De Bruyne, Camiel

Hoogleraar en liberaal promotor van Nederlandstalig onderwijs

Camiel de Bruyne groeide op in een vrijzinnig liberaal brouwersgezin nabij Veurne. Na zijn middelbare studies aan de rijksmiddelbare school in Veurne en het Koninklijk Atheneum van Brugge was hij als student natuurwetenschappen aan de rijksuniversiteit van Gent actief bij ' t Zal wel gaan 't Zal Wel Gaan Taalminnend Studentengenootschap't Zal Wel Gaan is een Gentse Vlaamsgezinde en vrijzinnige studentenvereniging en de oudste nog bestaande studentenvereniging van Vlaanderen. Lees meer . In 1885 promoveerde hij tot doctor.

De volgende jaren werd De Bruyne werkleider, assistent, buitengewoon hoogleraar (1903) en gewoon hoogleraar (1908). Hij publiceerde talrijke wetenschappelijke bijdragen over biologie en botanica. De Bruyne werkte met professor Julius Mac Leod Mac Leod, Julius Julius Mac Leod (1857-1919) was hoogleraar plantkunde aan de Gentse universiteit en een Vlaamsgezinde progressieve liberaal. Hij was een belangrijke pleitbezorger van de vernederlandsing ... Lees meer mee aan het Natuurwetenschappelijk Genootschap Natuurwetenschappelijk Genootschap Lees meer (1882) en de Vlaamsche Natuur- en Geneeskundige Congressen Vlaamsche Natuur- en Geneeskundige Congressen Lees meer , waarvan hij enkele malen voorzitter was (1907-1908, 1912-1913, 1919-1920). Nadat Mac Leod zich terugtrok, kreeg De Bruyne de leiding in handen. Hij hield diverse voordrachten voor het Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer en het Hooger Onderwijs voor het Volk Hooger Onderwijs voor het Volk Hooger Onderwijs voor het Volk was de Nederlandstalige hogeschooluitbreiding van de Gentse universiteit, opgericht in 1892. Lees meer . Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1907 haalde hij het als kandidaat voor de Vlaamsgezinde liberalen. Samen met Paul Fredericq Fredericq, Paul Paul Fredericq (1850-1920) was een vooraanstaande Gentse historicus, die als de officieuze ideoloog van het liberaal flamingantisme kan worden  omschreven. Als rector van de Gentse u... Lees meer en Jozef-Frederik Vercoullie Vercoullie, Jozef-Frederik Jozef-Frederik Vercoullie (1857-1937) was een Vlaamse filoloog, politicus voor de Liberale Partij en voorzitter van het Willemsfonds (1919-1937). Hij wordt beschouwd als de grondlegger va... Lees meer stichtte hij een Vlaams liberaal perskantoor om de Vlaamse beweging meer bekendheid te geven bij de Franstalige pers Pers Van bij het ontstaan van de Vlaamse beweging vervulde de Nederlandstalige pers een belangrijke rol als spreekbuis. De veelheid aan Vlaamse kranten en (week)bladen die in de 19de en 20ste ... Lees meer . In 1907 werd hij op de liberale lijst in Gent verkozen tot gemeenteraadslid  en meteen schepen van Openbaar Onderwijs, Openbare gezondheid en Burgerlijke Stand in een liberaal minderheidscollege. Als schepen verdween hij al toen eind 1908 een coalitie van katholieken en socialisten gevormd werd, maar hij bleef in de gemeenteraad zetelen. Vanaf 1909 was De Bruyne lid van de Oost-Vlaamse provincieraad. In 1913 werd hij opnieuw schepen van Openbaar Onderwijs, Tewerkstelling, Industrie, Liefdadigheid in Gent.

Als lid van de tweede hogeschoolcommissie (1907) ijverde De Bruyne voor het aan bod komen van het Vlaamsgezinde standpunt in verband met de vernederlandsing van het hoger onderwijs Hoger onderwijs De evolutie van het Vlaamse hoger onderwijs werd gekenmerkt door een moeizame vernederlandsingspolitiek, gaande van het vroegste verschijnen van Nederlandstalig onderwijs tot de integrale... Lees meer in de liberale vrijmetselaarsloges Vrijmetselarij Lees meer . Tijdens de algemene vergadering van het Willemsfonds in 1912 reageerde hij op de stichting van de Assemblée wallonne: ‘De Vlamingen vroegen als echte vaderlanders geen federalisme Federalisme Sinds het begin van de 20ste eeuw behoort federalisme tot het programma van eerst de Waalse en vervolgens ook de Vlaamse beweging. Vanaf 1970 is de transformatie van België van unitaire t... Lees meer maar vreesden er evenmin voor.’ In 1913 pleitte hij in de Vlaamsche Liberale Vereeniging Vlaamsche Liberale Vereeniging De Vlaamsche Liberale Vereeniging (1866-circa 1940) werd opgericht als drukkingsgroep binnen de Liberale Associatie van Gent. Door haar gematigde standpunten slaagde zij er gedurende enke... Lees meer te Gent voor een eerlijker regeling van het talenvraagstuk in het leger Leger De taalkwestie speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van het Belgische leger. Als een van de weinige echt nationale instellingen was het leger een brandpunt van diverse sociaal-p... Lees meer . De Bruyne was in april 1914 een van de ereleden van het Vijfde Groot-Nederlands Studentencongres Groot-Nederlandse Studentencongressen De Groot-Nederlandse Studentencongressen waren bijeenkomsten van Vlaamse en Nederlandse studenten, gericht op het versterken van de onderlinge banden - vanuit de overtuiging dat Vlamingen... Lees meer , dat georganiseerd werd door Jan D. Domela Nieuwenhuis Nyegaard Domela Nieuwenhuis Nyegaard, Jan Derk Jan Derk Domela Nieuwenhuis Nyegaard (1870-1955) was predikant en pangermanist. Tijdens beide wereldoorlogen collaboreerde hij met de Duitse bezetter met de bedoeling een zelfstandig Vlaa... Lees meer , Marcel Minnaert Minnaert, Marcel De vrijzinnige flamingant en Groot-Nederlander Marcel Minnaert (1893-1970) was ook een overtuigde links-radicaal en (atoom)pacifist. Vanaf het begin van de jaren 1920 tot zijn emeritaat a... Lees meer , Joris van Severen Van Severen, Joris Joris van Severen (1894-1940) is vooral bekend als de oprichter en leider van het fascistisch geïnspireerde Verdinaso (Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen). Medio jaren 1930 verru... Lees meer en anderen.

Activisme en vernederlandsing

Camiel de Bruyne weigerde de vooroorlogse wet van 1914, een mijlpaal in de vernederlandsing van het lager onderwijs Lager onderwijs De ‘taalstrijd’ in Vlaanderen is op het niveau van het lager onderwijs minder problematisch verlopen dan op dat van het middelbaar en van het hoger onderwijs. Toch was de verfransing van ... Lees meer , uit te voeren zolang het land door de Duitsers bezet werd. Als voorzitter van de Vlaamsche Liberale Vereeniging ondertekende hij samen met onder meer Fredericq twee moties (februari-maart 1915) waarin zij zich distantieerden van het activistische blad De Vlaamsche Post De Vlaamsche Post De krant De Vlaamsche Post (1915-1916) was het blad van de radicaal-activistische, in oorsprong Gentse groep Jong-Vlaanderen. Lees meer . De Bruyne verzette zich ook tegen de door de Duitse bezetter vernederlandste Gentse universiteit en had in dit verband het zogenaamde manifest- Louis Franck Franck, Louis De inzet van Louis Franck (1868-1937) voor de vernederlandsing van het middelbaar onderwijs en de Gentse universiteit bracht hem rond 1910 op het hoogtepunt van zijn Vlaams-liberale roem.... Lees meer ondertekend. Zijn optreden tegen een paar activistische docenten en zijn weigering nog verder aan de Gentse universiteit te doceren bezorgden hem moeilijkheden met de Duitse bezetter, wat uiteindelijk op 24 juli 1916 leidde tot zijn afzetting als schepen. Hij werd op 28 juli 1916 gedeporteerd naar Duitsland Duitsland & Vlaanderen Van de eerste helft van de 19de eeuw tot 1945 stond het Duitse beeld van Vlaanderen in het teken van etnisch-culturele verbondenheid. Die romantische perceptie leefde vooral bij een beper... Lees meer , eerst naar Gütersloh, nadien naar Celle en uiteindelijk naar Hildesheim.

Meteen na zijn terugkeer in 1918 steunde De Bruyne de publicatie van het boek Activisten in 1919 als lid van het bestuur van het Julius Vuylstekefonds Julius Vuylstekefonds Het Julius Vuylstekefonds (1903-heden) is een Vlaamse liberale organisatie die publicaties uitgeeft die de vrijzinnigheid en het officieel onderwijs onder de aandacht brengen. In 1984 wer... Lees meer , waarin ook de Gentse professoren Fredericq en Vercouillie, August Vermeylen Vermeylen, August August Vermeylen (1872-1945) was een schrijver, literatuur- en kunsthistoricus, en socialistisch senator. In het tijdschrift Van Nu en Straks, waarvan hij de leiding had, publiceerde hij ... Lees meer , minister Louis Franck en journalist Julius Hoste jr Hoste, Julius (jr.) Julius Hoste jr. (1884-1954) was een Vlaamsgezinde liberaal die actief was in de pers en de politiek. Hij behoort tot de kopstukken van de Vlaamse beweging. Lees meer , tevens de verantwoordelijke uitgever, zetelden. In dat boek (228 p.) werden de activisten Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer scherp veroordeeld en de reactie van hun tegenstanders tijdens de oorlog uitvoerig gedocumenteerd, maar werd ook aan de hand van documenten een verklaring voor de collaboratie gezocht in de decennialange anti-Vlaamse reflex van Belgisch gezinden en Franstaligen en de achterstelling van de Nederlandstalige Vlamingen in het land.

De Bruyne verloor opnieuw zijn schepenambt onder druk van zijn ‘franskiljonse’ liberale partijgenoten nadat hij had geweigerd de motie voor het behoud van een Franstalige universiteit in Gent goed te keuren. Hij werd wel lid van de commissie die een studie moest maken over het overgangsregime bij een eventuele vernederlandsing en hij ondertekende een manifest van de liberale flaminganten waarin de Vlamingen werden opgeroepen ‘fier en vrij voor hun rechten op te komen’. In 1921 eindigden zijn politieke mandaten als provincieraadslid en Gents gemeenteraadslid.

De volgende jaren bleef De Bruyne als tegenstander van de boycot van de wet- Nolf Nolf, Pierre Pierre Nolf (1873-1953) was minister van Kunsten en Wetenschappen. Hij gaf zijn naam aan de zogenaamde Nolf-barak, de scheldnaam voor de gedeeltelijke vernederlandsing op zijn initiatief... Lees meer (Nolf-barak) ijveren voor de benoeming van Vlaamsgezinde professoren. Dat deed hij ook toen hij in 1927 rector van de Gentse universiteit werd, een functie die hij uitvoerde tot hij in 1929 administratief inspecteur van deze instelling werd. Daarna wijdde De Bruyne in de periode 1932-1935 in De Vlaamsche Gids De Vlaamse Gids (met) Boek & Biliotheek De Vlaamse Gids (1905-2000) was een flamingantisch en liberaal tijdschrift. Het werd gesticht door Max Rooses, met medewerking van Paul Fredericq en Jozef Vercoullie. Het blad was feiteli... Lees meer enkele artikels aan de vernederlandsing van het hoger onderwijs.

Sinds 1967 is de Stichting Prof. Dr. C. De Bruyne actief, die wil bijdragen aan de culturele en maatschappelijke ontplooiing van haar leden en genodigden met voordrachten van politici en bedrijfsleiders uit binnen- en buitenland en economische studiereizen, vanuit een bezieling van verdraagzaamheid, broederlijkheid en Vlaams cultureel bewustzijn.