van de Tweede Wereldoorlog de colla... Lees meer en Alfons van de Perre Van de Perre, Alfons De vermogende geneesheer Alfons van de Perre (1872-1925) speelde als actor in het flamingantische middenveld, als medeoprichter, beheerder en commentator van de krant De Standaard en als ... Lees meer dat deden vanuit Groot-Brittannië. Belpaire, die rekruteerde in haar uitgebreide en diverse kennissenkring, schreef zelf vele tientallen bijdragen voor het blad, waaronder heel wat editorialen.

Ons Vaderland en Le Vingtième Siècle

Vanaf begin 1916 werd er door sommigen aan gedacht om De Belgische Standaard te fuseren met de op 31 december 1914 in Calais opgerichte krant Ons Vaderland Ons Vaderland (1914-1922) De krant Ons Vaderland startte eind 1914 als een algemeen Vlaams blad achter het IJzerfront. Vanaf midden 1915 was het de spreekbuis van de Frontbeweging en na de Eerste Wereldoorlog, tot... Lees meer . Dat blad was in het voorjaar van 1915 in handen gekomen van meer radicale Vlaamsgezinden, die kort daarna de Frontbeweging Frontbeweging Aan het IJzerfront manifesteerde zich tijdens de Eerste Wereldoorlog flamingantisch verzet tegen de taaltoestanden in het leger. Naarmate het zich meer en meer organiseerde en groeide, vo... Lees meer opzetten. Toen de leiders van deze flamingantische organisatie van soldaten aan het IJzerfront in de loop van 1917 ook greep op De Belgische Standaard probeerden te krijgen, leidde dat tot ernstige spanningen en conflicten. Die ‘vijandelijke overname’ liep echter op niets uit en het blad van Belpaire en Peeters bleef wat het was. De machtsstrijd rond De Belgische Standaard tussen de groep rond Belpaire aan de ene en Ons Vaderland en de Frontbeweging aan de andere kant, etaleerde ten volle de kloof die bezig was zich te ontwikkelen tussen enerzijds het (anti-Belgische) Vlaams-nationalisme, dat stilaan vorm kreeg, en het Belgisch-loyale flamingantisme van in de eerste plaats de katholieke Vlaamsgezinden anderzijds. Dat antagonisme zou vanaf het interbellum snel uitgroeien tot een constante in het politiek-maatschappelijke gebeuren in Vlaanderen.

Bij de in meerdere of mindere mate radicaliserende Vlaamse soldaten aan het IJzerfront boette De Belgische Standaard in de loop van 1918 meer en meer aan belangstelling in ten voordele van Ons Vaderland, dat de onofficiële spreekbuis was geworden van de Frontbeweging. Vanuit een heel andere hoek ondervond het blad concurrentie en kritiek van Fernand Neuray Neuray, Fernand Fernand Neuray (1874-1934) was een Belgisch-nationalistische auteur en journalist. Lees meer en zijn Belgisch-patriottische en conservatief-katholieke krant Le Vingtième Siècle Le XXe Siècle Le XXe Siècle (1895-1940) was een Brussels katholiek dagblad. Het werd na de Duitse inval in 1914 de spreekbuis van het Belgisch nationalisme en annexionisme, wat leidde tot een breuk tus... Lees meer .

Stopzetting

Via de zogeheten Werken van De Belgische Standaard werd informatie verstrekt en sociale hulp geboden aan de frontsoldaten. Er werden ook tentoonstellingen van beeldende kunst Beeldende kunst De beeldende kunsten en de Vlaamse beweging onderhielden van 1830 tot vandaag een complexe en gelaagde relatie, die pendelde tussen gematigde sympathie, radicaal engagement en kritische a... Lees meer georganiseerd onder de naam Kunst aan den IJzer Kunst aan den IJzer Kunst aan den IJzer, een initiatief dat ontstond vanuit een gematigd Vlaamsgezind milieu, organiseerde in 1916, 1917 en 1918 aan het IJzerfront drie tentoonstellingen van beeldende kunst... Lees meer . Daarnaast werden bibliotheken en leeszalen ingericht en in maart 1916 opende in De Panne De Belgische Boekhandel.

Een week na de Wapenstilstand van 11 november 1918 verhuisde De Belgische Standaard van De Panne naar Brugge. Pogingen om in de naoorlogse omstandigheden een tweede adem te vinden, mislukten. Er ontwikkelden zich bovendien spanningen tussen hoofdredacteur Peeters en redactiesecretaris Filliaert en ook de financiële afwikkeling van het persproject verliep niet probleemloos. Na bijna vijf jaar hield De Belgische Standaard eind 1919 op te bestaan.