Lippens, Paul

Levensloop

Paul Lippens volgde ingenieursstudies aan de Universiteit van Luik en de Rijksuniversiteit Gent en reisde daarna door Rusland, China, Oost-Indië en Amerika. Lippens was bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer plaatsvervangend volksvertegenwoordiger van Gent voor de Liberale Partij Liberale Partij (1846-1961) Lees meer . Hij werd gemobiliseerd in 1914, nam als onderluitenant bij de genie deel aan de slag bij Steenstraete in april 1915 en sneuvelde drie maanden later aan het IJzerfront.

Politiek en sociaal engagement

Vanaf 1904 engageerde Lippens zich, in de voetsporen van zijn grootouders, ouders en broer, in de brede liberale beweging in Gent Gent Al in de 19e eeuw probeerden Vlaamsgezinde intellectuelen het gebruik van het Nederlands te bevorderen in een sterk verfranst Gent. Studentenverenigingen zoals 't Zal wel gaan hielpen daa... Lees meer . Zijn focus lag hierbij op volksopvoeding. Hij gaf voordrachten in de Gentse liberale kringen zoals de Vlaamsche Sprekersbond, werkte mee aan de lessencyclus van het Hoger Onderwijs voor het Volk en werd een belangrijke financier van de bibliotheken van het Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer in Gent. Vervolgens richtte hij zijn blik op het officieel onderwijs. Hij werd voorzitter van de Liberale Schoolpenning in Gent – de zogenaamde Dageraadskringen – en stichtte samen met Rosa de Guchtenaere De Guchtenaere, Rosa Rosa de Guchtenaere (1875-1942) was een Vlaams-nationalistisch activiste, onderwijzeres en feministe. Ze engageerde zich voor talrijke anti-Belgische comités en verwierf bekendheid als pr... Lees meer de Société Coopérative Gantoise pour l’Instruction Supérieure des Jeunes Filles. Deze coöperatieve richtte in 1907 het Gentse Lyceum op, waar burgermeisjes werden voorbereid op hogere studies.

Intussen maakte Lippens carrière in de Gentse Liberale Associatie. In 1909 werd hij lid van het middencomiteit of hoofdbestuur van de organisatie. Zijn programma was progressief. Hij wilde de Associatie omvormen tot een brede tweetalige volkspartij die het onderwijs in de volkstaal hoog in het vaandel droeg. Deze visie bracht hem in aanvaring met de conservatieve Franstalige fractie binnen de Associatie, geleid door burgemeester Emile Braun. Met de steun van Julius Hoste (sr) Hoste, Julius (sr.) De liberaal Julius Hoste sr. (1848-1933), stichter van De Zweep en Het Laatste Nieuws, speelde eind 19de en begin 20ste eeuw een centrale rol in de Vlaamse ontvoogdingsstrijd in Brussel.... Lees meer . en Het Laatste Nieuws Het Laatste Nieuws Het Laatste Nieuws was een liberaal en Vlaamsgezind dagblad, waarvan het eerste nummer op 7 juni 1888 verscheen. In 2023 bestaat de krant nog steeds als een populair dagblad voor een bree... Lees meer werd het in 1913 duidelijk dat de hoop op een moderne en meer Vlaamsgezinde liberale partij op Lippens en zijn generatie jonge liberalen rustte. Lippens zou in de nabije toekomst de brug moeten slaan tussen de Liberale Partij en de Vlaamse beweging. Diezelfde groep rekende er ook op dat Lippens het burgemeesterschap van Braun zou overnemen. Het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog stak hier echter een stokje voor.

Tweetaligheid in Vlaanderen

Lippens is in de Vlaamse beweging echter vooral bekend als de auteur van een brochure over La question flamande, die hij in 1913 schreef en die eind 1929 door zijn broer Maurice, toen senator en minister, werd uitgegeven. Het is een duidelijke en goed geschreven studie waarvan de geest kenmerkend is voor een gedeelte van de toenmalige Franstaligen in Vlaanderen Franstaligen in Vlaanderen In Vlaanderen is sinds vele eeuwen een klein bevolkingsdeel Franstalig. Deze numerieke minderheid was zeker tot de taalwetten van de jaren 1930 en 1960 van groot socio-economisch, politie... Lees meer , die de evolutie van de tijd zagen, zonder er alle consequenties van de vernederlandsing uit te halen.

Lippens, die zelf een Franstalige opvoeding had genoten, kwam tot de conclusie dat de liberale ideeën over vooruitgang onvoldoende waren doorgedrongen. Een van de redenen was dat zij die deze ideeën konden verdedigen, niet werkelijk tot hun volk konden spreken bij gebrek aan kennis van de volkstaal. Hij bestudeerde de taalkwestie en kwam tot de overtuiging dat er veel wanbegrip was tegenover het Nederlands en de Vlamingen. In zijn brochure weerlegde hij de argumentatie van Walen en andere Franstaligen. Hij stelde onder meer vast dat bepaalde verwijten aan het flamingantisme Flamingant Flamingantisme is een term die met verschillende betekenissen wordt toegekend aan actoren binnen de Vlaamse beweging en het Vlaams nationalisme. Lees meer en het Nederlands in werkelijkheid verwijten aan het klerikalisme moesten zijn. Lippens verdedigde het recht van de moedertaal in de verschillende landstreken. Dit betekende ook dat hij de Franstalige Vlamingen als de ware slachtoffers van de Belgische nationaliteit beschouwde. Hij zei dat deze sociaal hogergeplaatste groep (waarvan hij het belang wel relativeerde) de barrières tussen haar en het volk moest tenietdoen, onder meer door goed Nederlands te leren, zonder daartoe het Frans als moedertaal op te geven. Lippens pleitte voor tweetaligheid Tweetaligheid Lees meer in Vlaanderen.

Het is betekenisvol dat deze studie, die aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog werd geschreven, in 1929, toen de voorbereiding van de nieuwe taalwetten Taalpolitiek en -wetgeving Situaties van taalonderdrukking vindt men wereldwijd. Daarom besteedt deze bijdrage eerst aandacht aan gehanteerde taalpolitieke strategieën. Ook in België verzette een gedomineerde taalg... Lees meer en de vernederlandsing van de Rijksuniversiteit Gent voor een felle taalstrijd zorgden, werd gepubliceerd door de Franstalige broer van de auteur, die minister was.