De Bruycker, Jos
Jozef de Bruycker (1891-1942) was een Vlaams-nationalistische architect, die een vooraanstaande rol speelde binnen het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso).
Filip Boudrez (2025), Filip Boudrez (1998). De Bruycker, Jos. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2025. https://devb.be/id/per-003012.
Student en frontsoldaat
Jozef de Bruycker was als scholier en student actief lid van het Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond
Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond (AKVS) Het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond (1903-1935) was de organisatorische vormgeving van de katholieke Vlaamse studentenbeweging: een jeugdbeweging met plaatselijke bonden van ka... Lees meer (AKVS) in Limburg. Hij studeerde voor de Eerste Wereldoorlog architectuur aan Sint-Lucas in Gent en werd in juli 1914 opgeroepen voor legerdienst. Tijdens de Eerste Wereldoorlog
Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer leerde hij Joris van Severen
Van Severen, Joris Joris van Severen (1894-1940) is vooral bekend als de oprichter en leider van het fascistisch geïnspireerde Verdinaso (Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen). Medio jaren 1930 verru... Lees meer kennen, onder wiens leiding De Bruycker aan het front streed, en nam hij deel aan activiteiten van de Frontbeweging
Frontbeweging Aan het IJzerfront manifesteerde zich tijdens de Eerste Wereldoorlog flamingantisch verzet tegen de taaltoestanden in het leger. Naarmate het zich meer en meer organiseerde en groeide, vo... Lees meer . Na de wapenstilstand voltooide De Bruycker zijn architectuuropleiding en vestigde hij zich nadien samen met studiegenoot en activist Lode Fabri in Roeselare.
Katholiek Vlaams-nationalisme
De Bruycker engageerde zich volop in het politieke en culturele leven in Roeselare. Samen met de tekenaar en abstracte kunstenaar Jos Leonard en de fotograaf Willy Kessels Kessels, Willy Willy Kessels (1898-1974) verwierf tijdens het interbellum vooral bekendheid vanwege zijn fotografie in dienst van uiteenlopende politieke strekkingen, zoals het Verdinaso en Rex, maar oo... Lees meer was hij actief in het lokale kunstenaarsmilieu. Hij liet zich opmerken als een fervent verdediger van het activisme
Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer en koos met Van Severen voor een katholiek Vlaams-nationalisme. In 1923 werd hij voorzitter van de lokale Rooms Katholieke Vlaams-nationalistische Studiekring. In 1924 ondertekende hij Lodewijk Dosfels
Dosfel, Lodewijk Lodewijk Dosfel (1881–1925) was een jurist die in de Vlaamse beweging bekendheid verwierf door zijn engagement in de Vlaamse katholieke studentenbeweging en in de campagne voor Vlaamse ta... Lees meer beginselverklaring van de Roomsch Katholieke Vlaamsch Nationale Vereeniging
Roomsch Katholieke Vlaamsch Nationale Vereeniging (RKVNV) De Roomsch Katholieke Vlaamsch Nationale Vereeniging (1924-1925) was een kortstondige formatie onder impuls van Lodewijk Dosfel, die het katholieke nationalisme in Vlaanderen ideologisch ... Lees meer en een jaar later sloot hij aan bij het Katholiek Vlaamsch Nationaal Verbond
Katholiek Vlaamsch Nationaal Verbond (KVNV) Het Katholiek Vlaamsch Nationaal Verbond (1925-1933) was een Vlaams-nationalistische partij in West-Vlaanderen. Lees meer . Hij werd schrijver-schatbewaarder van de Roeselaarse afdeling. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1926 trad hij op als lijstduwer.
Lokale spilfiguur
De Bruycker was een van de drijvende krachten achter het Vlaams Huis in Roeselare. Hij zorgde mee voor het kapitaal, was bestuurslid van de beheersvennootschap en tekende de plannen voor de verbouwingen. Daarnaast was hij nog (bestuurs)lid van de letterkundige vereniging De Vriendschap, de lokale afdeling van het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders
Verbond VOS (VOS) Het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders (VOS), opgericht in 1919, was een flamingantische vereniging voor oud-strijders van de Eerste Wereldoorlog, die in de loop van het interbellum tot ee... Lees meer (VOS), en van het plaatselijke Actiecomiteit voor Volksontwikkeling.
Verdinaso
Op ideologisch vlak stond De Bruycker onder invloed van Maurits Geerardyn
Geerardyn, Maurits Oorlogsvrijwilliger en priester Maurits Geerardyn (1896-1979) was een aanhanger en medewerker van Cyriel Verschaeve. Tijdens het interbellum en de Tweede Wereldoorlog vertegenwoordigde hi... Lees meer , die regelmatig bij hem over de vloer kwam. Toen het Vlaams-nationalistische kamp in West-Vlaanderen
West-Vlaanderen Lees meer omstreeks 1930 verdeeld raakte, schaarde De Bruycker zich aan de zijde van Van Severen en steunde hij hem volop in zijn plannen om een nieuwe organisatie op te richten. Van Severen rekende op De Bruycker om mee de nodige financiële middelen te verzamelen. De Bruycker trad als een van de eersten toe tot het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen
Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) Het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) (1931-1941) was een fascistisch geïnspireerde beweging onder leiding van Joris van Severen, die een staats- en maatschappijherv... Lees meer (Verdinaso). In de begindagen van het Verdinaso nam hij als spreker deel aan volksvergaderingen in de buurt van Roeselare. Na het opstappen van Berten Catry
Catry, Berten Berten (Albert) Catry (1896-1941) was een Vlaams-nationalistische studentenleider tijdens het interbellum en fungeerde als beheerder van De Vlaamsche Vlagge (1875-1933) en van Jong Diets... Lees meer werd hij kort leider van de lokale Verdinaso-afdeling. Hij trad toe tot de Raad van Leiding van het Verdinaso, werd inspecteur van de Dinaso Militanten Orde
Dinaso Militanten Orde (DMO) Lees meer en was medestichter van de SV Opbouw. In 1936 werd hij ook inspecteur van de Reserve Militanten Orde.
Architect
De Bruycker combineerde zijn Vlaams-nationalistisch militantisme met een succesvolle loopbaan als architect en meubelontwerper. Naast architect was hij ook directeur van de meubelfirma NV Binnenhuis, waar ook Willy Kessels als meubelontwerper aan de slag was. Hij was de architect van vooraanstaande Vlaams-nationalisten en Dinaso’s ( Pol van Herzeele Van Herzeele, Pol Pol van Herzeele (1897-1975) werd kort na de Eerste Wereldoorlog actief binnen de Frontpartij, later bij het Katholiek Vlaamsch Nationaal Verbond en vanaf 1931 bij het Verdinaso. Als lid ... Lees meer , Dries Maertens, Richard Declercq, Camiel Depuydt, Berten Catry) en was ook betrokken bij de herinrichting van het Vlaams Huis Vlaamsch Huis Brussel Lees meer in Gent.
Tweede Wereldoorlog
Na het overlijden van Van Severen in mei 1940 steunde De Bruycker Jef François
François, Jef Jef François (1901-1996) was als leider van de Dinaso Militanten Orde een kopstuk van het Verdinaso. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij commandant van de Dietsche Militie – Zwarte Br... Lees meer in zijn verzet tegen andere leden van de Dinasoleiding, die aansluiting zochten bij een Belgisch-nationalistisch milieu. Hij onderhandelde mee over de toetreding van de DMO tot de Algemeene-SS Vlaanderen
Algemeene-SS Vlaanderen (ASSV) De SS-Vlaanderen was een collaborerende militie tijdens de Tweede Wereldoorlog, die deel uitmaakte van de Duitse SS. Ze ijverde voor de aanhechting van Vlaanderen bij Duitsland. Lees meer en maakte deel uit van de delegatie die op 28 januari 1941 Emiel Thiers
Thiers, Emiel Emiel Thiers (1890-1981) was van 1925 tot 1932 provicieraadslid voor het Katholiek Vlaamsch Nationaal Verbond en van 1931 tot 1941 lid van de Raad van Leiding van het Verdinaso, waarvan h... Lees meer de macht deed overdragen aan François. Na die machtsovername was De Bruycker lid van de nieuwe raad die de leiding van het Verbond in handen had. Hij was nauw betrokken bij de oprichting van het Joris van Severen Herdenkingskomiteit en van het Genootschap Joris van Severen
Genootschap Joris van Severen Het Genootschap Joris van Severen (1941-1944) was een organisatie die de nagedachtenis van de vermoorde Verdinaso-leider Joris van Severen trachtte levend te houden door herdenkingen, ond... Lees meer . Met François probeerde hij het Genootschap in de richting van het nationaalsocialisme te sturen. De Bruycker trad toe de Eenheidsbeweging-VNV (zie Vlaamsch Nationaal Verbond
Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer ) en werd inspecteur-heerbanleider van de Dietsche Militie – Zwarte Brigade
Dietsche Militie – Zwarte Brigade (DM-ZB) De Dietsche Militie-Zwarte Brigade was de militie van de Eenheidsbeweging-VNV (1941-1943), in november 1943 herdoopt tot Dietsche Militie (1943-1944). Lees meer . Eind juli 1941 werd hij aangesteld als schepen van Roeselare, maar wegens ziekte kon hij dit mandaat slechts kort vervullen.
Werken
– De stem uit België, 12 januari 1917.
– De West-Vlaming, 11 september 1926, 13 augustus 1932 en 3 september 1932.
– Volk en Staat, 19 februari 1941.
– Hier Dinaso, 1 februari 1941.
– Roeselaarsche Bode, 7 en 14 maart 1942.
Literatuur
– D. Vanhees, Het Verdinaso naar de collaboratie, in: Wetenschappelijke Tijdingen, jg. 42, 1983, nr. 3, pp. 165-175.;
– J. Creve, Recht en trouw. De geschiedenis van het Verdinaso en zijn milities, 1987.
– L. Delafortrie, Het Genootschap Joris Van Severen. Dinaso- actie tijdens de bezetting, 1989.
– F. Boudrez, De Rodenbachbachstede: bakermat der Vlaamsche Beweging? De Vlaamse Beweging te Roeselare tijdens het interbellum, 1997.
– L. Pauwels, Joris Van Severen. Op leven en dood, letterlijk, 2021.
Filip Boudrez (2025), Filip Boudrez (1998). De Bruycker, Jos. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2025. https://devb.be/id/per-003012.
Redactiegeschiedenis
Redactiegeschiedenis
1998: Filip Boudrez (pdf)
2025: Filip Boudrez