De Raet, Flor

Flor de Raet genoot zijn artistieke opleiding aan de Academie voor Schone Kunsten te Sint-Niklaas. In 1932 werd hij laureaat van de provinciale Syndicale Kamer van Nijverheidskunsten te Gent; datzelfde jaar won hij tevens de Ereprijs van de stad Sint-Niklaas. Vervolgens bouwde hij een loopbaan uit als textieltekenaar en ontwerper van kartons voor verschillende Wase firma’s. Het was vooral na zijn pensioen dat De Raet naam maakte als schilder en houtsnijder. Zijn werk is voornamelijk folkloristisch geïnspireerd, met invloeden van de Vlaamse meesters en uit de Vlaamse literatuur Literatuur De literatuur heeft een cruciale rol gespeeld in het ontstaan van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en ook in de daaropvolgende fasen van de Vlaamse natiewording zijn schrijvers vaak richting... Lees meer . Hij illustreerde onder meer werk van Felix Timmermans Timmermans, Felix Felix Timmermans (1886-1947) is de auteur van een omvangrijk en veelgelezen oeuvre. Tot zijn bekendste romans horen Pallieter (1916) en Boerenpsalm (1935). Tijdens de Eerste Wereldoorlog ... Lees meer . Het grootste deel van zijn carrière hield De Raet zich afzijdig van de kunstwereld: pas op latere leeftijd, in 1980, werd hij alsnog lid van de Wase Kunstkring.

Collaboratie en internering

Flor was een neef van Lodewijk de Raet De Raet, Lodewijk Lodewijk de Raet (1870-1914) was een econoom en ambtenaar die in belangrijke mate bijdroeg aan de theorievorming over de Vlaamse beweging en deze van een sociaaleconomisch denkraam voorza... Lees meer , maar kwam niet uit een flamingantisch gezin. Naar eigen zeggen werd hij flamingant tijdens zijn leger Leger De taalkwestie speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van het Belgische leger. Als een van de weinige echt nationale instellingen was het leger een brandpunt van diverse sociaal-p... Lees meer dienst, verbolgen door de taaltoestanden. In mei 1940 werd hij bij de Achttiendaagse Veldtocht krijgsgevangen gemaakt. Na zijn vrijlating gaf hij gehoor aan een oproep van het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders Verbond VOS (VOS) Het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders (VOS), opgericht in 1919, was een flamingantische vereniging voor oud-strijders van de Eerste Wereldoorlog, die in de loop van het interbellum tot ee... Lees meer (VOS) om zich aan te sluiten bij de Vlaamsche Wacht Vlaamsche Wacht De Vlaamsche Wacht (1941-1944) was een collaborerende paramilitaire formatie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze werd ingezet in België als hulptroep van het bezettingsleger. Lees meer . Na de bevrijding in september 1944 werd De Raet al snel ingerekend en achtereenvolgens geïnterneerd in het Hechteniskamp van Lokeren Hechteniskamp Lokeren Het hechteniskamp van Lokeren was een voormalig Duits gevangenkamp dat tussen september 1944 en oktober 1947 diende als interneringscentrum in het kader van de repressie. Lees meer , de Wollestraat in Gent en de kazerne van Dendermonde. De krijgsraad veroordeelde hem tot vijftien jaar opsluiting, waarvan hij er vijf effectief uitzat. De internering liet een diepe indruk na op De Raet, temeer daar zijn echtgenote aan het begin van deze periode omkwam bij een V1-bombardement op Sint-Niklaas.

Het grootste deel van zijn straf bracht De Raet door in het kamp van Beverlo. Hij was er actief betrokken bij het culturele leven, met name als illustrator voor kampblad Opbouw. In Beverlo stond hem een volledig uitgerust schildersatelier ter beschikking, waar hij werken vervaardigde die terechtkwamen bij onder meer de kampdirectie en bij toenmalig minister van Justitie Paul Struye Struye, Paul Paul Struye (1896-1974) was een Belgisch jurist, katholiek politicus en raadgever in de entourage van koning Leopold III tijdens de bezetting. Struye toonde zich een vroege Belgische voor... Lees meer . Met medegevangene Bert de Clerck vervaardigde hij een kalender met prenten over de legende van Tijl Uilenspiegel Tijl Uilenspiegel Tijl Uilenspiegel is een personage uit een laatmiddeleeuws Duits volksboek, dat van de 19de eeuw tot diep in de 20ste eeuw door uiteenlopende politieke bewegingen in België en Vlaanderen ... Lees meer , die in 1950 werd uitgegeven door De Clauwaert De Clauwaert Boekengilde en cultuurvereniging De Clauwaert startte in 1948 met het uitgeven van literair werk van Vlaamse auteurs die met de repressie te maken hadden gekregen. Nadien werd de groep va... Lees meer . Daarnaast tekende hij meermaals taferelen uit het kampleven. Uit Lokeren zijn enkele schilderijtjes bekend die gemaakt werden voor medegevangenen en een nostalgische blik bieden op het (gezins)leven buiten de kampen.

De kruisweg

In 1948 maakte De Raet in Beverlo wat later zijn ‘meesterwerk’ genoemd zou worden. Met houtskool tekende hij over een periode van veertien dagen een kruisweg bestaande uit evenveel staties. Bert Broeckx, ook veroordeeld als lid van de Vlaamsche Wacht, stond model voor de Christusfiguur. Bij elke statie hoorde een begeleidende tekst van de Limburgse schrijver Lambert Swerts Swerts, Lambert Lambert Swerts (1907-1980) was een literator en journalist. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij lid van het VNV en de Zwarte Brigade, en werkte hij voor het Limburgse provinciebestuur... Lees meer . Het werk droeg De Raet op ‘aan de 242 terdoodveroordeelden’. Zelf zei hij er later over: ‘De kruisweg heeft bij vele geïnterneerden een diepe indruk nagelaten. Tijdens de “wandelingen” konden zij een blik werpen in het atelier. Diepgelovige Vlaamsgezinden voelden toen aan dat zij een stukje van Kristus’ kruis droegen.’ De kruisweg werd, voor ze uit het kamp gesmokkeld werd, clandestien gefotografeerd. Tal van reproducties kwamen in omloop en doken vervolgens op in propagandabladen. Zeker in het Waasland groeide de kruisweg uit tot een icoon in kringen van zogenoemde ‘repressieslachtoffers’. In 1984 werd ze tentoongesteld in het Sint-Jozef-Klein-Seminarie in Sint-Niklaas naar aanleiding van de Borms Borms, August August Borms (1878-1946) speelde een prominente rol in de activistische collaboratie tijdens de Eerste Wereldoorlog en groeide nadien uit tot hét symbool van de amnestiebeweging, die een ... Lees meer dagen. In 1986 werd de volledige reeks uitgegeven door het Borms Documentatie- en Actiecentrum. Even was er ook sprake van het kunstwerk over te brengen naar de kapel van de IJzertoren IJzertoren De IJzertoren is een Vlaamsgezind monument in Diksmuide, dat in 1928-1930 werd opgericht als eerbetoon aan de Vlaamse soldaten die sneuvelden aan het IJzerfront tijdens de Eerste Wereldoo... Lees meer .

Uiteindelijk schonk de diepgelovige De Raet de kruisweg in 1988 aan zijn parochie, Sint-Jan-de-Doper in Sint-Niklaas. In een akkoord met pastoor Frans Hens werd gestipuleerd dat het kunstwerk een definitieve plek in de kerk zou krijgen na – uiteindelijk nooit uitgevoerde – verbouwingen. In 1990 werd de kruisweg officieel ingewijd naar aanleiding van de vijfentwintigste verjaardag van de parochie. Kort na het overlijden van de Raet in 1995 werd de kruisweg echter uit de kerk verwijderd, wat leidde tot een conflict tussen pastoor-op-rust Hens en de kerkraad. Niet alle leden waren opgezet met het werk van een veroordeelde collaborateur in de kerk, maar uiteindelijk werd de kruisweg teruggehangen. In 2018 werd de kerk aan de eredienst onttrokken, waarna de kerkraad besliste het kunstwerk bij het ADVN | archief voor nationale bewegingen in bewaring te geven.

De Raet exposeerde veel in en rond het Waasland. De voornaamste tentoonstellingen vonden plaats in de Sint-Niklase Kredietbank Kredietbank (KB) Lees meer in 1981 en in de Cipierage in 1991. Deze laatste werd georganiseerd door Fons Goethals ‘in het teken van de amnestie Amnestie Lees meer gedachte’.