De Man, Remy
Remy de Man (1894-1951) schoot in 1924 tijdens een Vlaamsgezinde optocht in Brussel een Franstalige tegenbetoger dood. Zijn proces zorgde voor grote ophef in de Vlaamse en Franstalige pers, en vormde de aanleiding voor steunacties vanuit de Vlaamse beweging.
Sam Van Clemen (2024), Carlos Van Louwe (1998). De Man, Remy. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2024. https://devb.be/id/per-003663.
Remy de Man studeerde aan het Klein Seminarie van Sint-Niklaas
Klein Seminarie van Sint-Niklaas Het Klein Seminarie van Sint-Niklaas, gesticht in 1808 en sinds de fusie met het Sint-Jozefinstituut in 1950 herdoopt tot Sint-Jozef-Klein-Seminarie, had lange tijd de reputatie een broei... Lees meer , waar hij Filip de Pillecyn
De Pillecyn, Filip Filip de Pillecyn (1891-1962) was schrijver en journalist voor onder meer De Standaard en het satirische, pluralistische blad Pallieter. Hij speelde een leidende rol in de Frontbeweging e... Lees meer leerde kennen. In 1914 meldde De Man zich als oorlogsvrijwilliger. Nadat hij de hele oorlog aan het IJzerfront doorbracht, werd hij in de eindfase benoemd tot reserveonderluitenant. Na de wapenstilstand trad hij als vertaler in dienst van het ministerie van Justitie. Hij woonde in Laken en was actief in Vlaams-nationalistische organisaties, zoals het Verbond der Vlaamse Oud-strijders
Verbond VOS (VOS) Het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders (VOS), opgericht in 1919, was een flamingantische vereniging voor oud-strijders van de Eerste Wereldoorlog, die in de loop van het interbellum tot ee... Lees meer (VOS), het Vlaamsch Verweer Vlaamsch Verweer Vlaamsch (Nationaal) Verweer was een Vlaams-nationale militantengroep (1929-1933), die werd opgericht in de schoot van het Algemeen Vlaamsch Nationaal Jeugdverbond en in 1933 opging in d... Lees meer en de Vlaamsche Harmonie te Brussel.
Incident, proces en controverse
Op 3 september 1924, na een optocht van de Vlaamsche Harmonie aan het Brusselse Beursgebouw, raakte De Man verwikkeld in een gevecht met tegenmanifestanten, waarbij hij een van hen doodschoot. Het slachtoffer was de stadsbediende Clement Maquet, secretaris van de Franstalige fascistische kring Le Faisceau belge, die zijn leden had opgeroepen om te manifesteren tegen deze Vlaamse optocht. Het proces van De Man werd een politieke zaak.
Zowel de Nederlandstalige als de Franstalige pers Pers Van bij het ontstaan van de Vlaamse beweging vervulde de Nederlandstalige pers een belangrijke rol als spreekbuis. De veelheid aan Vlaamse kranten en (week)bladen die in de 19de en 20ste ... Lees meer volgden de zaak van erg dichtbij. De algemene teneur in de Vlaamse bladen was dat De Man onrechtvaardig door een partijdig gerecht Gerecht Lees meer was veroordeeld. De Franstalige pers zette daarentegen vooral de patriottische kwaliteiten van het slachtoffer Maquet in de verf. De belangstelling had ook te maken met het feit dat op 15 april 1924 te Leuven een gelijkaardige gebeurtenis had plaatsgevonden. Toen was tijdens het Groot-Nederlands Studentencongres
Groot-Nederlandse Studentencongressen De Groot-Nederlandse Studentencongressen waren bijeenkomsten van Vlaamse en Nederlandse studenten, gericht op het versterken van de onderlinge banden - vanuit de overtuiging dat Vlamingen... Lees meer de student Berten Vallaeys
Vallaeys, Berten Berten Vallaeys (1898-1975) groeide in de jaren 1920 uit tot een martelaar van de Vlaamsgezinde studentenbeweging, toen hij tijdens een handgemeen tussen Vlaamse en Waalse studenten werd ... Lees meer door de Waalse student Gaby Colback beschoten.
De Man had als advocaten Hendrik Borginon
Borginon, Hendrik Hendrik Borginon (1890-1985) was lid van de leiding van de Frontbeweging en Vlaams-nationalistisch politicus in de Frontpartij en het Vlaamsch Nationaal Verbond. Tijdens de bezetting fung... Lees meer en Albéric Deswarte
Deswarte, Albéric Albéric Deswarte (1875-1928) was een radicaal Vlaamsgezinde socialistische politicus, die onder andere ijverde voor Nederlandstalig hoger onderwijs. Tijdens de Eerste Wereldoorlog schippe... Lees meer . De belangrijkste getuige van de verdediging was de Waalse socialist, architect Fernand Brunfaut, die een toevallig toeschouwer van de incidenten was. In totaal werden er meer dan 60 getuigen opgeroepen, waaronder enkele legerofficieren uit de Eerste Wereldoorlog
Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer , die zich allen ten gunste van De Man uitspraken. Borginon pleitte wettige zelfverdediging.
Veroordeling
De Man werd veroordeeld tot drie jaar hechtenis en honderd frank boete. Tevens werd hij verwezen tot de betaling van 50.000 frank schadevergoeding aan de burgerlijke partij. In beroep werd hij echter vrijgesproken, waarop de zaak na verbreking voor het hof van beroep te Gent werd behandeld. De Man werd uiteindelijk opnieuw veroordeeld tot drie jaar en 50.000 frank schadevergoeding. Hij kwam echter al na enkele dagen vrij.
Tijdens de ganse duur van zijn proces kon De Man blijven rekenen op de steun van de Vlaamse beweging. Het Steunfonds De Man/Steunkomiteit voor het gezin De Man was een initiatief van verenigingen met verschillende ideologische achtergronden. Sterk vertegenwoordigd waren De Vlaamsche Harmonie van Brussel, VOS
Verbond VOS (VOS) Het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders (VOS), opgericht in 1919, was een flamingantische vereniging voor oud-strijders van de Eerste Wereldoorlog, die in de loop van het interbellum tot ee... Lees meer en het KVHV Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) Lees meer van Leuven en Gent. Steunlijsten in De Schelde De Schelde (1919-1936) Lees meer en Pallieter
Pallieter Pallieter (2 april 1922 – 17 juni 1928) was een satirisch en polemisch weekblad van radicaal Vlaams-nationalistische signatuur. Lees meer brachten meer dan 125.000 frank op voor De Man en zijn gezin. Ook vonden in Leuven en Antwerpen steunbetogingen voor De Man plaats.
Literatuur
– Het proces Remy De Man.
– A. de Bruyne, Uit het dossier van 't Pallieterke, 1959.
– J. de Pillecyn. Het geval Remi De Man en de Vlaamse solidariteit in de jaren twintig, in: Filip De Pillceyn Studies, 2010, vol. 6, pp. 27-42.
Sam Van Clemen (2024), Carlos Van Louwe (1998). De Man, Remy. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2024. https://devb.be/id/per-003663.
Redactiegeschiedenis
Redactiegeschiedenis
1998: Carlos Van Louwe (pdf)
2024: Sam Van Clemen