De Maere, Auguste

Opleiding en carrière

Auguste de Maere was de zoon van Charles-Louis de Maere, een orangistische Orangisme Het orangisme is de verzamelterm voor het verzet tegen de Belgische afsplitsing van het Koninkrijk der Nederland onder leiding van Willem I van Oranje. Lees meer katoenfabrikant in Sint-Niklaas en persoonlijk bevriend met de Nederlandse kroonprins. Na de Belgische Revolutie Belgische Revolutie De Belgische Revolutie is de naam van de opstand van 1830-1831 in de zuidelijke provincies van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden van koning Willem I. De opstand leidde tot de splits... Lees meer in 1830 en na de verwoesting van zijn fabriek trok vader de Maere naar Nederland, waar hij eerst te Hengeloo (1832) en later te Lonnecker (nu Overijssel) (1834) een nieuwe fabriek bouwde.

Na deze verhuizing ging de jonge Auguste naar school in Deventer en studeerde hij wetenschappen in Amsterdam. Wellicht verliepen deze studies in het Nederlands (of althans gedeeltelijk), want diverse bronnen (onder anderen Julius Sabbe Sabbe, Julius Lees meer in Germania Germania Germania (1898-1905) was een tweetalig Duits-Vlaams tijdschrift, opgericht en gefinancierd door Alduitsers. Lees meer ) vermelden dat de Maere vloeiend Nederlands sprak. Op 15 augustus 1845 behaalde hij aan de Ecole centrale des Arts et Manufactures (Parijs) het diploma van waterbouwkundig ingenieur. Terug in Nederland begon hij een veelbelovende carrière als ingenieur bij de Overijsselse spoorwegmaatschappij.

Door zijn huwelijk op 2 mei 1850 met C.C. Isabelle Limnander, erfdochter van de schatrijke Charles Limnander de Zulte, vestigde hij zich in Gent. Zijn schoonfamilie en een deel van zijn eigen familie waren welgestelde, vooraanstaande orangistische families uit Gent. Zo kwam hij al vlug in contact met de Gentse politiek. Hij was er liberaal gemeenteraadslid (1857-1872) en schepen van Openbare Werken (1858-1866). Na een kortstondige periode als plaatsvervangend volksvertegenwoordiger in 1861, was hij van 1866 tot 1870 liberaal volksvertegenwoordiger voor het arrondissement Gent.

Overtuigd verdediger van de Vlaamse zaak

Ondanks de Franstalige milieus waarin de Maere verkeerde, ontpopte hij zich op diverse terreinen als een overtuigd verdediger van de Vlaamse zaak, al speelde hij geen radicale voortrekkersrol. Hij volgde vooral zijn eigen koers, ook al ging hij daarmee in tegen de standpunten van vrienden en medestanders.

Van 1855 tot 1874 was hij voorzitter van de Koninklijke Koormaatschappij van Gent en bouwde deze uit tot promotor van de Vlaamse muziek Muziek Lees meer . Hij trok jonge Vlaamse componisten aan zoals Peter Benoit Benoit, Peter Peter Benoit (1834-1901) was een Vlaamsgezinde componist en muziekpedagoog. Lees meer , schreef zelf enkele Nederlandstalige koorliederen, vertaalde liederen van buitenlandse componisten in het Nederlands en liet ze uitgeven, verzorgde met de koormaatschappij concerten op allerlei Vlaamsgezinde manifestaties, en werkte vaak samen met het Willems Genootschap Willems Genootschap Het Willems Genootschap (1846-) uit Gent werd opgericht op voorstel van Prudens van Duyse en was vernoemd naar Jan Frans Willems. Het genootschap organiseerde concerten waarop uitsluitend... Lees meer , dat met leden als Jacob F. Heremans Heremans, Jacob Jacob Heremans (1825-1884) was een Gentse hoogleraar taal- en letterkunde, die als publicist en initiatiefnemer een prominente rol speelde in de liberale Vlaamse en Groot-Nederlandse bewe... Lees meer , Willem Rogghé Rogghé, Willem Lees meer en Pieter Geiregat Geiregat, Pieter Pieter Geiregat (1828-1902) was een zeer productieve Gentse volksschrijver die een breed publiek bereikte en het Vlaamsgezinde liberalisme in zijn thuisstad en de bredere Vlaamse letterku... Lees meer , zich ook toelegde op Vlaamse liederen. In 1862 werd hij lid van het Willemsfonds en werd er onder meer actief in het Algemeen Bestuur (1868) en in de commissie voor de boekenkeuze voor de Willemsfondsbibliotheek.

Ook op politiek vlak profileerde hij zich resoluut als exponent van de Vlaamse liberalen. Eind 1867 werd hij lid van de Vlaamsche Liberale Vereeniging Vlaamsche Liberale Vereeniging De Vlaamsche Liberale Vereeniging (1866-circa 1940) werd opgericht als drukkingsgroep binnen de Liberale Associatie van Gent. Door haar gematigde standpunten slaagde zij er gedurende enke... Lees meer (Gent). Hij ijverde voor de uitgave van een Nederlandstalige versie van het Jaarlijks Verslag en het Gemeentebulletijn van Gent. Van dat laatste werden in 1868 voor het eerst enkele proefnummers in het Nederlands gedrukt. Desondanks sprak hij slechts vanaf 1871 Nederlands in de gemeenteraad, terwijl zijn vriend en medestander Julius Vuylsteke Vuylsteke, Julius De Vlaamsgezinde advocaat, dichter en uitgever Julius Vuylsteke (1836-1903) was het boegbeeld van het Vlaamsgezinde liberalisme. Hij lag aan de basis van de Gentse studentenvereniging ’T ... Lees meer dit reeds in 1869 deed. Zijn meest opvallende werk gebeurde evenwel in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. In 1867 stemde hij als enige liberaal voor het voorstel van Jan J. de Laet De Laet, Jan Jacob Jan de Laet (1815-1891) was een Antwerpse zakenman en Vlaamsgezind politicus voor de Meetingpartij. Hij was de vader van de ‘tweede taalwet’ van 1878, op het taalgebruik in bestuurszaken.... Lees meer , dat voor de rechters in Vlaanderen de kennis van het Nederlands verplicht wilde stellen.

De Maere heeft zich echter niet zozeer als taalflamingant onderscheiden, als wel – en dit 40 jaar vóór Lodewijk de Raet De Raet, Lodewijk Lodewijk de Raet (1870-1914) was een econoom en ambtenaar die in belangrijke mate bijdroeg aan de theorievorming over de Vlaamse beweging en deze van een sociaaleconomisch denkraam voorza... Lees meer – als promotor van de sociaal- economische Economie Dit artikel gaat over de relatie tussen economie en Vlaamse beweging. Daarmee beoogt deze tekst geen economische geschiedenis te schetsen van wat we vandaag Vlaanderen noemen. Integendee... Lees meer richting binnen de Vlaamse beweging. Zo bleef de rede beroemd die hij in de Kamer op 14 januari 1869 uitsprak. Daarin legde de liberale politicus het verband tussen de sociaal-economische achterstand van Vlaanderen en de taaltoestanden. Aan de hand van enkele statistieken toonde hij de materiële en geestelijke achterstand van Vlaanderen tegenover Wallonië aan, waarvan naar zijn inzien de verfransing de oorzaak was. Doordat taalverschillen en -ongelijkheid een strikte scheiding tussen de hogere en de lagere klasse in Vlaanderen in stand hielden, kon de maatschappelijke achterstand onmogelijk verdwijnen. De Maere voerde daarbij aan dat het Vlaams nooit een motor van beschaving zou zijn, wanneer enkel mensen die niet konden lezen of schrijven, er gebruik van maakten. Hij pleitte dan ook voor een culturele integratie met Nederland, voor de invoering van het Vlaams in de openbare besturen en voor de verbetering van het onderwijs.

De Maeres rede viel bij de katholieke Vlamingen niet in goede aarde vanwege de aanval op de Kerk Kerk De verhouding tussen Kerk en Vlaamse beweging vertoont historisch een tweevoudig beeld. Enerzijds waren de godsdienstige en de Vlaamsgezinde overtuiging innig verstrengeld en vormde de cl... Lees meer en het vrij onderwijs en het meten van de zedelijkheid van de bevolking aan de hand van de rechtstreekse criminaliteit. Volgens hen was de zedelijkheid in Vlaanderen juist zeer groot, gezien het kleine aantal echtscheidingen en de weinige onwettige geboortes; er was een hoge vruchtbaarheid (wat echter uit een vergelijking met Wallonië niet bleek) en er heerste een grote zin voor rust en orde. De Maeres standpunten inzake de Vlaamse beweging droegen echter au fond de goedkeuring van de katholieke Vlamingen weg.

Strijd voor Brugge-Zeehaven en inzet voor Vlaamse cultuur en erfgoed

Na de liberale verkiezingsnederlaag in 1870, stapte de Maere uit de actieve partijpolitiek en wijdde zich gedurende twintig jaar (1875-1895) - onder anderen samen met Willemsfondser Julius Sabbe Sabbe, Julius Lees meer - aan de realisatie van zijn project Brugge-Zeehaven. Voor deze activiteiten kreeg hij van koning Leopold II van Saksen-Coburg, Leopold II Leopold II (1865-1909) is vooral bekend gebleven voor zijn bewind over het Congogebied. In de Belgische politiek stond hij neutraal in de levensbeschouwelijke kwesties maar ijverde voor d... Lees meer de titel van baron de Maere d'Aertrijcke.

Ondertussen bleef hij wel in contact met de Gentse Vlaamse liberalen, onder anderen van het Willemsfonds. In november 1884 werd hij voorzitter van De Tael is gan(t)sch het Volk De Tael is gansch het Volk De Tael is gansch het Volk (1836) was een Gents letterkundig genootschap, dat een prominente rol speelde in de literaire Vlaamse beweging van de 19de eeuw. Eind jaren 1860 ging De Tael ge... Lees meer , dat door zijn toedoen een sterker politiek georiënteerd instrument werd in de strijd voor de Vlaamse beweging. Deze vroeger veeleer literair gerichte kring kwam onder zijn voorzitterschap op voor de verbetering van de vertaling Vertaling De Vlaamse beweging onderhield in de lange 19de eeuw een complexe relatie tot vertaling door overheidsinstanties. Terwijl vertalingen bijdroegen tot het voortbestaan en de ontwikkeling va... Lees meer van de gepubliceerde Nederlandstalige versie van alle officiële stukken, ijverde samen met andere Vlaamse liberale verenigingen voor Nederlandstalige leergangen voor burgerlijk en strafrecht, en maakte zich sterk voor de oprichting van het Vlaams Muziekconservatorium Koninklijk Vlaams Conservatorium Antwerpen Het Koninklijk Conservatorium Antwerpen is een onderwijsinstelling voor dans, drama en muziek. In 1898 was het de eerste Nederlandstalige instelling voor hoger onderwijs in België. ... Lees meer te Antwerpen.

Om na de zware liberale verkiezingsnederlaag in 1884, de eendracht tussen meer gematigde en radicale Vlaamse liberalen te bewerkstelligen, werd eind 1885 het Verbond der Vlaamsche Liberale Verenigingen Verbond van Vlaamsche Liberale Vereenigingen Lees meer opgericht. In april 1886 werd de Maere lid van het bestuur.

Om zijn idealen te verwezenlijken, stond Auguste de Maere evenwel niet afwijzend tegenover samenwerking met mensen van een andere ideologische strekking. De realisatie van zijn project Brugge-Zeehaven is daarvan het meest sprekende voorbeeld. Ook op zijn kasteel in Aartrijke hield hij regelmatig bijeenkomsten voor Vlamingen van allerlei gezindheden.

Zo was de Maere driemaal voorzitter (1867, 1891 en 1899) en eenmaal ondervoorzitter (1884) van de Nederlandsche Taal- en Letterkundige Congressen Nederlandse Congressen De Nederlandse Congressen waren gemeenschappelijke (culturele) ontmoetingen van Vlamingen en Nederlanders in Vlaanderen en Nederland die met onderbrekingen werden georganiseerd sinds 1849... Lees meer , die openstonden voor Vlamingen van alle gezindheden. Door diezelfde apolitieke houding bracht hij mensen samen die het Gravensteen en de Sint-Baafsabdij in Gent konden behoeden voor de sloop, en aan de basis lagen van de Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent, waarvan de Maere ook de eerste voorzitter werd.

In 1894 werd hij (meteen werkend) lid van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) De Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde (KANTL, 1886) is een instelling die zich in de loop van haar geschiedenis heeft ingezet zowel voor taalculturele, -wetenschappeli... Lees meer en in 1897 bestuurder daarvan. Op 21 juni 1894 hield hij er een lezing, waarin hij de rol van de vrouw in de verfransing van Vlaanderen beklemtoonde (zie Gender Gender Vrouwen en mannen kregen verschillende rollen binnen de Vlaamse beweging. De heersende verwachtingen spoorden echter niet altijd met de werkelijke genderverhoudingen en evolueerden boven... Lees meer ). Alleen door culturele integratie met Nederland Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer en door onderwijs Onderwijs Lees meer zou die nadelige invloed kunnen worden opgeheven.

Verder werd de Maere in 1892 de eerste voorzitter van de Vlaamsche Volksraad Vlaamsche Volksraad De Vlaamsche Volksraad bestond van 1892 tot 1914 en probeerde Vlaamsgezinden van uiteenlopende ideologische signatuur samen te brengen. Lees meer (Brussel, 1892-1914).