Goossens, Paul
Paul Goossens (1943) was de belangrijkste Leuvense studentenleider tijdens de strijd om Leuven Vlaams in 1966-1968.Vanuit zijn democratische bewogenheid verruimde hij de Vlaamsgezinde contestatie tot een globale nieuw-linkse maatschappijkritiek, en bleef die lijn als linkse journalist volgen.
Nico Van Campenhout (2024), Hendrik Defoort (1998). Goossens, Paul. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2024. https://devb.be/id/per-006455.
Studie en loopbaan
Paul Goossens, zoon van een ingenieur bij de NMBS, volgde Latijns-Wiskundige humaniora aan het Sint-Romboutscollege in Mechelen, de stad waar hij ook begon aan een priesteropleiding. Die zette hij echter na twee jaar stop en vervolgens studeerde hij rechten en economie aan de Facultés Universitaires Notre-Dame de la Paix in Namen en economie aan de Katholieke Universiteit Leuven. In Leuven, waar de voormalige chiroleider in oktober 1965 aankwam, ontpopte hij zich als een van de meest prominente figuren van de toenmalige contestatiegeneratie.
Tijdens zijn militaire dienst probeerde Goossens – naar Nederlands voorbeeld – een soldatenvakbond op te richten, met als doel het leger
Leger De taalkwestie speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van het Belgische leger. Als een van de weinige echt nationale instellingen was het leger een brandpunt van diverse sociaal-p... Lees meer en de Navo ter discussie te stellen. Het initiatief kostte hem een maand supplementaire legerdienst.
Vervolgens ging hij aan het werk als freelance journalist voor onder meer de weekbladen De Nieuwe Linie De Nieuwe Linie Lees meer , Knack en Vrij Nederland en als redacteur van het weekblad Vrijdag (1971-1972). Vanaf 1972 was hij deeltijds medewerker van de Antwerpse Volkshogeschool Elckerlyc. In 1973 stapte Goossens over naar de economische redactie van de krant De Standaard
De Standaard (1914-) Het eerste nummer van het dagblad De Standaard verscheen op 4 december 1918. De krant was gedurende vele decennia hét blad bij uitstek van de katholieke Vlaamse beweging in al haar varian... Lees meer en eind 1978 werd hij hoofdredacteur van het pas opgerichte socialistische dagblad De Morgen
De Morgen De in 1978 opgerichte krant De Morgen evolueerde van een socialistisch naar een algemeen informatief dagblad. Lees meer . Na de parlementsverkiezingen van 24 november 1991, de zogeheten Zwarte Zondag
Zwarte Zondag “Zwarte zondag” was de benaming voor de doorbraak van het Vlaams Blok (VB) bij de Kamer- en Senaatsverkiezingen van 24 november 1991. De overwinning zorgde voor een politieke schokgolf en... Lees meer met de electorale doorbraak van het Vlaams Blok
Vlaams Blok / Vlaams Belang (VB) Vlaams Belang is een radicaal-rechtse Vlaams-nationalistische partij, die in 1978 ontstond onder de naam ‘Vlaams Blok’, als verkiezingskartel van de Vlaamse Volkspartij en de Vlaams Natio... Lees meer , nam hij ontslag uit die functie.
Daarna werkte hij voor Knack en als zelfstandig journalist, bij gedrukte media zowel als bij de televisiezender VT4 en de Christen-Democratische Omroep, die ‘uitzendingen voor derden’ realiseerde op de Vlaamse openbare televisie
Televisie Als geen ander massamedium heeft de televisie bijgedragen aan de vorming van de Vlaamse ‘verbeelde gemeenschap’. Terwijl de staatshervormingen zich voltrokken, werd de Vlaamse natie dagel... Lees meer . Kort na ‘de Leuvense crisis’ was Goossens overigens gepolst voor een verkiesbare plaats op de Mechelse Kamerlijst van de Christelijke Volkspartij Christelijke Volkspartij (CVP) Lees meer (CVP) en had Wilfried Martens
Martens, Wilfried Wilfried Martens (1936-2013) was een christendemocratisch partijvoorzitter, parlementslid en eerste minister van de regeringen die de staatshervormingen van 1980 en 1988 realiseerden. Als... Lees meer hem de opvolging als voorzitter van de CVP-Jongeren
CVP-Jongeren CVP-Jongeren was de jeugdafdeling van de Christelijke Volkspartij (CVP). De organisatie evolueerde geleidelijk van politieke leerschool naar autonome drukkingsgroep met een eigen programm... Lees meer aangeboden.
In 2001 ging Goossens aan de slag als Europajournalist bij het persbureau Belga, waar hij opklom tot hoofd van de zogenaamde Europadesk. Begin 2013 ging hij op 70-jarige leeftijd officieel met pensioen, wat niet belette dat hij journalistiek werk bleef afleveren.
Studentenleider
Goossens was een van de meest opmerkelijke studentenleiders tijdens de revolte die zich in de jaren 1960 manifesteerde rond ‘Leuven Vlaams’. Dat gistte al een aantal jaren, maar brak definitief uit na het bisschoppelijk mandement van 13 mei 1966. Daarin werd gesteld dat de Leuvense universiteit ‘voor eeuwig en altijd’ ondeelbaar en dus zowel Nederlands- als Franstalig zou zijn. De reactie daarop in het anonieme pamflet Dokument 19 mei 1966 van het zogenaamde Komitee Leuven gaf meteen de meervoudige dimensie aan van het conflict tussen de academische overheid en de studenten, die opkwamen voor de splitsing van de universiteit en de overheveling van Leuven Frans naar Wallonië en tegelijk voor de democratisering en laïcisering van het universitaire bestel. ‘In Leuven is het tijdperk der geuzen Geuzen De Geuzen waren opstandige edelen in de 16de-eeuwse Nederlanden, die rebelleerden tegen de Spaanse overheersing. Eind 19de eeuw groeide de term ‘geus’ in Vlaanderen uit tot een populair h... Lees meer ingeluid’, zo klonk het.
De charismatische Goossens was preses van het Leuvense Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) Lees meer (KVHV) van eind 1966 tot de herfst van 1967. In het begin van dat jaar richtte hij mee de Studentenvakbeweging Studentenvakbeweging (SVB) De Studentenvakbeweging was een progressieve studentenvereniging, in 1967 opgericht in de schoot van het Leuvense Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond. Lees meer (SVB) op, die zich in juni van dat jaar afscheurde van het KVHV.
Goossens zat in Leuven ‘op kot’ met Latijnsamerikanen en Spanjaarden zoals de latere Spaanse premier Felipe Gonzalez en de voormalige Boliviaanse premier Jaime Paz Zamora, met wie hij veel discussieerde. Dat en het lezen van economische literatuur, zo evalueerde hij post factum, leek hem ‘zoveel relevanter dan de taalstrijd die rond de Leuvense Oude Markt werd gevoerd’. Illustratief voor zijn analyse van de toenmalige gebeurtenissen was de titel van een bijdrage die hij publiceerde in het septembernummer van 1966 van het Vlaams Marxistisch Tijdschrift Vlaams Marxistisch Tijdschrift Het Vlaams Marxistisch Tijdschrift (1966-2017) was een driemaandelijks blad, dat voor het eerst verscheen in maart 1966. Samen met het tijdschrift Meervoud fungeerde het lange tijd als e... Lees meer : ‘De Leuvense revolte, katalisator voor de demokratische praxis in Vlaanderen en Wallonië’. Goossens was tijdens het Leuvens studentenprotest de welbespraakte en enthousiasmerende agitator en woordvoerder (met de microfoon en de megafoon). Het ideologische werk kwam vooral van Walter de Bock (1946-2007) en Ludo Martens (1946-2011), later respectievelijk (onderzoeks)journalist en oprichter van Amada, dat zich nadien omvormde tot de PVDA.
‘In Leuven vond “mai ‘68” al in januari plaats’, zo concludeerde historicus Louis Vos. De publicatie van het Waalse expansieplan voor de Leuvense universiteit op 15 januari 1968 veroorzaakte een schokeffect en een algemene staking. Tijdens een daaropvolgende manifestatie werden KVHV-preses Jef Dauwe en Goossens gearresteerd. Laatstgenoemde zat in de gevangenis tot 30 januari 1968 en kreeg het aureool van martelaar. De (leiding van de) Leuvense studentenbeweging
Studentenbeweging in Leuven De studentenbeweging in Leuven leverde een cruciale bijdrage aan de Vlaamse beweging, zowel via directe actie als door de vorming van toekomstige voormannen. De beweging had een grote aan... Lees meer zette intussen de stap van (maatschappij)kritisch naar links, wat werd gesymboliseerd door het inruilen van de slogan ‘Walen buiten’ voor ‘Bourgeois buiten’. Het was een evolutie die Goossens mee tot stand bracht, hoewel hij niet meeging met het radicale marxisme en maoïsme van Martens en Kris Merckx. Later blikte hij als volgt terug op zijn Leuvense ‘wonderjaren’: ‘Ik heb toen heel intens geleefd, net zoals een hele generatie en dat op internationale schaal’. Na de val van de regering over Leuven Vlaams op 7 februari 1968 en de daaropvolgende parlementsverkiezingen besliste de op 24 juni van dat jaar aangetreden nieuwe regering tot de splitsing van de Leuvense universiteit en de overheveling van de Franstalige afdeling naar Wallonië.
De Vlaamse beweging
Goossens, naar eigen zeggen ‘geen gepassioneerde flamingant Flamingant Flamingantisme is een term die met verschillende betekenissen wordt toegekend aan actoren binnen de Vlaamse beweging en het Vlaams nationalisme. Lees meer ’ en afkomstig uit een familie die ‘niet door de oorlogsjaren werd getekend’, vertoonde en vertoont weinig affiniteit met de Vlaamse beweging in het bijzonder en nationale identiteit in het algemeen. Zo schreef hij in 2010 ‘dat identiteit, dus ook de Vlaamse, meestal een lege doos of een holle kreet is’ en een ‘glijmiddel om uitsluiting bespreekbaar te maken’. In 2021 voegde hij daaraan toe dat ‘hoe meer oorlog rond identiteit’ er is, ‘hoe minder controverse’ er is ‘rond de privileges van de nieuwe feodale heersers’.
Werken
In 1978 werkte Goossens mee aan de boeken De CVP-staat en Suikerbossie: België en Zuid-Afrika. Over ‘Leuven Vlaams’, de studentenrevolte en het maatschappelijke protest in de jaren 1960 publiceerde hij samen met anderen De kontestatie is vlees geworden (1970) en De verbeelding aan de macht? ’68-’88 (1988) en alleen Leuven ’68 of het geloof in de hemel (1993) en Het jaar dat niet wil sterven (2018). Eveneens van zijn hand zijn Grenzen van Europa (2001) en De wankele zuilen van Europa (2008). Zijn meest recente boek is De ongelijkheidsmachine. Een verborgen Europese geschiedenis (2023).
Literatuur
– W. Jonckheere en H. Todts, Leuven Vlaams. Splitsingsgeschiedenis van de Katholieke Universiteit Leuven, 1979.
– L. Vos, M. Derez, I. Depraetere en W. van der Steen, De Stoute Jaren. Studentenprotest in de jaren zestig, 1988.
– M. Schaevers, De Vlaamse revolutie. 40 jaar na Mei ‘68, in: Humo, 5, 12, 19 en 26 februari 2008.
– L. Vos, Student Movements and Political Activism, in: W. Rüegg (red), A History of the University in Europe. Volume. IV Universities since 1945 Cambridge, 2011, pp. 276-318.
– L. Vos, Idealisme en engagement. De roeping van de katholieke studerende jeugd in Vlaanderen (1920-1990), 2011.
Nico Van Campenhout (2024), Hendrik Defoort (1998). Goossens, Paul. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2024. https://devb.be/id/per-006455.